نظریه مشورتی درباره ممنوع‌الخدمات کردن اسناد هویتی اشخاص

مشخصات نظریه:

شماره نظریه: ۷/۱۴۰۲/۲۱۸
شماره پرونده: ۱۴۰۲-۲۶-۲۱۸ک
تاریخ نظریه: ۱۴۰۲/۰۴/۰۹

استعلام

یکی از علل رسوب پرونده‌ها در واحدهای قضایی به ویژه در واحدهای اجرای احکام کیفری و مدنی و عدم اجرای احکام صادره در موعد مقرر و همچنین یکی از علل اطاله دادرسی منجر به ایجاد نارضایتی، متواری شدن برخی از متهمین و محکومین و عدم دسترسی به آنها به‌رغم انجام اقدامات قانونی می‌باشد. بدین منظور یکی از اقدامات و راهکارهای مؤثر در جهت سهولت شناسایی و دسترسی به متهمان و محکومان، ممنوع‌الخدمات نمودن (قطع ارتباط و استفاده از کد ملی) آنها می‌باشد که در موارد لزوم از این تدبیر بهره گرفته می‌شود که البته دیدگاه‌ها و رویه‌های مختلف و متفاوتی نیز حاکم است که این اختلاف در دیدگاه گاهاً موجب تنش‌هایی توسط مراجعین به دستگاه قضایی نیز می‌شود.
در این راستا اخیراً مدیریت ثبت احوال استان آذربایجان غربی طی نامه شماره ۰۱/۲۴۸۲۱ مورخ ۱۴۰۲/۱/۱۹ با تمسک به مکاتبات سازمان مرکزی متبوع اعلام نمودند که ممنوع‌الخدمات کردن و انسداد اسناد هویتی با مقررات قانونی مغایرت دارد و این امر مشکلاتی از جمله ایجاد محدودیت برای اعضای خانواده از قبیل ثبت ازدواج و طلاق، اخذ شناسنامه برای فرزندان و … به همراه دارد.
«با عنایت به اینکه در برخی موارد قضات محترم از این تدبیر استفاده می‌کنند و در این راستا از جانب برخی اشخاص نسبت به این اقدام اعتراضی صورت می‌پذیرد و یا حتی اقدام به شکایت انتظامی علیه قاضی مربوطه می‌نمایند».
حالیه با عنایت به موارد فوق و نظر به اینکه با بررسی قوانین و مقررات حاکم در خصوص موضوع ممنوع‌الخدمات کردن اسناد هویتی اشخاص نص صریحی ملاحظه نمی‌شود و همچنین با توجه به وجود اختلاف نظر در بین همکاران محترم قضایی در سطح کشور و همچنین الزام در یکی از شقوق سند تحول قضایی برای استفاده مراجع اجرای احکام از این ظرفیت‌ها، اتخاذ تدابیر در جهت تدوین مقررات قانونی الزام‌آور در قالب قانون یا بخشنامه جهت اقدام قانونی و ایجاد وحدت رویه مورد ضروری به نظر می‌رسد.
با عنایت به موارد مذکور خواهشمند است در صورت صلاحدید به منظور تعیین تکلیف موضوع فوق دستورات شایسته و ارشادات لازم را مبذول فرمایید.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

۱- بهره‌مندی اشخاص از ارائه خدمات سجلی از جمله حقوق مدنی هر شخص است و اصولاً با توجه به اصل بیست و دوم قانون اساسی نمی‌توان کسی را از این حقوق محروم کرد؛ مگر در مواردی که قانون تجویز کند. در قوانین فعلی، نصی در خصوص جواز محرومیت از دریافت خدمات سجلی (غیرفعال کردن شماره ملی) به منظور دسترسی به متهم وجود ندارد. احضار یا جلب متهم برای انجام تحقیقات به همان نحو است که در قانون مقرر شده است و نسبت به محکومان نیز وظیفه اجرای احکام، صرفاً اجرای مجازات مندرج در حکم است و تحمیل مجازات دیگر به محکوم فاقد مجوز قانونی است؛ لذا به کارگرفتن شیوه‌هایی که در استعلام آمده، توسط مقامات قضایی فاقد وجاهت قانونی است و مسلماً اعمال چنین روش‌های سلیقه‌ای، محدود به موارد فوق هم نخواهد بود.

۲- صرف نظر از آن‌‌که تکالیف مقرر در ماده ۱۸ دستورالعمل ساماندهی و تسریع در اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۹۸/۷/۲۴ صرفاً در مقام بیان وظایف مرکز آمار و فن‌آوری اطلاعات قوه قضاییه در ارتباط با دستورالعمل یادشده است و در مقام وضع مقرراتی مرتبط با حقوق اشخاص نمی‌باشد، بند «ح» ماده یادشده به صراحت ایجاد ظرفیت لازم جهت اعمال مواد ۱۷ و ۱۹ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴ را از تکالیف مرکز یادشده برشمرده است و به استناد این بند نمی‌توان فراتر از مقررات مذکور، محرومیت‌های اجتماعی همانند مسدود کردن کارت ملی از طریق اداره ثبت احوال و یا مسدود کردن حساب بانکی و یا توقیف اموال ایشان را تجویز کرد.

نمایش بیشتر
دوره DBA-MBA حقوقی مدرک دانشگاه تهران موسسه دکتر بهنیایی

نوشته های مشابه

‫۴ دیدگاه ها

  1. سلام
    اصلا فرض کنید که این قانون درست باشد. بنده در گرجستان زندگی میکنم، در ایران برای بنده پرونده قضایی تشکیل شده که وکیل شاکی کدملی بنده رو در ثبت احوال ممنوع الخدمات نموده است (اضافه کنم که هنوز حکمی صادر نشده است و پرونده در مرحله تحقیقات هست)، فرزند من اخیرا متولد شده و وقتی به سفارت مراجعه کردم برای اخذ شناسنامه، کارمند سفارت به من گفتند شما در ایران پرونده باز دارید. به شما خدمات نمیتونیم بدیم و باید ابتدا پرونده رو تعیین تکلیف کنید. حالا دو تا سوال دارم، فرزند من یک ایرانی هست که نیاز به شناسنامه داره، پرونده من چه ارتباطی به فرزندم داره؟ دوم اینکه، برای رسیدگی به پرونده، قصد مراجعه به ایران رو دارم. باتوجه به اینکه به فرزندم شناسنامه نمیدندو بدنبال اون پاسپورت هم نمیتونه بگیره و از طرفی همسر و فرزندم(نوزاد) را نمیتونم تنها بذارم، چطور با بچه ای که پاسپورت نداره به ایران برگردم؟
    ممنون میشم راهنمایی بفرمایید.

  2. الان که کل مبلغ حکم که در حساب موجود و در دو بانک مسدود شده برای چی کد ملی را مسدود کردند
    الان باید به کدوم مرجع در حکومت عدل علی مراجعه کنیم

  3. مسدودی کد ملی نقض آشکار حقوق شهروندی و سبب ایجاد مشکلات عدیده برای شخص محکوم علیه و خانواده وی میگردد

  4. متاسفانه در استعلام انجام‌شده از واژه غلط “گاها” استفاده شده است که حقوقدانان و افراد باسواد نباید از آن استفاده کنند و به جای آن باید از “گاهی” استفاده کنند. خوب است که فارسی را پاس بداریم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


The reCAPTCHA verification period has expired. Please reload the page.

دکمه بازگشت به بالا