تغلیظ دیه در ماه های حرام

به مناسبت حلول ماه مبارک رجب

تغلیظ دیه در ماه های حرام

ماه های حرام شامل چهار ماه رجب، ذی القعده، ذی الحجه و محرم هستند

قتل ولو غیر از قتل عمدی در این ماه ها موجب افزایش ثلث دیه می شود، که اصطلاحا تغلیظ دیه گفته می شود

برای مشاهده تصویر در اندازۀ بزرگتر روی آن کلیک کنید

نویسنده: سیاوش هوشیار

نکات بحث تغلیظ دیه در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392:

2- به تغلیظ دیه در چند مورد تصریح شده است:

2-1)  در مورد قتل غیر مسلمان (صدر مادۀ 556)، به جهت سکوت قانون سابق در این مورد نظریه مشورتی شماره 7/7046 صادر شده بود که مفید همین معنی بود.

2-2) در مورد قتل غیر از قتل عمدی (شبه عمدی و خطای محض)(مادۀ 555)

2-3) در مورد سقط جنین پس از پیدایش روح (تقریبا پایان ماه چهارم بارداری)(مادۀ 556)، دیه جنینی که روح در آن دمیده شده باشد طبق بند ج مادۀ 716 برابر دیه کامل می باشد.

2-4) در مواردی که پرداخت دیه بر عهدۀ عاقله یا بیت المال قرار می گیرد (مادۀ 556).

2-5) در مورد قتل عمدی که به علت عدم امکان قصاص یا عدم جواز آن دیه پرداخت می شود (انتهای مادۀ 556).

2-6) در مورد دیه ای که شرکای قتل، به علت سهمشان از جنایت، حسب مورد به قصاص شونده یا ولی دم و یا به هر دو آنان می پردازند (انتهای مادۀ 385).

3) در مادۀ 385 به عدم تغلیظ دیه در دو مورد تصریح شده است:

3-1) فاضل دیه

3-2) دیه ای که ولی دم به دیگر اولیاء دم می پردازد

مستندات قانونی:

در مواد 385، 555، 556 و 557 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به بحث تغلیظ دیه پرداخته شده است:

ماده ۳۸۵- اگر قتل در یکی از ماههای حرام (محرم، رجب، ذی القعده و ذی الحجه) یا در حرم مکه مکرمه واقع شده باشد یا قاتل در زمان یا مکان مذکور، قصاص گردد و قصاص مستلزم پرداخت فاضل دیه از سوی ولی دم به قاتل باشد، فاضل دیه تغلیظ نمی شود. همچنین دیه ای که ولی دم به دیگر اولیاء میپردازد تغلیظ نمی شود، لکن اگر قتل در زمان یا مکان مذکور باشد، دیه ای که شرکای قاتل، به علت سهمشان از جنایت، حسب مورد به قصاص شونده یا ولی دم و یا به هر دو آنان می پردازند، تغلیظ می شود.

ماده ۵۵۵- هرگاه رفتار مرتکب و فوت مجنیٌ علیه هر دو در ماههای حرام «محرم، رجب، ذی القعده و ذی الحجه» یا در محدوده حرم مکه، واقع شود خواه جنایت عمدی خواه غیرعمدی باشد، علاوه بر دیه نفس، یک سوم دیه نیز افزوده می گردد. سایر مکان ها و زمان های مقدس و متبرک مشمول حکم تغلیظ دیه نیست.

تبصره ـ معیار شروع و پایان ماه های حرام، مغرب شرعی است مانند ماه رجب که از مغرب شرعی آخرین روز ماه جمادی الثانی، شروع و با مغرب شرعی آخرین روز ماه رجب به پایان می رسد.

ماده ۵۵۶- در حکم تغلیظ دیه فرقی میان بالغ و غیربالغ، زن و مرد و مسلمان و غیرمسلمان نیست. سقط جنین نیز پس از پیدایش روح، مشمول حکم تغلیظ است. تغلیظ دیه، در مواردی که عاقله یا بیت المال پرداخت کننده دیه باشد نیز جاری است. در قتل عمدی که به علت عدم امکان قصاص یا عدم جواز آن دیه پرداخت می شود نیز این حکم جاری است.

ماده ۵۵۷- تغلیظ دیه مخصوص قتل نفس است و در جنایت بر اعضاء و منافع جاری نیست.