تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و ارتقای حکمرانی قانونمند
مقدمه
سند «تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و ارتقای حکمرانی قانونمند» درراستای تکمیل سند «سیاست‌ها و اقدامات سامان‌دهی پیام‌رسان‌های اجتماعی» مصوب جلسات شماره ۳۶ تا ۴۰ و سند «بررسی راهکارهای افزایش میزان سهم ترافیک داخلی و مقابله با پالایش‌شکن‌ها» مصوب جلسه شماره ۹۶ شورای عالی فضای مجازی و با هدف تأمین نیاز مشروع و قانونی مردم در دسترسی به محتوا و خدمات در عین ارتقای حکمرانی قانونمند، در یک‌صد و چهارمین جلسه مورخ ۴/۱۰/۱۴۰۳ به تصویب رسید و اصلاحیه آن در یک‌صد و پنجمین جلسه مورخ ۲۳/۱۱/۱۴۰۳ تصویب شد.
ماده ۱- اصول حاکم
۱-۱- تقویت حکمرانی قانونمند بر فضای مجازی؛
۱-۲- افزایش سرمایه اجتماعی و رضایت مردم؛
۱-۳- عدم آسیب به سکوهای داخلی؛
۱-۴- تأمین امنیت روانی جامعه؛
۱-۵- رعایت الزامات امنیت ملی؛
۱-۶- حفظ استقلال و توسعه زیست‌بوم فضای مجازی کشور.
ماده ۲- سیاست‌ها
۲-۱- وحدت فرماندهی و ایجاد هماهنگی حداکثری بین دستگاه‌های اجرایی مرتبط با فضای مجازی؛
۲-۲- تسریع و تسهیل فرایندهای تقنینی و سیاست‌گذاری و اتخاذ تدابیر لازم جهت ضمانت اجرایی آن‌ها همگام با سرعت تحولات فناوری؛
۲-۳- توجه ویژه به تحقق شبکه ملی اطلاعات و تسریع در استقرار آن؛
۲-۴- به‌روزرسانی دانش فنی سایبری و به‌کارگیری جوانان نخبه و شرکت‌های دانش‌بنیان در حل مسائل؛
۲-۵- توانمندسازی و تقویت دستگاه‌های انتظامی، امنیتی و قضایی در حوزه اشراف و صیانت در فضای مجازی؛
۲-۶- تقویت ارتباطات بین‌الملل و توجه به ظرفیت نهادهای بین‌المللی؛
۲-۷- طراحی و راه‌اندازی جریان پایدار تولید محتوا؛
۲-۸- طراحی و تقویت روش‌های اقناع افکار عمومی و مقابله با اقدامات رسانه‌ای دشمن با هدف حفظ امنیت روانی جامعه؛
۲-۹- ایجاد، حمایت و تقویت سکوهای داخلی در عرصه‌های مختلف محتوایی و خدماتی؛
۲-۱۰- پاسخ به نیازها و ارتقای رضایت مردم از حکمرانی در فضای مجازی.
ماده ۳- برنامه اقدام
اقدامات مورد نیاز برای تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و ارتقای حکمرانی قانونمند در چهارچوب نگاشت نهادی طی چهار مرحله به شرح زیر انجام می‌شود:
۳-۱- مرحله اول
| ردیف | اقدام | دستگاه اصلی | دستگاه همکار | سیاست |
| ۱ | بازگشایی گوگل‌پلی | شورای عالی فضای مجازی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | بند ۱۰ |
| ۲ | بازگشایی واتس‌اپ | شورای عالی فضای مجازی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | بند ۱۰ |
| ۳ | اختصاص زیرساخت به سکوهای محتوایی داخلی منتخب برای مدت ۳ ماه (به‌همراه اقدامات قانونی و ثبت سفارش برای مدت حداقل یک سال آینده) | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | – | بند ۹ |
| ۴ | اعطای بسته حمایتی تبلیغات رسانه‌ای برای سکوهای محتوایی داخلی منتخب (به میزان پانصد میلیارد تومان) | سازمان صداوسیمای ج.ا.ا. | وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی | بند ۹ |
| ۵ | ابلاغ سند «سیاست‌ها و الزامات تعرفه‌گذاری ترافیک شبکه و تسهیم درآمد محتوا» و مقدمات اجرایی‌سازی آن | مرکز ملی فضای مجازی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کارورهای ارتباطی | بند ۷ |
۳-۲- مرحله دوم
| ردیف | اقدام | دستگاه اصلی | دستگاه همکار | سیاست |
| ۱ | بازگشایی یوتیوب مبتنی‌بر حکمرانی قانونمند | – | – | بند ۱۰ |
| ۲ | مشارکت و مذاکره با سکوهای خارجی با تأکید بر سکوهای جدید | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | – | بند ۶ |
| ۳ | تصویب لایحه مقابله با اخبار جعلی در هیئت‌دولت و اقدام به بررسی دو فوریت آن در مجلس | هیئت وزیران، مجلس شورای اسلامی | – | بند ۸ |
| ۴ | اجرایی‌سازی سند «سیاست‌ها و الزامات تعرفه‌گذاری ترافیک شبکه و تسهیم درآمد محتوا» | مرکز ملی فضای مجازی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کارورهای ارتباطی | بند ۷ |
| ۵ | ایجاد زیست‌بوم پایدار تولید محتوای مردمی در سکوهای داخلی | وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان صداوسیمای ج.ا.ا. | سکوهای داخلی، مرکز ملی فضای مجازی، سازمان برنامهوبودجه | بند ۷ و ۸ |
| ۶ | سرمایه‌گذاری برای ایجاد و تقویت سکوهای متنوع محتوایی و خدماتی (در نقاط خلأ که مشابه داخلی قوی وجود ندارد) | بخش خصوصی | معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، مرکز ملی فضای مجازی | بند ۴ و ۹ |
| ۷ | ارائه خدمات «نسخه‌نویسی الکترونیکی» و «پیامک تراکنش بانکی» و «بازوی ارتباطی دستگاه‌ها[۱] با ارباب‌رجوع» به‌صورت انحصاری در پیام‌رسان‌های داخلی منتخب | وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بانک مرکزی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کلیه دستگاه‌های مرتبط | بند ۹ |
| ۸ | تصویب ممنوعیت استفاده رسمی دستگاه‌ها[۲] از سکوهای خارجی و الزام به حضور در سکوهای داخلی (غیر از مستثنیات کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه) | شورای عالی فضای مجازی | کلیه نهادها و دستگاه‌ها | بند ۹ |
| ۹ | بازبینی و متناسب‌سازی برخورد با مصادیق محتوای مجرمانه در سکوهای داخلی و خارجی | قوه قضائیه | ضابطان قضایی | بند ۲ |
| ۱۰ | اختصاص زیرساخت‌های پردازشی و ذخیره‌سازی سکوهای محتوایی منتخب داخلی به میزان مورد نیاز برای یک سال آینده | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | سازمان برنامهوبودجه | بند ۹ |
| ۱۱ | اصلاح مدل اقتصادی کارورهای ارتباطی در جهت کاهش درآمد از ترافیک خارجی نسبت به ترافیک داخلی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کارورهای ارتباطی | بند ۳ |
۳-۳- مرحله سوم
| ردیف | اقدام | دستگاه اصلی | دستگاه همکار | سیاست |
| ۱ | بازگشایی تلگرام بعداز مذاکره مشروط به پذیرش شروط مصوب کارگروه ماده ۴ این سند | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | – | بند ۱۰ |
| ۲ | ارائه خدمات الکترونیکی مرتبط با «یارانه، کارت سوخت، پلیس، و قوه قضائیه» به‌صورت انحصاری در پیام‌رسان‌های داخلی منتخب | وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت نفت، فراجا، قوه قضائیه | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | بند ۹ |
| ۳ | اعمال سیاست‌های تشویقی تعرفه‌ای برای مشترکان دارای مصرف منصفانه | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کارورهای ارتباطی | بند ۳ |
| ۴ | ارائه سرویس‌های جدید تحریم‌شکن | بخش خصوصی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | بند ۳ |
| ۵ | افزایش کیفیت دسترسی با مزیت‌بخشی فنی به سکوهای محتوایی داخلی (سرعت، پایداری و تجربه کاربری) | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | سکوهای داخلی | بند ۳ |
| ۶ | تدوین و پیاده‌سازی طرح امنیت خانواده در فضای مجازی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت آموزش‌وپرورش، فراجا | بند ۸ |
| ۷ | تدوین و پیگیری تصویب قانون مسئولیت سکوها | هیئت وزیران، مجلس شورای اسلامی | قوه قضائیه | بند ۲ |
| ۸ | افزایش کیفیت شبکه، شفافیت ترافیک و کاهش خطای مثبت و منفی سامانه‌های پالایش | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | قوه قضائیه، سازمان برنامهوبودجه | بند ۳ |
| ۹ | بازگشایی تلگرام مبتنی‌بر حکمرانی قانونمند درصورت عدم موفقیت مذاکرات | – | – | بند ۹ و ۱۰ |
۳-۴- مرحله چهارم
| ردیف | اقدام | دستگاه اصلی | دستگاه همکار | سیاست |
| ۱ | بازگشایی سایر سکوها بعداز مذاکره و پذیرش شروط کارگروه ماده ۴ این سند | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | – | بند ۱۰ |
| ۲ | تدوین لایحه جرم‌انگاری عرضه و فروش ابزارهای حاکمیت‌گریز و اقدام به بررسی دو فوریت آن در مجلس | هیئت وزیران، مجلس شورای اسلامی | قوه قضائیه | بند ۲ |
| ۳ | ارتقای توان و مقابله مؤثر با ابزارهای پالایش‌شکن | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | قوه قضائیه | بند ۴ |
| ۴ | تدوین و پیگیری تصویب قانون مالکیت فکری | هیئت وزیران، مجلس شورای اسلامی | قوه قضائیه | بند ۲ |
| ۵ | جلوگیری از فرار مالیات‌بردرآمد حاصل از فعالیت اقتصادی و محتوایی در سکوهای خارجی | وزارت امور اقتصادی و دارایی | ضابطان قضایی | بند ۹ |
| ۶ | تأمین دسترسی‌های ضروری و مقابله با تحریم در لایه زیرساخت | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، قوه قضائیه | – | بند ۴ |
| ۷ | شدت عمل در برخورد با جرائم و تخلفات در سکوهای خارجی غیرمجاز | قوه قضائیه | ضابطان قضایی، کلیه دستگاه‌های مرتبط | بند ۵ |
ماده ۴- کارگروه راهبری
راهبری اقدامات ازطریق کارگروهی با عضویت رئیس مرکز ملی فضای مجازی (رئیس کارگروه)، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات (دبیر کارگروه)، نماینده رئیس مجلس شورای اسلامی، نماینده رئیس قوه قضائیه، وزیر اطلاعات، نماینده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دادستان کل کشور و دو تن از اعضای حقیقی صورت می‌گیرد:
وظایف کارگروه به شرح زیر است:
۱) بررسی و تأیید برنامه عملیاتی و زمان‌بندی ارائه‌شده توسط دبیر کارگروه (زمان‌بندی اولیه، ضمیمه سند است)؛
۲) بررسی برنامه‌های عملیاتی دستگاه متولی برای هر اقدام و تأیید آغاز فرایند اجرایی‌سازی اقدامات؛
۳) تعریف معیارها و شاخص‌های کلیدی هر اقدام؛
۴) اطمینان از انجام صحیح و کامل اقدامات هر مرحله و صدور مجوز برای ورود به مرحله بعد؛
۵) بازنگری و تغییر دستگاه اصلی و همکار درصورت عدم انجام وظایف؛
۶) بازنگری، به‌هنگام‌سازی و جابه‌جایی اقدامات بین مراحل درصورت نیاز؛
۷) ارائه گزارش‌های دوره‌ای به ریاست و اعضای محترم شورای عالی فضای مجازی درباره پیشرفت و مشکلات احتمالی؛
۸) تعیین فرایند مذاکره و تأیید توافقات صورت‌گرفته براساس اصول ذکرشده در ماده ۱ این سند؛
۹) تعیین خطوط کلی رسانه‌ای، مدیریت افکار عمومی و راهبری اجرای پیوست رسانه‌ای طرح متناسب با مراحل چهارگانه؛
۱۰) هماهنگی‌های لازم بین دستگاه‌های مختلف رسانه‌ای و مسئولان، و اطمینان از یکپارچکی و هم‌افزایی در پیام‌ها و موضع‌گیری‌های رسانه‌ای.
تبصره ۱ : کارگروه راهبری می‌تواند هر زمان که تشخیص داد تخلف، نقص یا عدم توفیقی در اجرای مراحل وجود دارد، دستور بازگشت به مراحل یا اقدامات قبلی مندرج در ماده ۳ را صادر کند.
تبصره ۲ : دبیر کارگروه موظف است یک سامانه ارزیابی جامع طراحی و پیاده‌سازی کند که قابلیت رصد و تحلیل پیشرفت هریک از اقدامات و مراحل مختلف طرح را ارائه نماید.
تبصره ۳ : دبیر کارگروه موظف است مذاکره با سکوهای خارجی را براساس اصول و چارچوب‌های تعیین‌شده توسط کارگروه راهبری پیش ببرد و تمامی توافقات صورت‌گرفته در جلسات را به‌صورت دقیق گزارش نماید.
تبصره ۴: تصمیمات کارگروه در چارچوب وظایف مشخص‌شده در این ماده با رأی اکثریت اعضای کارگروه تصویب می‌شود. این مصوبات توسط رئیس کارگروه ابلاغ و برای تمامی دستگاه‌ها لازم‌الاجرا است.
ماده ۵- شاخص‌های نظارت و ارزیابی
برای نظارت بر حسن‌اجرای اقدامات و رهگیری مسیر پیموده‌شده، شاخص‌های زیر تعیین و توسط مرکز ملی فضای مجازی به‌صورت مستمر و ماهیانه ارزیابی و به شورای عالی فضای مجازی ارائه خواهد شد.
۵-۱- نسبت متوسط ترافیک داخل به خارج (ابزار فنی)؛
۵-۲- میزان شفافیت ترافیک:
۵-۲-۱- میزان ترافیک ناشناس (ابزار فنی)؛
۵-۲-۲- میزان فراگیری استفاده از فیلترشکن (نظرسنجی).
۵-۳- میزان پذیرش عمومی سکو:
۵-۳-۱- متوسط ترافیک ماهانه سکوها (ابزار فنی)؛
۵-۳-۲- تعداد کاربران فعال روزانه (ابزار فنی)؛
۵-۳-۳- میزان استفاده و رضایت کاربران از شبکه‌های اجتماعی داخلی نسبت به خارجی (نظرسنجی)؛
۵-۳-۴- زمان ماندگار و نرخ تعامل[۳] (ابزار فنی).
۵-۴- میزان جرائم و شکایات ثبت‌شده و به‌نتیجه‌رسیده مرتبط با فضای مجازی (گزارش پلیس فتا و دادستانی کل کشور)؛
۵-۵- میزان رضایت کاربران از سرعت و کیفیت دسترسی به اینترنت (ابزارهای فنی و نظرسنجی).
[۱] دستگاه‌های ذیل ماده ۲۹ قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
[۲] همان
[3] (Engagement)
جهت دانلود فایل تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و ارتقای حکمرانی قانونمند کلیک کنید
