قانون تصویب کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت
مصوب ۱۳۸۷٫۰۹٫۱۳
قانون تصویب کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت
مصوب ۱۳۸۷٫۰۹٫۱۳ مجلس شورای اسلامی
مستندات مرتبط
آییننامه
رای وحدت رویه
نظریه مشورتی
ماده واحده- کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت مورخ ۱۳۸۵/۰۹/۲۲ هجری شمسی برابر با ۱۳ دسامبر ۲۰۰۶ میلادی مشتمل بر پنجاه ماده به شرح پیوست تصویب میگردد و به دولت جمهوری اسلامی ایران اجازه تودیع اسناد تصویب آن با رعایت تبصرههای زیر داده میشود:
تبصره ۱(اصلاحی ۱۳۹۰/۰۴/۰۸)– وزارت تعـاون، کار و رفاه اجتماعی (سازمان بهزیستی کشور) و بنیاد شهید و امور ایثارگران به عنوان مراجع ملی موضوع ماده (۳۳) کنوانسیون تعیین میگردند تا با هماهنگی یکدیگر نسبت به اجرا مفاد کنوانسیون اقدام نمایند.
تبصره ۲- باتوجه به ماده (۴۶) کنوانسیون، جمهوری اسلامی ایران خود را ملتزم به رعایت آن دسته از مفاد کنوانسیون که مغایر با موازین حقوقی جاری خود باشد نمی داند.
بسم الله الرحمن الرحیم
کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت
مقدمه
دولتهای عضو این کنوانسیون،
الف- با یادآوری اصول اعلام شده در منشور سازمان ملل متحد که منزلت و ارزش ذاتی و حقوق برابر و لاینفک همه اعضای خانواده بشری را به عنوان بنیان آزادی، عدالت و صلح در جهان به رسمیت می شناسد.
ب- با شناسایی این که سازمان ملل متحد در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاقهای بینالمللی حقوق بشر اعلام و موافقت نموده است که همگان بدون هر گونه تمایزی، از تمامی حقوق و آزادیهای مندرج در اسناد مذکور، برخوردار میباشند.
پ- با تاکید مجدد بر جهان شمولی، عدم انفکاک، وابستگی متقابل و ارتباط بین تمامی حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و نیاز افراد دارای معلولیت به تضمین بهرهمندی کامل و بدون تبعیض آنها.
ت- با یادآوری میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، کنوانسیون بینالمللی حذف تمامی اشکال تبعیض نژادی، کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض نسبت به زنان، کنوانسیون منع شکنجه و سایر مجازاتها یا رفتارهای تحقیرآمیز غیرانسانی و ظالمانه، کنوانسیون حقوق کودک و کنوانسیون بینالمللی حمایت از حقوق تمامی کارگران مهاجر و اعضا خانوادههای آنان.
ث- با اذعان به این که معلولیت مفهومی تحولپذیر است و این که معلولیت منتج از تعامل افراد دارای نقص و موانع محیطی است که مشارکت کامل و مؤثر آنان در حالت برابر با سایرین در جامعه را مانع میگردد.
ج- با اذعان به اهمیت اصول و خط مشیهای مندرج در برنامه جهانی اقدام در مورد افراد معلول و در قواعد استاندارد در خصوص یکسانسازی فرصتها برای افراد دارای معلولیت در تأثیرگذاری بر ارتقا، تنظیم و ارزیابی سیاستها، طرحها، برنامهها و اقدامات در سطوح ملی، منطقهای و بینالمللی به منظور آن که فرصتها برای افراد دارای معلولیت بیشتر یکسان گردد.
چ- با تاکید بر اهمیت جریانسازی موضوع معلولیت به عنوان جزء جداییناپذیر راهبردهای مرتبط با توسعه پایدار.
ح- با اذعان به این که تبعیض علیه هر فرد بر مبنای معلولیت تخطی از منزلت و ارزش ذاتی هر فرد انسانی است.
خ- با اذعان بیشتر بر تنوع بین افراد دارای معلولیت.
د- با اذعان به نیاز به ارتقا و حمایت از حقوق بشر تمامی افراد دارای معلولیت از جمله آنهایی که نیازمند حمایت شدیدتری میباشند.
ذ- با نگرانی از این که علی رغم وجود این گونه اسناد و تعهدات، افراد دارای معلولیت کماکان با موانعی در مشارکت به عنوان عضو برابر جامعه و همچنین نقض حقوق بشری آنان در تمامی نقاط جهان مواجه میباشند.
ر- با اذعان بر اهمیت همکاریهای بینالمللی برای بهبود شرایط زندگی افراد دارای معلولیت در تمامی کشورها به ویژه در کشورهای در حال توسعه.
ز- با اذعان به مشارکتهای ارزشمند بالفعل و بالقوه افراد دارای معلولیت در مورد رفاه کلی و تنوع جوامعشان و این که ارتقا بهرهمندی کامل افراد دارای معلولیت در مورد حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و مشارکت کامل افراد دارای معلولیت منتج به گسترش حس تعلق و پیشرفتهای مهم در توسعه اقتصادی، اجتماعی و انسانی جامعه و فقرزدایی میگردد.
ژ- با اذعان به این که برای افراد دارای معلولیت، استقلال فردی و عدم وابستگی از جمله آزادی انتخاب، مهم میباشد.
س- با در نظر گرفتن این که افراد دارای معلولیت باید این فرصت را داشته باشند که فعالانه در روند تصمیمگیریها در مورد سیاستها و برنامهها از جمله مواردی که مستقیماً به آنها مربوط میشود، دخالت نمایند.
ش- با ابراز نگرانی از وضعیت دشواری که افراد دارای معلولیت که با چند نوع یا اشکال تشدید یافته تبعیض بواسطه نژاد، رنگ، جنسیت، زبان، مذهب، عقاید سیاسی یا دیگر عقاید، منشأ ملی، قومی، بومی یا اجتماعی، دارایی، تولد، سن یا سایر خصوصیات مواجه میگردند.
ص- با اذعان به این که زنان و دختران دارای معلولیت غالباً در معرض خطر بیشتری هم در درون و هم در بیرون خانه میباشند و مورد خشونت، آسیب، یا سوءاستفاده، غفلت، یا برخوردهای ناآگاهانه، سوءرفتار و یا استثمار واقع میگردند.
ض- با اذعان به این که کودکان دارای معلولیت باید از بهرهمندی کامل از حقوق بشر و آزادیهای بنیادین بر مبنای برابر با سایر کودکان برخوردار گردند، با یادآوری تعهدات دولتهای عضو در مورد کنوانسیون حقوق کودک.
ط- با تاکید بر گنجاندن دیدگاههای جنسیتی در تمامی تلاشها در جهت ارتقا بهرهمندی کامل از حقوق بشر و آزادیهای بنیادین توسط افراد دارای معلولیت.
ظ- با تاکید بر این حقیقت که اکثر افراد دارای معلولیت در شرایط فقر زندگی مینمایند و در این ارتباط، تصدیق نیاز اساسی برای بررسی پیامد منفی فقر بر افراد دارای معلولیت.
ع- با در نظر داشتن این که شرایط صلح و امنیت بر مبنای احترام کامل برای اهداف و اصول مندرج در منشور ملل متحد و رعایت اسناد حقوق بشری حاکم جهت حمایت کامل از افراد دارای معلولیت به ویژه در منازعات مسلحانه و اشغال بیگانگان ضروری میباشد.
غ- با اذعان به اهمیت دسترسی به محیط فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و فیزیکی و بهداشت و آموزش و اطلاعات و ارتباطات در جهت توانمند ساختن افراد دارای معلولیت در بهرهمندی کامل از تمامی حقوق بشر و آزادیهای بنیادین.
ف- با وقوف به این که فرد نسبت به سایر افراد و جامعهای که به آن تعلق دارد، دارای وظایفی میباشد و در جهت ارتقا و رعایت حقوق به رسمیت شناخته شده در منشور حقوق بشر مسئول است تلاش نماید.
ق- با اعتقاد به این که خانواده واحد بنیادین و طبیعی در جامعه میباشد و محق است که از حمایت جامعه و دولت برخوردار باشد و این که به منظور آن که خانوادهها در جهت مشارکت برای بهرهمندی کامل و یکسان از حقوق افراد دارای معلولیت توانمند گردند، باید افراد دارای معلولیت و اعضای خانواده آنها از حمایتها و مساعدتهای لازم برخوردار گردند.
ک- با اعتقاد به این که کنوانسیونی بینالمللی، کامل و جامع در جهت ارتقا و حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، سهم عمدهای در جبران کمبودهای شگرف اجتماعی افراد دارای معلولیت و ارتقا مشارکت آنها در عرصههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و مدنی با فرصتهای برابر در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته ایفا مینماید.
به شرح زیر توافق نموده اند:
ماده ۱- هدف
هدف این کنوانسیون، ارتقا، حمایت و تضمین بهرهمندی برابر و کامل افراد دارای معلولیت از کلیه حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و ارتقا احترام نسبت به منزلت ذاتی آنها میباشد.
افراد دارای معلولیت شامل کسانی می شوند که دارای نواقص طویلالمدت فیزیکی، ذهنی، فکری یا حسی میباشند که در تعامل با موانع گوناگون امکان دارد مشارکت کامل و مؤثر آنان در شرایط برابر با دیگران در جامعه متوقف گردد.
ماده ۲- تعاریف
از نظر این کنوانسیون:
«ارتباطات» شامل زبان، نمایش متن، خط بریل، ارتباطات حسی، چاپ درشت، روشهای چند رسانهای قابل دسترس و همچنین روشها و اشکال ارتباطاتی کتبی، شفاهی، زبان ساده، انسان خوان و روشهای تقویت کننده و جایگزین، از جمله فناوری اطلاعات و ارتباطات قابل دسترس میگردد.
«زبان» شامل زبانهای گفتاری و ایماء و اشاره و سایر اشکال زبانهای غیرکلامی میگردد.
«تبعیض بر مبنای معلولیت» به معنای هرگونه تمایز، استثناء یا محدودیت بر مبنای معلولیت است که هدف یا تأثیر آن ناتوانی و یا نفی شناسایی، بهرهمندی یا اعمال کلیه حقوق بشر و آزادیهای بنیادین بر مبنای برابر با دیگران در زمینههای مدنی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی یا هر زمینه دیگری میباشد. این اصطلاح در برگیرنده تمامی اشکال تبعیض ازجمله نفی همسانسازی متعارف نیز میگردد.
«همسانسازی متعارف» به معنای اصلاحات و تغییرات مقتضی و ضروری است که فشار بی مورد و نا متناسبی را در جایی که در مورد خاصی نیاز میباشد، تحمیل ننماید تا بهرهمندی یا اعمال کلیه حقوق بشر و آزادیهای بنیادین توسط افراد دارای معلولیت در شرایط برابر با سایرین را تضمین نماید.
«طراحی جهانی» به معنای طراحی تولیدات، محیط ها، برنامهها و خدماتی است که تا سرحد امکان، جهت تمامی افراد، بدون نیاز به تطبیق یا طراحی ویژه قابل استفاده باشد. «طراحی جهانی» نباید مانعی را برای وسایل امدادی برای گروههای خاصی از افراد دارای معلولیت، در صورت نیاز به آنها، ایجاد نماید.
ماده ۳- اصول کلی
اصول این کنوانسیون عبارت است از:
الف- احترام به منزلت ذاتی، خودمختاری فردی از جمله آزادی انتخاب و استقلال افراد.
ب- عدم تبعیض.
پ- مشارکت کامل و مؤثر و ورود در جامعه.
ت- احترام به تفاوت ها و پذیرش افراد دارای معلولیت به عنوان بخشی از تنوع انسانی و بشریت.
ث- برابری فرصتها.
ج- دسترسی.
چ- برابری بین زن و مرد.
ح- احترام به ظرفیتهای قابل تحول کودکان دارای معلولیت و احترام به حقوق کودکان دارای معلولیت در جهت حفظ هویت خویش.
ماده ۴- تعهدات کلی
۱- دولتهای عضو متعهد میگردند تحقق کلیه حقوق بشر و آزادیهای بنیادین برای تمامی افراد دارای معلولیت را بدون هر گونه تبعیض بر مبنای معلولیت تضمین و ارتقا دهند. بدین منظور، دولتهای عضو متعهد میگردند:
الف- تمامی تدابیرقانونی، اداری و سایر تدابیر را در جهت اجرای حقوق به رسمیت شناخته شده در این کنوانسیون اتخاذ نمایند.
ب- تمامی تدابیر مقتضی از جمله قانونگذاری، به منظور تغییر یا الغاء قوانین موجود، مقررات، آداب و رسوم و اعمالی که موجب ایجاد تبعیض علیه افراد دارای معلولیت میشود را اتخاذ نمایند.
پ- حمایت و ارتقا حقوق بشری افراد دارای معلولیت را در تمامی سیاستها و برنامهها مد نظر قرار دهند.
ت- از اعمال هر گونه اقدام یا روشی که مغایر با این کنوانسیون میباشد، خودداری کنند و تضمین نمایند که مقامات و نهادهای دولتی مطابق این کنوانسیون عمل میکنند.
ث- تمامی تدابیر لازم جهت حذف تبعیض بر مبنای معلولیت توسط هر فرد، سازمان یا تشکیلات شخصی را بهکار گیرند.
ج- پژوهش و توسعه کالاها، خدمات، تجهیزات و تأسیسات منطبق با طراحی جهانی را به گونهای که در ماده (۲) این کنوانسیون تعریف شده است، انجام دهند یا ارتقا بخشند، به نوعی که نیازمند کمترین سازگاری و هزینه در تأمین نیازهای ویژه افراد دارای معلولیت باشد، دسترسی و بهرهمندی از آنها را ارتقا بخشیده و طراحی جهانی را در توسعه استانداردها و دستورالعملها ارتقا بخشند.
چ- پژوهش و توسعه را انجام داده یا ارتقا بخشیده و دسترسی و استفاده از فناوریهای جدید از جمله فناوری اطلاعات و ارتباطات، کمکهای ترددی، وسایل و فناوریهای امدادی جهت افراد دارای معلولیت با لحاظ اولویت به فناوریهای با هزینه مناسب را ارتقا بخشند؛
ح- اطلاعات قابل دسترس در مورد کمکهای ترددی، وسایل و فناوریهای امدادی از جمله فناوریهای نوین و نیز سایر اشکال امدادی، خدمات و امکانات حمایتی را جهت افراد دارای معلولیت، تأمین نمایند.
خ- آموزش کارکنان و متخصصانی که با افراد دارای معلولیت در زمینه حقوق به رسمیت شناخته شده در این کنوانسیون در تعامل میباشند را به منظور ارائه خدمات و کمکهای تضمین شده توسط حقوق مذکور، ارتقا بخشند.
۲- هر یک از دولتهای عضو در مورد حقوق فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی متعهد میگردد در صورت لزوم تدابیری را با استفاده از حداکثر منابع موجود در چهارچوب همکاریهای بینالمللی، با نیت نیل تدریجی به تحقق کامل حقوق مذکور بدون خدشه وارد کردن به تعهدات مندرج در این کنوانسیون که بلافاصله طبق حقوق بینالملل قابل اجرا میباشد اتخاذ نمایند.
۳- دولتهای عضو در توسعه و اجرای سیاستها و قوانین و سایر روندهای تصمیمگیری راجع به موضوعات مربوط به افراد دارای معلولیت به منظور اجرای این کنوانسیون ، از نزدیک با افراد دارای معلولیت از جمله کودکان دارای معلولیت از طریق سازمانهایی که نمایندگی آنها را به عهده دارند مشورت نموده و آنها را به طور فعال به کار خواهند گرفت.
۴- هیچ چیز در این کنوانسیون بر مقرراتی که موجب تحقق مناسبتر حقوق افرادی که دارای معلولیت هستند و ممکن است در قانون دولت عضو یا حقوق بین الملل لازمالاجرا در آن کشور وجود داشته باشد، تأثیری نخواهد داشت. هیچ گونه محدودیت یا فسخی در مورد حقوق بشر و آزادیهای بنیادینی که توسط دولت عضو به رسمیت شناخته شده یا در آن دولت وجود دارد نسبت به این کنوانسیون، به موجب قانون، کنوانسیونها، مقررات یا رسوم به بهانه این که این کنوانسیون آن دسته از حقوق یا آزادیها را به رسمیت نمیشناسد یا آنها را با درجــه اهمیت کمتــری به رسمیت میشناسد، اعمال نمیگردد.
۵- مفاد این کنوانسیون به تمامی مناطق دولتهای فدرال بدون هیچ گونه محدودیت یا استثنایی گسترش مییابد.
ماده ۵- برابری و عدم تبعیض
۱- دولتهای عضو تصدیق مینمایند که تمامی افراد در برابر قانون مساوی هستند و بدون هیچ گونه تبعیضی از حمایت برابر و منافع برابر قانونی برخوردار میباشند.
۲- دولتهای عضو تمامی تبعیضها بر مبنای معلولیت را ممنوع نموده و جهت افراد دارای معلولیت برابری و حمایت حقوقی مؤثر نسبت به تبعیض در تمامی زمینهها را تضمین مینمایند.
۳- دولتهای عضو به منظور ارتقا برابری و رفع تبعیض، تمامی اقدامات مناسب را جهت تضمین تأمین همسانسازی متعارف اتخاذ خواهند نمود.
۴- تدابیر ویژهای که برای تسریع یا دستیابی به برابری عملی افراد دارای معلولیت ضروری است، بر اساس این کنوانسیون تبعیض تلقی نمیگردد.
ماده ۶- زنان دارای معلولیت
۱- دولتهای عضو اذعان میدارند که زنان و دختران دارای معلولیت دچار تبعیضات چندگانه میباشند و در این ارتباط تدابیری را جهت تضمین بهرهمندی برابر و کامل آنهـا در مورد تمامی حقوق بشر و آزادیهای بنیادین اتخاذ خواهند نمود.
۲- دولتهای عضو تمامی تدابیر مناسب را جهت تضمین توسعه کامل، پیشرفت و توانمندسازی زنان به منظور تضمین بهرهمندی و اعمال حقوق بشر و آزادیهای بنیادین مندرج در این کنوانسیون از سوی آنها، خواهند نمود.
ماده ۷- کودکان دارای معلولیت
۱- دولتهای عضو تمامی تدابیر لازم جهت تضمین این که کودکان دارای معلولیت از تمامی حقوق بشر و آزادیهای بنیادین بر مبنای برابر با سایر کودکـان بهرهمند میباشند را اتخاذ خواهند نمود.
۲- در تمامی اقدامات مربوط به کودکان دارای معلولیت، عالیترین منافع کودک در اولویت نخست خواهد بود.
۳- دولتهای عضو تضمین خواهند نمود که کودکان دارای معلولیت از حق بیان آزادانه نظرات خود در تمامی امور تأثیرگذار بر آنها برخوردار میباشند، نظرات آنها بر اساس سن و بلوغ و بر مبنای برابر با سایر کودکان از سنجش مناسب برخوردار میگردد و در تحقق حقوق آنها کمکهای متناسب با سن و ناتوانی ارائه میگردد.
ماده ۸- آگاه سازی
۱- دولتهای عضو متعهد میگردند تدابیر فوری، مؤثر و مناسب را در موارد زیر اتخاذ نمایند:
الف- افزایش آگاهی در تمامی جامعه از جمله در سطح خانواده در مورد افراد دارای معلولیت و ترویج احترام و منزلت افراد دارای معلولیت.
ب- مبارزه با اقدامات کلیشهای، جانبدارانه و مضر مرتبط با افراد دارای معلولیت ازجمله آن دسته از موارد بر مبنای جنسیت و سن در تمامی حوزه های زندگی.
پ- ارتقا آگاهی در مورد ظرفیتها و مشارکت افراد دارای معلولیت.
۲- تدابیر نیل به این هدف عبارت است از:
الف- آغاز و حفظ جریان آگاه سازی عمومی مؤثر، طراحی شده جهت:
۱- تقویت پذیرش حقوق افراد دارای معلولیت.
۲- ارتقا ادراک مثبت و آگاهیهای اجتماعی بیشتر نسبت به افراد دارای معلولیت.
۳- ارتقا شناسایی مهارتها، شایستگیها و تواناییهای افراد دارای معلولیت و مشارکت آنها در محیط کار و بازار کار.
ب- ترویج نگرش احترام به حقوق افراد دارای معلولیت در تمامی سطوح نظام آموزشی ازجمله تمامی کودکان از سنین اولیه.
پ- ترغیب تمامی ارکان رسانهای جهت به تصویر کشاندن افراد دارای معلولیت به روشی که سازگار با اهداف این کنوانسیون باشد.
ت- ارتقا برنامههای آموزشی آگاه سازی مرتبط با افراد دارای معلولیت و حقوق افراد دارای معلولیت.
ماده ۹- دسترسی
۱- دولتهای عضو برای توانا سازی افراد دارای معلولیت جهت مستقل زندگی نمودن و مشارکت کامل در تمامی جنبههای زندگی، تدابیر مناسبی را جهت تضمین دسترسی افراد دارای معلولیت بر مبنای برابر با سایرین به محیط فیزیکی، ترابری، اطلاعات و ارتباطات از جمله نظام و فناوری اطلاعات و ارتباطات و سایر تسهیلات و خدمات ارائـه یا فراهـم گردیده جهت عمـوم در مناطق شهـری و روستـایی اتخاذ خواهند نمود. تدابیر مذکور که در برگیرنده تشخیص وحذف موانع و محذورات در دسترسی میباشد از جمله در موارد زیر اعمال خواهد شد:
الف- ساختمانها، جادهها، ترابری و سایر تأسیسات بیرونی و درونی از جمله مدارس، خانهها، تأسیسات پزشکی و محیط های کار.
ب- اطلاعات، ارتباطات و سایر خدمات از جمله خدمات الکترونیکی و خدمات اورژانس.
۲- دولتهای عضو همچنین در موارد زیر تدابیر مناسبی را اتخاذ خواهند نمود:
الف- توسعه، اعلام و نظارت بر اجرای حداقل معیارها و خطمشیهای مربوط به دسترسی به تسهیلات و خدمات آزاد یا ارائه شده جهت عموم.
ب- تضمین این که مؤسسات خصوصی ارائه کننده تسهیلات و خدمات آزاد جهت عموم، تمامی جنبههای دسترسی افراد دارای معلولیت را مد نظر قرار میدهند.
پ- تأمین آموزش جهت مرتبطین با موضوع دسترسی افراد دارای معلولیت.
ت- تهیه علائمی به خط بریل و سایر اشکال به سهولت قابل فهم و خواندن در ساختمانها و سایر تأسیسات آزاد برای عموم.
ث- تأمین انواع کمکها و میانجیگریهای حضوری از جمله راهنما، قرائت گر و مترجمین حرفهای زبانهای ایماء و اشاره جهت تسهیل در دسترسی به ساختمانها و سایر تأسیسات آزاد جهت عموم.
ج- ترغیب سایر اشکال مناسب یاری و حمایت از افراد دارای معلولیت، جهت تضمین دسترسی آنها به اطلاعات.
چ- ترغیب دسترسی افراد دارای معلولیت به نظام و فناوری جدید اطلاعات و ارتباطات از جمله اینترنت.
ح- ترغیب طراحی، توسعه، تولید و توزیع نظامها و فناوریهای اطلاعات و ارتباطات قابل دسترس در مراحل اولیه به گونهای که این نظامها و فناوریها با کمترین هزینه قابل دسترس گردد.
ماده ۱۰- حق حیات
دولتهای عضو مجدداً تاکید مینمایند که هر انسانی از حق ذاتی حیات برخوردار است و تمامی تدابیر لازم را برای تضمین بهرهمندی مؤثر توسط افراد دارای معلولیت بر مبنای برابر با سایرین، اتخاذ خواهند نمود.
ماده ۱۱- وضعیت های مخاطره آمیز و فوریتهای انسانی
دولتهای عضو طبق تعهدات خود به موجب حقوق بینالملل از جمله حقوق بشر دوستانه بینالمللی و حقوق بشر بینالمللی، تمامی تدابیر لازم را جهت تضمین حمایت و ایمنی افـراد دارای معلولیت در شرایط مخاطرهآمیز از جمله وضعیت مناقشه مسلحانه، فوریتهای انسانی و وقوع بلایای طبیعی اتخاذ خواهند نمود.
ماده ۱۲- شناسایی برابر در پیشگاه قانون
۱- دولتهای عضو مجدداً تاکید مینمایند که افراد دارای معلولیت از حق شناسایی در هر کجا، به عنوان افراد در پیشگاه قانون، برخوردار میباشند.
۲- دولتهای عضو تصدیق خواهند نمود که افراد دارای معلولیت از صلاحیت اقامه دعوی بر مبنای برابر با سایرین در تمامی جنبههای زندگی برخوردار میباشند.
۳- دولتهای عضو تدابیر مناسب را جهت دسترسی افراد دارای معلولیت به حمایتهایی که ممکن است آنها در اعمال صلاحیت خود در اقامه دعوی بدان نیاز داشته باشند، اتخاذ خواهند نمود.
۴- دولتهای عضو تضمین خواهند نمود تمامی تدابیری که مرتبط با اعمال صلاحیت اقامه دعوی میباشد، برای پادمانهای مناسب و مؤثر طبق حقوق بشر بینالمللی جهت جلوگیری از سوءاستفاده پیشبینی میگردد. چنین پادمانهایی تضمین خواهند نمود که تدابیر مرتبط با اعمال صلاحیت اقامه دعوی، حقوق، اراده و رجحان فرد را محترم شمرده، عاری از تضاد منافع و تأثیرات بیمورد بوده، منطبق و متناسب با شرایط فرد، در کوتاهترین زمان ممکن به اجرا در آورده میشود و منوط به بازنگری منظم توسط رکـن قضائی یا مــرجع بی طرف، مستقـل و ذیصـلاح میباشد. این پادمانها با مراتبی که این گونه تدابیر، منافع و حقوق افراد را تحت تأثیر قرار میدهد، متناسب خواهد بود.
۵- با رعایت مفاد این ماده، دولتهای عضو، تمامی تدابیر مؤثر و مناسب را جهت تضمین حقوق برابر افراد دارای معلولیت برای تملک یا میراث بردن دارایی، کنترل امورمالی خود و دسترسی برابر به وامهای بانکی، رهنها و سایر اشکال اعتبارات مالی اتخاذ و تضمین خواهند نمود که افراد دارای معلولیت به طور خودسرانه از دارایی خویش محروم نمیگردند.
ماده ۱۳- حق دادخواهی
۱- دولتهای عضو حق دادخواهی مؤثر افراد دارای معلولیت را بر مبنای برابر با سایرین از جمله از طریق پیشبینی انطباق شکلی و مناسب با سن، به منظور تسهیل نقش مؤثر آنان به عنوان مشارکت کنندگان مستقیم و غیر مستقیم از جمله به عنوان شهود در کلیه جریانهای دادرسی حقوقی از جمله در بازجویی و سایر مراحل اولیه رسیدگی تضمین خواهند نمود.
۲- دولتهای عضو به منظور یاری در تضمین دسترسی مؤثر به عدالت برای افراد دارای معلولیت، آموزش مناسب برای افرادی که در حوزه اجرای عدالت کار می کنند از جمله پلیس و کارکنان زندانها را ارتقا خواهند بخشید.
ماده۱۴- آزادی و امنیت فردی
۱- دولتهای عضو تضمین خواهند نمود که افراد دارای معلولیت بر مبنای برابر با سایرین:
الف- از حق آزادی و امنیت فردی برخوردار هستند.
ب- به طور خودسرانه یا غیرقانونی از آزادی خود محروم نمیگردند و این که هر گونه محرومیت از آزادی طبق قانون میباشد و این که وجود معلولیت به هیچ وجه محرومیت از آزادی را توجیه نمینماید.
۲- دولتهای عضو تضمین خواهند نمود در صورتی که افراد دارای معلولیت از آزادی در طی هر روندی محروم گردیده باشند، آنها بر مبنای برابر با سایرین از ضمانتهای منطبق بر حقوق بشر بینالمللی برخوردار میباشند و با آنها در راستای اهداف و اصول این کنوانسیون از جمله در مورد تأمین همسانسازی متعارف رفتار میگردد.
ماده ۱۵- آزادی از شکنجه یا مجازات یا رفتار ظالمانه، غیر انسانی یا تحقیرآمیز
۱- احدی مستوجب شکنجه یا مجازات یا رفتار ظالمانه، غیرانسانی و تحقیر آمیز نمیباشد. به ویژه احدی بدون رضایت آزادانه تحت آزمایشات علمی یا پزشکی قرار نمی گیرد.
۲- دولتهای عضو تمامی تدابیر قانونی، اداری و قضائی و دیگر تدابیر مؤثر را در مورد افراد دارای معلولیت بر مبنای برابر با سایرین اتخاذ خواهند نمود تا از قرار گرفتن آنان در معرض شکنجه یا رفتار تحقیرآمیز یا غیرانسانی یا ظالمانه یا مجازات جلوگیری بهعمل آید.
ماده ۱۶- آزادی از استثمار، خشونت و سوءاستفاده
۱- دولتهای عضو، تمامی تدابیر قانونی، اداری، اجتماعی و آموزشی یا سایر تدابیر مناسب را جهت حمایت از افراد دارای معلولیت در درون و بیرون از خانه در برابر تمامی اشکال استثمار، خشــونت و سوءاستفاده از جمله در مورد جنبههای مبتنی بر جنسیت اتخاذ خواهند نمود.
۲- دولتهای عضو تمامی تدابیر مناسب را جهت جلوگیری از تمامی اشکال استثمار، خشونت و سوءاستفاده از طریق تضمین مواردی از جمله اشکال مناسب کمکهای حساس جنسیتی و سنی و حمایت از افراد دارای معلولیت و خانوادهها و مراقبین آنها از جمله از طریق ارائه اطلاعات و آموزش در مورد چگونگی پرهیز، شناسایی و گزارش در مورد نمـونههایی از استثمار، خشـونت و سوءاستفاده نیز اتخاذ خواهند نمود. دولتهای عضو تضمین خواهند نمود که خدمات حمایتی نسبت به سن، جنسیت و معلولیت از حساسیت برخوردارند.
۳- دولتهای عضو به منظور جلوگیری از وقوع تمامی اشکال استثمار، خشونت و سوءاستفاده تضمین خواهند نمود که تمامی تسهیلات و برنامههای طراحی شده برای خدمت به افراد دارای معلولیت به طور مؤثر توسط مقامات مستقل نظارت میگردد.
۴- دولتهای عضو تمامی تدابیر مناسب از جمله ارائه خدمات حمایتی را جهت ارتقا فیزیکی، شناختی، بهبود روانی، توانبخشی و پیوستن مجدد اجتماعی در مورد افراد دارای معلولیت که به نوعی قربانی استثمار، خشونت یا سوءاستفاده گردیدهاند، اتخاذ خواهند نمود. بهبود و توانبخشی مزبور در محیطی به وقوع خواهد پیوست که بهداشت، رفاه، عزت نفس، شأن و استقلال فرد را پرورش می دهد و نیازهای خاص جنسیتی و سنی را در نظر می گیرد.
۵- دولتهای عضو، قوانین و سیاستهای مؤثر شامل قوانین و سیاستهای متمرکز بر زنان و کودکان را به منظور تضمین این که مواردی از استثمار، خشونت سوءاستفاده نسبت به افراد دارای معلولیت شناسایی، رسیدگی شده و در موقع مقتضی مورد پیگرد قرار گیرد، اتخاذ خواهند نمود.
ماده ۱۷- حمایت از شأن فرد
هر فرد دارای معلولیت از حق احترام به شأن جسمانی و روحی خود بر مبنای برابر با سایرین برخوردار میباشد.
ماده ۱۸- آزادی تردد و تابعیت
۱- دولتهای عضو حقوق افراد دارای معلولیت در مورد آزادی تردد، آزادی انتخاب محل اقامت و تابعیت بر مبنای برابر با سایرین را به رسمیت خواهند شناخت از جمله تضمین این که افراد دارای معلولیت:
الف- دارای حق أخذ و تغییر تابعیت میباشند و این که از تابعیت خود بطور خود سرانه یا به دلیل معلولیت محروم نمیگردند.
ب- به دلیل معلولیت از توانایی أخذ، تملک و استفاده از اسناد تابعیت خویش یا سایر اسناد هویت یا بهکارگیری روندهای مرتبط نظیر روند مهاجرت که ممکن است نیازمند تسهیل در اعمال حق آزادی تردد باشد محروم نمیگردند.
پ- آزاد میباشند تا هر کشوری از جمله کشور خود را ترک نمایند.
ت- به طور خودسرانه یا به دلیل معلولیت از حق ورود به کشور خود محروم نمیگردند.
۲- کودکان دارای معلولیت بلافاصله پس از ولادت ثبت خواهند گردید و از زمان ولادت دارای حق برخورداری از نام، حق أخذ تابعیت و تا آنجایی که ممکن است از حق شناخت و مراقبت توسط والدین برخوردار خواهند گردید.
ماده ۱۹- زندگی مستقل و حضور در جامعه
دولتهای عضو این کنوانسیون حقوق برابر را جهت تمامی افراد دارای معلولیت در مورد زندگی در جامعه با شرایط برابر نسبت به سایرین به رسمیت خواهند شناخت و تدابیر مناسب و مؤثر را جهت تسهیل در بهرهمندی کامل افراد دارای معلولیت از این حق و حضور و مشارکت کامل آنها در جامعه از جمله تضمین موارد زیر اتخاذ خواهند کرد:
الف- افراد دارای معلولیت دارای این فرصت میباشند که مکان اقامت خود و محل و افرادی که میخواهند با آنها زندگی نمایند را بر مبنای برابر با سایرین برگزینند و مجبور به زندگی در شرایط زیستی ویژهای نیستند.
ب- افراد دارای معلولیت دارای دسترسی به خدمات حمایتی خانگی، مسکونی، و سایر خدمات حمایتی اجتماعی از جمله مساعدتهای شخصی ضروری برای حمایت از زندگی و حضور در جامعه و پرهیز از انزوا یا جدایی از اجتماع میباشند.
پ- خدمات و تسهیلات اجتماعی برای عموم، جهت افراد دارای معلولیت بر مبنای برابر مهیا و پاسخگوی نیازهای آنها میباشد.
ماده ۲۰- تحرک شخصی
دولتهای عضو، جهت تضمین تحرک شخصی افراد دارای معلولیت با بالاترین استقلال ممکن، تدابیر مؤثری را از جمله در موارد زیر اتخاذ خواهند نمود:
الف- تسهیل تحرک شخصی افراد دارای معلولیت به شیوه و در زمان مورد نظر آنها و با هزینه متناسب.
ب- تسهیل دسترسی افراد دارای معلولیت به کمکها، وسایل، فناوریهای کمکی و انواع مساعدتهای حضــوری و واسطهای حرکتی کیفی از جمله فراهم بودن آنان با هزینه متناسب.
پ- ارائه آموزش در مورد مهارتهای حرکتی به افراد دارای معلولیت و به کارکنان متخصصی که با افراد دارای معلولیت کار مینمایند.
ت- ترغیب نهادهایی که کمکها، وسایل و فناوریهای حرکتی کیفی را تولید مینمایند در جهت مد نظر قرار دادن تمامی جنبههای حرکتی افراد دارای معلولیت.
ماده ۲۱- آزادی بیان و عقیده و دسترسی به اطلاعات
دولتهای عضو تمامی تدابیر مناسب را اتخاذ خواهند نمود تا تضمین نمایند افراد دارای معلولیت میتوانند حق آزادی بیان و عقیده، از جمله آزادی جستوجو، دریافت و سهیم شدن در اطلاعات و عقاید را بر مبنای برابر با سایرین و از طریق تمامی اشکال ارتباطاتی به انتخاب خود و به گونه ای که در ماده (۲) این کنوانسیون تعریف شده است، از جمله از راههای زیر اعمال نمایند:
الف- ارائه اطلاعات در نظر گرفته شده برای عموم مردم به افراد دارای معلولیت در اشکال و فناوریهای قابل دسترس و متناسب با انواع معلولیت، به موقع و بدون هزینه اضافی.
ب- پذیرش و تسهیل استفاده از زبان اشاره، بریل، روشهای ارتباطاتی تقویت شده و جایگزین و سایر شیوهها، روشها و اشکال ارتباطی قابل دسترس افراد دارای معلولیت به انتخاب خودشان در تعاملات رسمی.
پ- ملزم ساختن نهادهای خصوصی که ارائه کننده خدمات به عموم مردم از جمله از طریق اینترنت میباشند جهت ارائه اطلاعات و خدمات در اشکال مفید و قابل دسترس برای افراد دارای معلولیت.
ت- ترغیب رسانههای همگانی از جمله ارائه کنندگان اطلاعات از طریق اینترنت جهت قابل دسترس نمودن خدمات خود برای افراد دارای معلولیت.
ث- شناسایی و ترویج استفاده از زبانهای اشاره.
ماده ۲۲- احترام به حریم خصوصی
۱- هیچ فرد دارای معلولیتی صرف نظر از مکان اقامت یا زندگی، مشمول دخالت های خودسرانه یا غیر قانونی در امور شخصی خود، خانواده، خانه، مکاتبات یا سایر اشکال ارتباطاتی یا حمله غیرقانونی به شخصیت و اعتبارش نمیگردد. افراد دارای معلولیت از حق حمایت قانونی در مقابل چنین مداخلات یا حملاتی برخوردار میباشند.
۲- دولتهای عضو، حریم اطلاعات شخصی، بهداشتی و توانبخشی افراد دارای معلولیت را بر مبنای برابر با سایرین مورد حمایت قرار خواهند داد.
ماده ۲۳- احترام به خانه و خانواده
۱- دولتهای عضو، برای رفع تبعیض نسبت به افراد دارای معلولیت در تمامی موارد مرتبط با ازدواج، خانواده، وظایف والدین و روابط مربوط بر مبنای برابر با سایرین تدابیر مؤثر و مناسبی را اتخاذ خواهند کرد تا تضمین نمایند که:
الف- حقوق تمامی افراد دارای معلولیت که به سن ازدواج رسیدهاند، جهت ازدواج و تشکیل خانواده بر مبنای رضایت کامل و آزادانه همسران مورد نظر به رسمیت شاخته میشود.
ب- حقوق افراد دارای معلولیت جهت اتخاذ تصمیم به طور آزادانه و مسئولانه در مورد تعداد و فاصله بین کودکان آنها و برخورداری از دسترسی به اطلاعات متناسب با سن، آموزش تشکیل خانواده و باروری به رسمیت شناخته میشود و روشهای ضروری به منظور قادر ساختن آنها جهت اعمال حقوق مذکور تأمین میگردد.
پ- افراد دارای معلولیت، از جمله کودکان، باروری خود را بر مبنای برابر با سایرین حفظ مینمایند.
۲- دولتهای عضو حقوق و مسئولیت های افراد دارای معلولیت را با در نظر گرفتن قیمومت، سرپرستی، مسئولیت، فرزندخواندگی یا سایر نهادهای مشابه چنانچه این گونه مفاهیم در قوانین ملی وجود داشته باشد تضمین خواهند نمود. در تمامی موارد، عالیترین منافع کودک حائز اولویت میباشد. دولتهای عضو کمکهای مناسبی را جهت افراد دارای معلولیت در اجرا مسئولیت های مرتبط با تربیت کودکان آنها ارائه مینمایند.
۳- دولتهای عضو تضمین خواهند نمود که کودکان دارای معلولیت در ارتباط با زندگی خانوادگی از حقوق برابر برخوردارند. دولتهای عضو با هدف تحقق حقوق مذکور و جلوگیری از اختفا، ترک، غفلت و تفکیک کودکان دارای معلولیت، تعهد خواهند نمود تا اطلاعات، خدمات و حمایتهای اولیه و جامع را به کودکان دارای معلولیت و خانواده آنها ارائه نمایند.
۴- دولتهای عضو تضمین خواهند نمود که کودک از والدین خود بر خلاف اراده آنها جدا نگردد مگر زمانی که مقامات صالح به شرط بررسی تصمیمات دستگاههای اجرائی دولتی توسط دادگاه، تصمیم بگیرند که بر اساس تشریفات و قوانین حاکم چنین جدایی جهت عالیترین منافع کودک ضروری میباشد. در هیچ موردی کودک از والدین خود بر مبنای معلولیت کودک یا یکی یا هر دوی والدین جدا نمیگردد.
۵- دولتهای عضو چنانچه والدین بلافصل قادر نباشند از کودک دارای معلولیت مراقبت نمایند، تعهد خواهند نمود هر گونه تلاشی را جهت ارائه مراقبتهای جایگزین در درون خانواده بزرگتر و در صورت ناکامی، در درون جامعه در شرایط خانوادگی به عمل آورند.
ماده ۲۴- آموزش
۱- دولتهای عضو، حق آموزش را برای افراد دارای معلولیت به رسمیت میشناسند. دولتهای عضو از نظر تحقق این حق، بدون تبعیض و بر مبنای فرصت برابر، نظام آموزشی فراگیری را در تمامی سطوح و به صورت آموزش مادامالعمر در موارد زیر تضمین خواهند نمود:
الف- توسعه کامل تواناییهای انسانی و حس منزلت و خود ارزشی و تحکیم احترام به حقوق بشر، آزادیهای بنیادین و تنوع انسانی.
ب- توسعه شخصیت، استعداد و خلاقیت توأم با تواناییهای جسمی و ذهنی افراد دارای معلولیت تا نهایت توانمندیهای آنها.
پ- توانمند ساختن افراد دارای معلولیت جهت مشارکت مؤثر آنان در جامعه آزاد.
۲- در تحقق این حق، دولتهای عضو تضمین خواهند نمود که:
الف- افراد دارای معلولیت از نظام آموزش همگانی بر مبنای معلولیت مستثنی نمیگردند، و این که کودکان دارای معلولیت نیز از آموزش اجباری و رایگان ابتدایی یا متوسطه بر مبنای معلولیت مستثنی نمیگردند.
ب- افراد دارای معلولیت میتوانند به آموزش ابتدایی و متوسطه رایگان با کیفیت و فراگیر بر مبنای برابر با سایرین درجوامعی که در آن زندگی مینمایند، دسترسی داشته باشند.
پ- همسانسازی متعارف در مورد نیازهای فردی ارائه میگردد.
ت- افراد دارای معلولیت حمایت لازم در حوزه نظام آموزش همگانی را به منظور تسهیل در آموزش مؤثر آنها دریافت مینمایند.
ث- تدابیر حمایتی فردی مؤثر در محیطهایی ارائه میگردد که حداکثر توسعه اجتماعی و دانشگاهی متناسب با اهداف حضور کامل را سبب گردد.
۳- دولتهای عضو، افراد دارای معلولیت را قادر خواهند ساخت که مهارتهای توسعه اجتماعی و زندگی جهت تسهیل در مشارکت کامل و برابر آنها در امر آموزش را به عنوان اعضای جامعه فرا گیرند. بدین منظور دولتهای عضو تدابیر مناسبی را از جمله در موارد زیر اتخاذ خواهند نمود:
الف- تسهیل آموزش خط بریل و خطهای جایگزین، شیوههای تقویتی و جایگزین، روشها و قالبهای ارتباطاتی و مهارتهای ترددی و جهتیابی، و تسهیل حمایت و راهنمایی همسان.
ب- تسهیل در یادگیری زبان ایما و اشاره و ارتقا هویت زبانی جامعه ناشنوایان.
پ- تضمین ارائه آموزش به افراد و بویژه کودکانی که نابینا، ناشنوانا یا نابینا – ناشنوا هستند به مناسبترین زبانها، شیوهها و روشهای ارتباطاتی برای افراد و در محیطهایی که توسعه اجتماعی و دانشگاهی را به بالاترین میزان افزایش میدهد.
۴- دولتهای عضو به منظور کمک به تضمین تحقق این حق، تدابیر مناسبی را به منظور استخدام معلمین، از جمله معلمین دارای معلولیت که از شایستگی در زبان ایما و اشاره و یا خط بریل برخوردارند و آموزش افراد حرفهای و کارکنانی که در تمامی سطوح آموزشی کار میکنند اتخاذ خواهند نمود. چنین آموزشهایی مشتمل بر آگاهی از معلولیت و استفاده از شیوههای جایگزین و تقویتی و روشها و قالبهای ارتباطاتی، فنون آموزشی و مواد مورد نیاز جهت حمایت از افراد دارای معلولیت خواهد بود.
۵- دولتهای عضو تضمین خواهند نمود که افراد دارای معلولیت قادر هستند به آموزشهای عالی عمومی، آموزشهای فنیوحرفهای، آموزش ویژه بزرگسالان و آموزشهای مادامالعمر بدون تبعیض و بر مبنای برابر با سایرین دسترسی پیدا نمایند. بدین منظور، دولتهای عضو، تأمین همسانسازی متعارف برای افراد دارای معلولیت را تضمین خواهند نمود.
ماده ۲۵- بهداشت
دولتهای عضو، برای افراد دارای معلولیت، حق برخورداری از بالاترین معیارهای نایل شدنی بهداشتی را بدون تبعیض بر مبنای معلولیت، به رسمیت میشناسند. دولتهای عضو تمامی تدابیر مناسب را برای تضمین دسترسی افراد دارای معلولیت به خدمات بهداشتی که دارای حساسیتهای جنسیتی میباشند، از جمله توانبخشی مرتبط با بهداشت را اتخاذ خواهند نمود. بهویژه دولتهای عضو موارد زیر را انجام خواهند داد:
الف- برای افراد دارای معلولیت همان حد، کیفیت و معیارهای رایگان یا قابل پرداخت در مورد مراقبتها و برنامههای بهداشتی را همانگونه که برای سایرین ارائه میگردد از جمله در زمینه بهداشت جنسی و باروری و برنامههای بهداشت عمومی مبتنی بر جمعیت، فراهم خواهند نمود.
ب- خدمات بهداشتی مورد نیاز برای افراد دارای معلولیت به ویژه بواسطه معلولیت آنها از جمله شناسایی و مداخله زودهنگام در صورت اقتضا و خدمات طراحی گردیده برای به حداقل رساندن و جلوگیری از ناتواناییهای بیشتر از جمله در میان کودکان و افراد سالخورده را فراهم خواهند نمود.
پ- این گونه خدمات بهداشتی را در صورت امکان در نزدیکترین محل به جوامع آنها از جمله در مناطق روستایی فراهم خواهند نمود.
ت- متخصصان بهداشت حرفهای را ملزم به ارائه مراقبت با همان کیفیت برای سایرین به افراد دارای معلولیت از طریق آموزش و ترویج معیارهای اخلاقی برای مراقبتهای بهداشتی فردی و عمومی از جمله بر مبنای رضایت آگاهانه و آزادانه نظیر ارتقا آگاهی حقوق بشری، منزلت، استقلال و احتیاجات افراد دارای معلولیت خواهند کرد.
ث- تبعیض علیه افراد دارای معلولیت در تأمین بیمه درمانی و بیمه عمر را در صورتی که اینگونه بیمهها در قانون ملی مجاز شناخته شده باشد ممنوع خواهند نمود تا آنکه به روشی عادلانه و منطقی ارائه گردند.
ج- از اعمال تبعیضآمیز مراقبتهای بهداشتی یا خدمات بهداشتی یا غذا و مایعات بر مبنای معلولیت جلوگیری خواهند نمود.
ماده ۲۶- توانبخشی و بازپروری
۱- دولتهای عضو جهت توانمند ساختن افراد دارای معلولیت، تدابیر مناسب و مؤثری را از جمله از طریق حمایت از همتایان خود به منظور کسب و حفظ حداکثر استقلال، تمامی توانایی حرفهای، جسمی، ذهنی و اجتماعی و حضور و مشارکت کامل در تمامی جنبههای زندگی اتخاذ خواهند کرد. بدین منظور، دولتهای عضو برنامهها و خدمات جامع توانبخشی و توانایی را به ویژه درحوزه بهداشت، استخدام، آموزش وخدمات اجتماعی سامان داده، تحکیم نموده و تدوام میبخشند، بهگونهای که این گونه برنامهها و خدمات:
الف- تا سرحد امکان از مراحل اولیه و برمبنای ارزیابی چند زمینهای نیازها و تواناییهای فردی آغاز گردد.
ب- مشارکت و حضور در اجتماع را حمایت نموده و تمامی جنبههای جامعه داوطلبانه بوده و در دسترس افراد دارای معلولیت قرار گیرد و تا سرحد امکان به اجتماعات آنان از جمله در مناطق روستایی نزدیک باشند.
۲- دولتهای عضو، توسعه آموزش اولیه و مستمر افراد حرفهای و کارکنانی که با خدمات توانایی و توانبخشی کار میکنند را ارتقا خواهند بخشید.
۳- دولتهای عضو، دسترسی، دانش و استفاده از وسایل و فناوریهای امدادی طراحی گردیده برای افراد دارای معلولیت را همانگونه که به توانبخشی و بازپروری مرتبط میگردند، ارتقا خواهند بخشید.
ماده ۲۷- کار و استخدام
۱- دولتهای عضو، حق افراد دارای معلولیت را جهت کار کردن بر مبنای برابر با سایرین به رسمیت خواهند شناخت و این امر شامل حق برخورداری از فرصت امرار معاش از طریق کار آزادانه انتخاب شده و پذیرفته شده در بازار کار و محیط کاری میگردد که برای افراد دارای معلولیت باز، فراگیر و قابل دسترس باشد. دولتهای عضو از تحقق حق کار از جمله برای آن دسته از افرادی که طی دوران اشتغال دچار معلولیت میگردند از طریق اتخاذ اقدامات مناسب از جمله قانونگذاری برای موارد زیر صیانت نموده و آن را ارتقا خواهند بخشید:
الف- ممنوعیت تبعیض بر مبنای معلولیت با توجه به تمامی موارد مرتبط با تمامی اشکال استخدام، از جمله شرایط جذب، استخدام و اشتغال، تداوم اشتغال، پیشبرد حرفهای و شرایط کاری بهداشتی و ایمنی.
ب- حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت بر مبنای برابر با سایرین برای برخورداری از شرایط کاری مناسب و عادلانه از جمله فرصتهای برابر و دستمزد برابر برای کارهای دارای ارزش، شرایط کاری بهداشتی و ایمنی برابر از جمله محافظت از آزار و اذیت و فریادرسی از آلام.
پ- تضمین توانایی افراد دارای معلولیت برای اعمال حقوق اتحادیه تجاری و کارگری خود بر مبنای برابر با سایرین.
ت- توانمند ساختن افراد دارای معلولیت برای دسترسی مؤثر به برنامههای عمومی آشنایی فنی و حرفهای، خدمات کاریابی و آموزشهای حرفه ای و مستمر.
ث- ترغیب فرصت های شغلی و پیشرفتهای حرفهای افراد دارای معلولیت در بازار کار و همچنین یاری در یافتن، کسب، حفظ و بازگشت به اشتغال.
ج- ترغیب فرصتهای مربوط به خود اشتغالی، کارآفرینی، توسعه تعاونیها و شروع خودپیشهگی.
چ- استخدام افراد دارای معلولیت در بخش دولتی.
ح- ترغیب استخدام افراد دارای معلولیت در بخش خصوصی از طریق تدابیر و سیاستهای مناسب که میتواند در برگیرنده برنامههای اقدام ترجیحی، تشویقی و سایر تدابیر گردد.
خ- تضمین ارائه جا ومکان متعارف به افراد دارای معلولیت درمحیط کاری.
د- ترغیب کسب تجربه در بازار کار آزاد توسط افراد دارای معلولیت.
ذ- ترغیب توانبخشی حرفهای و تخصصی، ابقاء شغلی و برنامههای بازگشت به کار برای افراد دارای معلولیت.
۲- دولتهای عضو تضمین خواهند نمود که افراد دارای معلولیت به بردگی یا بندگی کشیده نمیشوند و بر مبنای برابر با سایرین در مقابل کار با اجبار و اکراه مورد حمایت واقع میگردند.
ماده ۲۸- معیار کافی برای زندگی و حمایت اجتماعی
۱- دولتهای عضو، حق افراد دارای معلولیت در مورد معیار کافی برای زندگی آنها و خانوادهایشان از جمله، غذا، پوشاک و مسکن مکفی، و تداوم بهبود شرایط زندگی را به رسمیت میشناسند و اقدامات مناسبی را جهت پاسداری و ارتقا تحقق این حق، بدون تبعیض بر مبنای معلولیت، اتخاذ خواهند نمود.
۲- دولتهای عضو، حق افراد دارای معلولیت را در مورد حمایت اجتماعی و بهرهمندی از این حق بدون تبعیض بر مبنای معلولیت به رسمیت میشناسند، و اقدامات مناسبی را برای پاسداری و ارتقا تحقق این حق از جمله اقداماتی در موارد زیر را اتخاذ خواهند نمود:
الف- تضمین دسترسی برابر افراد دارای معلولیت به خدمات آبهای بهداشتی و دسترسی به خدمات و وسایل مناسب و قابل پرداخت و سایر کمکهای مربوط به نیازهای مرتبط با معلولیت.
ب- تضمین دسترسی افراد دارای معلولیت بویژه زنان و دختران دارای معلولیت و افراد سالخورده دارای معلولیت به برنامههای اجتماعی حمایتی و برنامههای فقرزدایی.
پ- تضمین دسترسی افراد دارای معلولیت و خانوادهای آنها که در شرایط تنگدستی بهسر میبرند به کمکهای دولتی مربوط به هزینههای مرتبط با معلولیت، از جمله استراحتهای مراقبتی، کمکهای مالی، مشاوره و آموزشهای کافی.
ت- تضمین دسترسی افراد دارای معلولیت به برنامههای عمومی اسکان.
ث- تضمین دسترسی برابر افراد دارای معلولیت به برنامهها و مزایای بازنشستگی.
ماده ۲۹- مشارکت در زندگی سیاسی و عمومی
دولتهای عضو برای افراد دارای معلولیت، حقوق سیـاسـی و فرصت بهرهمندی از آنها بر مبنای برابر با سایرین را تضمین خواهند نمود و متعهد خواهند شد که:
الف- تضمین نمایند افراد دارای معلولیت میتوانند بطور مؤثر و کامل در زندگی سیاسی و عمومی بر مبنای برابر با سایرین، مستقیماً یا از طریق نمایندگانی که آزادانه برگزیدهاند از جمله حق و فرصت افراد دارای معلولیت جهت رأی دادن و برگزیده شدن، مشارکت نمایند، از جمله از طریق:
۱- تضمین این که روند، تسهیلات و ابزار رأی گیری، مناسب، قابل دسترس و به سهولت قابل فهم و بهره گیری میباشند.
۲- حمایت از حق افراد دارای معلولیت جهت رأی دادن به طور مخفی و بدون هراس در انتخابات و همهپرسیهای عمومی، نامزد انتخابات شدن، تصدی مؤثر و ایفا تمامی وظایف عمومی در تمامی سطوح دولتی و تسهیل استفاده از فناوریهای جدید و کمکی در صورت اقتضا.
۳- تضمین بیان آزادانه اراده افراد دارای معلولیت به عنوان رأیدهنده و در این جهت و در جایی که ضروری باشد با درخواست آنان اجازه یاری در رأیگیری به فرد مورد انتخاب آنها؛
ب- به طور فعال محیطی را که افراد دارای معلولیت میتوانند بطور مؤثر و کامل، بدون تبعیض و بر مبنای برابر با سایرین، در چهارچوب امور عمومی مشارکت نمایند را ارتقا بخشند و مشارکت آنان را در امور عمومی از جمله موارد زیر ترغیب نمایند:
۱- مشارکت در مجامع و سازمانهای غیردولتی مرتبط با زندگی سیاسی و عمومی کشور و در فعالیتها و اداره احزاب سیاسی.
۲- شکلدهی و عضویت سازمانهای ویژه افراد دارای معلولیت جهت معرفی افراد دارای معلولیت در سطوح محلی، منطقهای، ملی و بینالمللی.
ماده ۳۰- مشارکت در زندگی فرهنگی، تفریح، فراغت و ورزش
۱- دولتهای عضو، حق افراد دارای معلولیت در جهت مشارکت در زندگی فرهنگی بر مبنای برابر با سایرین را به رسمیت میشناسند و تمامی تدابیر مناسب را اتخاذ خواهند نمود تا تضمین نمایند که افراد دارای معلولیت:
الف- از دسترسی به اقلام فرهنگی بهصورت قابل دسترس برخوردار میگردند.
ب- از دسترسی به برنامههای تلویزیونی، فیلم، تئاتر و سایر فعالیتهای فرهنگی به صورت قابل دسترس برخوردار میگردند.
پ- از دسترسی به اماکن اجرا برنامهها یا خدمات فرهنگی نظیر تئاتر، موزه، سینما، کتابخانه و خدمات گردشگری برخوردار میگردند و تا سرحد امکان از دسترسی به یادمانها و اماکنی که از نظر ملی – فرهنگی حائز اهمیت میباشند، برخوردار میگردند.
۲- دولتهای عضو، تدابیر مناسبی را برای توانمند ساختن افراد دارای معلولیت جهت برخورداری از فرصت توسعه و بهرهگیری از تواناییهای بالقوه خلاقه، فکری و هنری آنها نه تنها بهواسطه انتفاع شخصی آنها بلکه جهت اغنای جامعه، اتخاذ خواهند نمود.
۳- دولتهای عضو، تدابیر مناسبی را طبق حقوق بینالملل اتخاذ خواهند نمود تا تضمین نمایند که حقوق مالکیت معنوی، مانعی تبعیضآمیز یا غیرمنطقی را در دستیابی افراد دارای معلولیت به اقلام فرهنگی ایجاد نمینماید.
۴- افراد دارای معلولیت، بر مبنای برابر با سایرین از حق شناسایی و حمایت از هویت زبانی و فرهنگی مختص به خود از جمله زبان ایما و اشاره و فرهنگ ناشنوایان برخوردار خواهند بود.
۵- دولتهای عضو، با نیت توانمند ساختن افراد دارای معلولیت در جهت مشارکت بر مبنای برابر با سایرین در فعالیتهای تفریحی، فراغتی و ورزشی، تدابیر مناسبی را در موارد زیر اتخاذ خواهند کرد:
الف- ترغیب و تشویق مشارکت افراد دارای معلولیت تا سرحد امکان در تمامی سطوح فعالیتهای عمدهسازی ورزشی.
ب- تضمین این که افراد دارای معلولیت، از فرصت ساماندهی، توسعه و مشارکت در ورزشها و فعالیتهای تفریحی ویژه معلولین برخوردارند، و بدین منظور، بر مبنای برابر با سایرین، ترغیب تدارک تعلیم، آموزش و منابع مناسب.
پ- تضمین این که افراد دارای معلولیت از دسترسی به اماکن ورزشی، تفریحی و گردشگری برخوردار میباشند.
ت- تضمین این که کودکان دارای معلولیت از دسترسی برابر با سایر کودکان به مشارکت در بازی، تفریح و فعالیتهای ورزشی و فراغتی از جمله فعالیتهای درون نظام مدارس برخوردار میباشند.
ث- تضمین این که، افراد دارای معلولیت از دسترسی به خدمات آنهایی که به سازماندهی فعالیتهای ورزشی، فراغتی، گردشگری و تفریحی اشتغال دارند، برخوردار میباشند.
ماده ۳۱- جمع آوری آمار و دادهها
۱- دولتهای عضو متعهد میگردند تا اطلاعات مناسب از جمله دادههای پژوهشی و آماری را در جهت قادر ساختن آنها برای تنظیم و اجرا سیاستها برای اثر بخشی به این کنوانسیون، جمعآوری نمایند. فرآیند جمعآوری و حفظ این اطلاعات باید:
الف- پادمانهای پذیرفته شده حقوقی از جمله قوانین مربوط به حفظ دادهها را در جهت تضمین محرمانه بودن آنها و احترام به حریم شخصی افراد دارای معلولیت رعایت نماید.
ب- در جهت حمایت از حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و اصول اخلاقی، در جمعآوری و استفاده از آمار، هنجارهای پذیرفته شده بینالمللی را رعایت نماید.
۲- اطلاعات جمعآوری شده طبق این ماده، در صورت اقتضا به تفکیک ارائه خواهد شد و در جهت کمک به ارزیابی اجرای تعهدات دولتهای عضو به موجب این کنوانسیون استفاده میگردد و موانعی که افراد دارای معلولیت در اعمال حقوقشان با آنها مواجه میگردند را شناسایی و بررسی می نماید.
۳- دولتهای عضو، مسئولیت نشر اینگونه آمار را بهعهده خواهند گرفت و دسترسی افراد دارای معلولیت و دیگران به آنها را تضمین خواهند نمود.
ماده ۳۲- همکاریهای بینالمللی
۱- دولتهای عضو، اهمیت همکاریهای بینالمللی و ارتقا آن در حمایت از تلاشهای ملی برای تحقق اهداف و مقاصد این کنوانسیون را به رسمیت میشناسند و تدابیر مناسب و مؤثری را میان دولتها و در صورت اقتضا در مشارکت با جامعه مدنی، سازمانهای مرتبط منطقهای و بینالمللی به ویژه سازمانهای مربوط به افراد دارای معلولیت، اتخاذ خواهندکرد. تدابیر مذکور میتواند، ازجمله در برگیرنده موارد زیر باشد:
الف- تضمین این که همکاریهای بینالمللی ازجمله برنامههای توسعه بینالمللی در برگیرنده و قابل دسترس افراد دارای معلولیت، میباشد.
ب- تسهیل و تقویت ظرفیت سازی از جمله از طریق تبادل و تقسیم اطلاعات، تجربیات، برنامههای آموزشی و رویههای مناسب؛
پ- تسهیل همکاری پژوهشی و دسترسی به دانش فنی و علمی.
ت- در صورت اقتضا تأمین کمکهای اقتصادی و فنی از جمله از طریق تسهیل دسترسی و تسهیم فناوریهای مددی و قابل دسترس و نیز از طریق انتقال فناوری.
۲- مفاد این ماده خدشهای به تعهدات هر دولت عضو در ایفا تعهدات خود به موجب این کنوانسیون وارد نمی نماید.
ماده ۳۳- نظارت و اجرا ملی
۱- دولتهای عضو، بر مبنای نظام سازمانی خود، یک یا چند مرجع ملی درون دولتی را برای موضوعات مرتبط با اجرا این کنوانسیون تعیین خواهند نمود و توجه کافی را به ایجاد یا تعیین سازوکارهای هماهنگی در درون دولت به منظور تسهیل در اقدامات مرتبط در بخشهای گوناگون و سطوح مختلف مبذول خواهند کرد.
۲- دولتهای عضو، طبق نظام اداری و حقوقی خود، در درون دولت عضو، چهارچوبی از جمله یک یا چند ساز و کار مستقل را در صورت اقتضا بهمنظور ارتقا، حمایت و نظارت بر اجرای این کنوانسیون ایجاد، تعیین، تحکیم یا حفظ مینمایند. دولتهای عضو در صورت تعیین یا ایجاد چنین سازوکاری، اصول مرتبط با وضعیت و کارکرد نهادهای ملی در مورد حمایت و ارتقا حقوق بشر را مد نظر قرار خواهند داد.
۳- جامعه مدنی و به ویژه افراد دارای معلولیت و سازمانهایی که نماینده آنها میباشند در فرآیند نظارتی، بهطور کامل مشارکت و مداخله خواهند نمود.
ماده ۳۴- کارگروه حقوق افراد دارای معلولیت
۱- کارگروهی در مورد حقوق افراد دارای معلولیت (که از این پس «کارگروه» نامیده میشود) ایجاد خواهد گردید که وظایف زیر را انجام خواهد داد.
۲- کارگروه در زمان لازمالاجرا شدن این کنوانسیون، مرکب از دوازده کارشناس خواهد بود. پس از تصویب یا الحاق شصت دولت دیگر به این کنوانسیون، عضویت در کارگروه تا شش عضو افزایش مییابد و حداکثر به هجده عضو بالغ میگردد.
۳- اعضا کارگروه با صلاحیت شخصی خود به انجام وظیفه خواهند پرداخت و از جایگاه والای اخلاقی، حسن تجربه و توانمندی در زمینه تحت پوشش این کنوانسیون برخوردار خواهند بود. از دولتهای عضو به هنگام معرفی نامزدهای خود، دعوت خواهد گردید تا توجه کافی را به مفاد مندرج در بند (۳) ماده (۴) این کنوانسیون مبذول نمایند.
۴- دولتهای عضو، با در نظر گرفتن پراکندگی جغرافیایی یکسان، دربرگیرندگی اشکال گوناگون تمدنها، نظامهای حقوقی اساسی، حضور جنسیتی متوازن و مشارکت کارشناسان دارای معلولیت، اعضای کارگروه را بر میگزینند.
۵- اعضا کارگروه با رأی مخفی، طی جلسات گردهمایی دولتهای عضو، از میان فهرست نامزدهای دولتهای عضو که از میان اتباع خود برگزیدهاند، انتخاب خواهند شد. در جلسات مذکور، که با حضور دو سوم دولتهای عضو رسمیت خواهد یافت، افرادی که بیشترین تعداد آرا و اکثریت مطلق آرای نمایندگان حاضر و رأی دهنده دولتهای عضو را به دست آورند، به عضویت کارگروه انتخاب خواهند شد.
۶- اولین انتخابات کارگروه حداکثر ظرف شش ماه پس از لازمالاجرا شدن این کنوانسیون برگزار خواهد شد. حداقل چهار ماه پیش از برگزاری هریک از انتخابات، دبیر کل سازمان ملل متحد طی نامهای خطاب به دولتهای عضو، از آنان دعوت خواهد کرد ظرف دو ماه نامزدهای خود را معرفی نمایند. دبیر کل متعاقباً فهرستی از اسامی همه نامزدها، به ترتیب حروف الفبا، و با ذکر نام دولت عضوی که آنها را نامزد نموده است، تهیه و به دولتهای عضو این کنوانسیون تسلیم خواهد کرد.
۷- اعضا کارگروه برای یک دوره چهار ساله انتخاب خواهند شد و تنها برای یک بار دیگر واجد انتخاب میباشند. در هر حال دوره عضویت شش نفر از اعضا منتخب در اولین انتخابات، در پایان دو سال خاتمه خواهد یافت. بلافاصله پس از اولین انتخابات، اسامی این شش نفر از طریق قرعهکشی توسط رئیس جلسه موضوع بند (۵) این ماده تعیین خواهد شد.
۸- انتخاب شش عضو دیگر، طی برپایی انتخابات منظم و طبق مفاد مرتبط این ماده صورت میگیرد.
۹- در صورتی که یکی از اعضا کارگروه فوت کند یا استعفا دهد، یا به هر دلیلی اعلام نماید که دیگر قادر به انجام وظیفه نمیباشد، دولت عضوی که این عضو را نامزد کرده است، کارشناس دیگری که دارای شایستگی و واجد شرایط مندرج در مفاد مرتبط با این ماده باشد را منصوب خواهد کرد تا در باقیمانده دوره، انجام وظیفه نماید.
۱۰- کارگروه، آئین کار خود را تنظیم خواهد کرد.
۱۱- دبیر کل سازمان ملل متحد، کارکنان و تجهیزات لازم را برای ایفای مؤثر وظایف کارگروه، به موجب این کنوانسیون فراهم خواهد نمود و جلسه مقدماتی آن را برگزار خواهد کرد.
۱۲- با تأیید مجمع عمومی، اعضا کارگروهی که به موجب این کنوانسیون تشکیل میشود از محل منابع سازمان ملل متحد، بر اساس شرایط و مقتضیاتی که مجمع عمومی ممکن است تعیین نماید و با در نظر گرفتن اهمیت مسئولیتهای کارگروه، مقرری دریافت خواهند نمود.
۱۳- اعضا کارگروه از تسهیلات، مزایا و مصونیتهای کارشناسان در مأموریت سازمان ملل متحد، مندرج در بخشهای ذیربط کنوانسیون مزایا و مصونیتهای سازمان ملل متحد، برخوردار خواهند گردید.
ماده ۳۵- گزارش دولتهای عضو
۱- دولتهای عضو، از طریق دبیر کل سازمان ملل متحد، گزارش جامعی از تدابیر اتخاذ گردیده درخصوص به مورد اجرا گذاشتن تعهدات به موجب این کنوانسیون و همچنین پیشرفتهای حاصله در این زمینه را ظرف دوسال پس از لازمالاجرا شدن این کنوانسیون برای دولت عضو مربوط به کارگروه تسلیم خواهند نمود.
۲- پس از آن، دولتهای عضو، گزارشهای آتی را حداقل هر (۴) سال یک بار و پس از آن هر گاه که کارگروه درخواست کند، تسلیم خواهند نمود.
۳- کارگروه، درخصوص هرگونه دستورالعمل حاکم بر محتوای گزارشها تصمیم گیری خواهد نمود.
۴- دولت عضوی که گزارش اولیه جامع را به کارگروه تسلیم کرده است، نیاز نیست در گزارشهای بعدی خود، اطلاعاتی را که قبلاً ارائه نموده است تکرار نماید. به هنگام تهیه گزارش برای کارگروه، از دولتهای عضو درخواست میگردد که این عمل را در روندی شفاف و باز انجام داده و توجه کافی را به مفاد مندرج در بند (۳) .ماده (۴) این کنوانسیون مبذول نمایند.
۵- میتوان در گزارشها عوامل و مشکلاتی که بر میزان اجرا تعهدات ناشی از این کنوانسیون تأثیر میگذارند را مشخص ساخت.
ماده ۳۶- بررسی گزارشها
۱- هر یک از گزارشها توسط کارگروه مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در صورتی که مقتضی بداند پیشنهادات و توصیههای کلی را در مورد گزارش ارائه و به دولت ذیربط ابلاغ خواهد نمود. دولت عضو میتواند با هر گونه اطلاعاتی که خود بر میگزیند، به کارگروه پاسخ دهد. کارگروه میتواند اطلاعات بیشتری را از دولتهای عضو ذیربط در مورد اجرا این کنوانسیون درخواست نماید.
۲- در صورتی که دولت عضو تأخیر عمدهای در ارائه گزارش خود نماید، کارگروه میتواند به دولت ذیربط ضرورت بررسی نحوه اجرا این کنوانسیون در آن دولت برمبنای اطلاعات موجود و موثق در اختیار کارگروه را ابلاغ نماید. اگر گزارش مربوط ظرف مدت سه ماه پس از ابلاغ، تسلیم کارگروه نگردد، کارگروه از دولت عضو ذیربط دعوت خواهد نمود که در بررسی مزبور مشارکت ورزد. در صورتی که دولت عضو ذیربط با ارائه گزارش مربوط به پاسخگویی بپردازد، مفاد بند (۱) این ماده اعمال خواهد شد.
۳– دبیر کل سازمان ملل متحد، گزارشها را در اختیار تمامی دولتهای عضو قرارخواهد داد.
۴– دولتهای عضو، گزارشهای خود را به طور گسترده، در کشورهای خویش در اختیار عموم قرار داده و دسترسی به پیشنهادات و توصیههای کلی مربوط به این گزارشات را تسهیل مینمایند.
۵– کارگروه در صورتی که مقتضی بداند گزارشهای دولتهای عضو که حاوی درخواست برای مشاوره یا مساعدت فنی یا نمایانگر نیاز باشد را همراه با ملاحظات و توصیههایی که ممکن است کارگروه در این زمینه داشته باشد، برای آژانسهای تخصصی، صندوقها و برنامههای سازمان ملل متحد و سایر نهادهای صلاحیتدار ارسال خواهد نمود.
ماده ۳۷- همکاری بین دولتهای عضو و کارگروه
۱- هر یک از دولتهای عضو با کارگروه همکاری و به اعضا آن در ایفای وظایفشان یاری خواهد نمود.
۲- کارگروه در رابطه خود با دولتهای عضو، توجه کافی را به راهها و روشهای گسترش ظرفیت ملی برای اجرا این کنوانسیون از جمله از طریق همکاریهای بینالمللی مبذول خواهد نمود.
ماده ۳۸- ارتباط کارگروه با سایر نهادها
به منظور پیشبرد اجرای مؤثر این کنوانسیون و ترغیب همکاریهای بینالمللی در زمینههای تحت پوشش این کنوانسیون:
الف- آژانسهای تخصصی و سایر نهادهای سازمان ملل متحد از حق حضور در بررسی اجرا مفاد این کنوانسیون تا آنجایی که در حوزه وظایف آنها قرار میگیرد، برخوردار خواهند گردید. کارگروه میتواند در صورتی که مقتضی بداند از آژانسهای تخصصی و سایر نهادهای صلاحیتدار جهت ارائه توصیههای کارشناسانه در مورد اجرا کنوانسیون در زمینههایی که در حوزه وظایف آنها قرار میگیرد، دعوت نماید. کارگروه میتواند از آژانسهای تخصصی و سایر نهادهای سازمان ملل متحد برای ارائه گزارش در مورد اجرای کنوانسیون در زمینههایی که در حوزه فعالیتهای آنها قرار می گیرد، دعوت نماید.
ب- کارگروه در صورت اقتضا در اجرای وظایف خود با سایر نهادهای ذیربط که به موجب معاهدات حقوق بشری بینالمللی تأسیس گردیدهاند، از نظر تضمین پیوستگی در دستورالعملهای گزارشدهی، پیشنهادات و توصیههای کلی مربوط و پرهیز از دوباره کاری و هم پوشانی در اجرای وظایف آنان، مشورت خواهد نمود.
ماده ۳۹- گزارش کارگروه
کارگروه هر دو سال یک بار به مجمع عمومی و شورای اقتصادی و اجتماعی در مورد فعالیتهای خود گزارش خواهد داد و میتواند بر مبنای بررسی گزارشها و اطلاعات واصله از دولتهای عضو، پیشنهادات و توصیههای کلی را ارائه نماید. در گزارش کارگروه، چنین پیشنهادات و توصیههای کلی توأم با نظرات دولتهای عضو (در صورت وجود)، درج خواهد گردید.
ماده ۴۰- فراهمایی دولتهای عضو
۱- دولتهای عضو، به منظور بررسی هر موضوع مرتبط با اجرا این کنوانسیون، به طور منظم در فراهمایی دولتهای عضو گردهم میآیند.
۲- فراهمایی دولتهای عضو حداکثر شش ماه پس از لازمالاجرا شدن این کنوانسیون، توسط دبیر کل سازمان ملل متحد برگزار خواهد شد. نشست های آتی توسط دبیر کل سازمان ملل متحد به صورت هر دو سال یک بار یا بنا به تصمیم فراهمایی دولتهای عضو، برگزار خواهد شد.
ماده ۴۱- امین (اسناد)
دبیر کل سازمان ملل متحد، امین (اسناد) این کنوانسیون خواهد بود.
ماده ۴۲- امضا
این کنوانسیون برای امضا تمامی دولتها و سازمانهای همگرایی منطقهای در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک از تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۰۷ (۱۳۸۶/۰۱/۱۰) مفتوح میباشد.
ماده ۴۳- رضایت به ملتزم شدن
این کنوانسیون منوط به تصویب دولتهای امضا کننده و تأیید رسمی سازمانهای همگرایی منطقهای امضا کننده خواهد بود. کنوانسیون برای الحاق هر دولت یا سازمان همگرایی منطقهای که کنوانسیون را امضا ننموده است، مفتوح خواهد بود.
ماده ۴۴- سازمانهای همگرایی منطقهای
۱- «سازمان همگرایی منطقهای» به سازمانی اطلاق میشود که توسط دولتهای حاکم در یک منطقه مشخص تأسیس گردیده است و دولتهای عضو آن، صلاحیت خود را در ارتباط با موضوعات مورد حکم در این کنوانسیون به آن تفویض نمودهاند. چنین سازمانهایی در اسناد الحاق یا تأیید رسمی خود، محدوده صلاحیت خویش را در ارتباط با موضوعات مورد حکم در این کنوانسیون اعلام خواهند نمود. متعاقباً آنها امین اسناد را از هر گونه تغییرات اساسی در محدوده صلاحیت خود مطلع خواهند ساخت.
۲- در این کنوانسیون، ارجاع به«دولتهای عضو» در مورد چنین سازمانهایی در محدوده صلاحیت آنان اعمال خواهد شد.
۳- از نظر بند (۱) ماده (۴۵) و بندهای (۲) و (۳) ماده (۴۷) هر گونه سند تودیع شده توسـط سازمانهای همگرایی منطقهای در شمارش، در نظر گرفته نخواهد شد.
۴- سازمانهای همگرایی منطقهای میتوانند در زمینه موضوعات در حیطه صلاحیت خویش، حق رأی خود در فراهمایی دولتهای عضو را با تعداد آرا برابر با تعداد دولتهای عضو آنها که عضو این کنوانسیون نیز میباشند، اعمال نمایند. در صورتی که هر یک از دولتهای عضو سازمان مذکور، حق رأی خود را اعمال نماید، چنین سازمانی حق رأی خود را اعمال نخواهد کرد و بالعکس.
ماده ۴۵- لازمالاجرا شدن
۱- این کنوانسیون، سی روز پس از سپرده شدن بیستمین سند تصویب یا الحاق لازمالاجرا خواهد شد.
۲- این کنوانسیون در مورد هر دولت یا سازمان همگرایی منطقهای که پس از سپرده شدن بیستمین سند تصویب، تأیید رسمی یا الحاق، کنوانسیون را تصویب یا رسماً تأیید میکند یا به آن ملحق میشود، سی روز پس از تاریخ سپردن سند مزبور آن، لازمالاجرا خواهد شد.
ماده ۴۶- قیود تحدید تعهد
۱- قیود تحدید تعهدی که با هدف و مقصود این کنوانسیون مغایرت داشته باشد، مجاز نخواهد بود.
۲- قیود تحدید تعهد در هر زمان قابل باز پسگیری است.
ماده ۴۷- اصلاحیهها
۱- هر یک از دولتهای عضو میتواند اصلاحیهای را در مورد این کنوانسیون پیشنهاد نموده و آن را به دبیر کل سازمان ملل متحد تسلیم نماید. دبیر کل، اصلاحیه پیشنهادی را برای دولتهای عضو ارسال خواهد نمود و از آنها درخواست خواهد کرد نظر خود را در باره برگزاری فراهمایی دولتهای عضو به منظور بررسی و تصمیم در مورد پیشنهادات، اعلام نمایند. چنانچه ظرف چهار ماه از تاریخ مکاتبه مذکور، حداقل یک سوم دولتهای عضو موافق چنین فراهمایی باشند، دبیر کل فراهمایی را با پشتیبانی سازمان ملل متحد برگزار خواهد کرد. هر اصلاحیهای که به تصویب اکثریت دو سوم دولتهای عضو حاضر و رأی دهنده برسد، توسط دبیر کل به مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای تصویب و متعاقباً جهت تمامی دولتهای عضو برای پذیرش، تسلیم خواهد شد.
۲- اصلاحیهای که مطابق بند (۱) این ماده مورد پذیرش و تصویب قرار گرفته باشد، سی روز پس از این که تعداد اسناد سپرده شده پذیرش به دو سوم تعداد دولتهای عضو در تاریخ تصویب اصلاحیه بالغ گردد، لازمالاجرا خواهد شد. پس از آن، اصلاحیه برای هر دولت عضو سی روز پس از سپردن سند پذیرش آن، لازمالاجرا خواهد شد. هر اصلاحیهای تنها برای آن دسته از دولتهای عضو که آن را پذیرفته اند الزامآور است.
۳- در صورتی که فراهمایی دولتهای عضو به اتفاق آرا تصمیم بگیرد، اصلاحیه ای که مطابق بند (۱) این ماده تصویب شده است و انحصاراً مرتبط با مواد (۳۴)، (۳۸)، (۳۹) و (۴۰) میباشد، برای تمامی دولتهای عضو، سی روز پس از اینکه تعداد اسناد سپرده شده پذیرش به دو سوم تعداد دولتهای عضو در تاریخ تصویب اصلاحیه بالغ گردد، لازمالاجرا خواهد شد.
ماده ۴۸- خروج از عضویت در کنوانسیون
هر یک از دولتهای عضو میتواند با ارسال اطلاعیه کتبی به دبیر کل سازمان ملل متحد از عضویت در کنوانسیون خارج گردد. خروج از عضویت، یک سال پس از تاریخ دریافت اطلاعیه توسط دبیر کل صورت میپذیرد.
ماده ۴۹- قالب های قابل دسترس
– متن این کنوانسیون در قالب های قابل دسترس ارائه خواهد شد.
ماده ۵۰- متون اصلی
متون عربی، چینی، انگلیسی، فرانسوی، روسی و اسپانیایی این کنوانسیون از اعتبار یکسان برخوردارند.
برای گواهی مراتب بالا امضاکنندگان تامالاختیار امضاکننده زیر که از طرف دولتهای متبوع خود برای این امر به طور مقتضی مجاز میباشند، این کنوانسیون را امضا نموده اند.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن کنوانسیون شامل مقدمه و پنجاه ماده در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ سیزدهم آذرماه یکهزار و سیصد و هشتاد و هفت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ (۱۳۸۷/۱۰/۰۴) به تأیید شورای نگهبان رسید.
تازههای قوانین:
قانون تشکیل وزارت راه و شهرسازی
قانون بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور
قانون راجع به خدمت نیمه وقت بانوان
قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری
قانون اداره امور شرکت های بیمه
قانون الزامات و احکام مورد نیاز قوانین بودجههای سنواتی
قانون تفسیر جزء ۱-۲ بند الف ماده ۴۶ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
