نقدی بر مصوبه سران قوا درخصوص سقف افزایش اجاره‌بهای املاک مسکونی

شبه‌قانون‌های غیرقانونی

نویسنده: کامبیز نوروزی؛ حقوق‌دان

در نظام حقوقی کشور قانون هر روز بیش از پیش مقام و موقعیت خود را از دست می‌دهد و به‌سادگی نادیده گرفته می‌شود. نهادهای متعدد خود را مجاز می‌دانند مصوباتی صادر کنند که در تقابل با انواع قوانین کشور است. با چنین وضعیتی، انتظار تحقق نظم پایدار‌ که هدف اصلی قانون است، به توقعی بیهوده بدل می‌شود.

آخرین نمونه این نوع مصوبات، تصمیم شورای سران قوا درباره قراردادهای اجاره است. به گفته وزیر راه و شهرسازی، ‌بر‌اساس مصوبه سران سه قوه درخصوص تمدید قراردادها و تعیین سقف افزایش اجاره‌بها در سال ۱۴۰۵، همه قراردادهای اجاره املاک مسکونی که مدت اعتبار آنها از تاریخ ابلاغ این مصوبه تا پایان سال ۱۴۰۵ منقضی می‌شود، در صورت تقاضای مستأجر برای تمدید به مدت یک سال از تاریخ انقضای مدت قرارداد و با افزایش حداکثر ۲۵ درصد میزان افزایش اجاره‌بها و قرض‌الحسنه مربوطه، در همه نقاط کشور تمدید می‌شوند. در این مصوبه تأکید شده است که مراجع قضائی باید از صدور دستور تخلیه به جهت انقضای مدت اجاره، به درخواست موجر خودداری کنند. همان‌گونه که رهبر شهید نیز در مورد حدود صلاحیت شورای سران سه قوه تأکید کردند، این شورا نباید وارد حدود صلاحیت مجلس شورای اسلامی شود؛ یعنی نمی‌تواند قانون‌گذاری کند یا مصوبه‌ای خلاف قانون داشته باشد. اما متأسفانه مصوبه مذکور نقض صریح و آشکار قانون است. ماده ۴۹۴ قانون مدنی مقرر می‌دارد: «عقد اجاره به محض انقضای مدت برطرف می‌شود»؛ یعنی وقتی مدت عقد اجاره به پایان رسید، دیگر اصلا قرارداد اجاره‌ای وجود ندارد مگر آنکه موجر و مستأجر برای تمدید آن به توافق برسند.

 بنابراین در تحلیل اگر موجر به استناد انقضای مدت از مرجع قضائی خواهان دستور تخلیه باشد، چون قرارداد اجاره‌ای وجود ندارد و مستأجر اجازه و دلیل و مستندی برای ادامه سکونت در آن ملک را ندارد، دادگاه نیز دستور تخلیه باید صادر کند.

بر پایه همین ماده، در ماده ۳ قانون روابط موجر و مستأجر (۱۳۷۶) نیز مقرر شد «پس از انقضای مدت اجاره بنا به تقاضای موجر یا قائم‌مقام قانونی وی، تخلیه عین مستأجره در اجاره با سند رسمی توسط دوایر اجرای ثبت ظرف یک هفته و در اجاره با سند عادی ظرف یک هفته پس از تقدیم تقاضای تخلیه به دستور مقام قضائی در مرجع قضائی توسط ضابطین قوه قضائیه انجام خواهد گرفت». یعنی در صورتی که قرارداد اجاره مطابق با شرایط قانونی تنظیم و امضا شده باشد، با انقضای مدت اجاره دادگاه‌ها اصولا مکلف به صدور دستور تخلیه‌اند.

اما شورای سران سه قوه در مصوبه خود چنین مقرر کرده است که مراجع قضائی از صدور حکم یا دستور تخلیه به دلیل انقضای مدت خودداری کنند. این تصمیم از هر جهت خلاق قانون روابط موجر و مستأجر و قانون مدنی است. اگر قرار به چنین تصمیمی باشد، فقط مجلس شورای اسلام با طی روند قانون‌گذاری می‌تواند آن را اتخاذ کند. شورای سران سه قوه صلاحیت اتخاذ چنین تصمیمی را ندارد. مسئله اصلی درستی یا نادرستی ماهیت این مصوبه نیست؛ مشکل بزرگ‌تر این است که تغییر یا اصلاح هر قانون فقط و مطلقا در صلاحیت دستگاه قانون‌گذاری است.

هیچ مرجع دیگری صالح به تغییر یا اصلاح قانون نیست. در اختیاراتی که به این شورا تفویض شد، بر خودداری از ورود به حوزه قانون‌گذاری تأکید شده است. با این حال موقعیت قانون در ساخت سیاسی ایران چنان ضعیف و سست شده است که نهادهای مختلف به‌سادگی خود را در موقعیت وضع شبه‌قانون قرار می‌دهند‌ یا اگر هم قانونی با تشریفات درست وضع شده است، به‌سادگی نقض می‌شود.

در نظام حقوقی ایران، قانون مهم‌ترین منبع حقوق است. نقش قانون در ایجاد نظم حقوقی و اجتماعی بنیادی و بی‌بدیل است. به همین دلیل دقت فراوان در قانون‌گذاری و اهتمام عالی در اجرای قانون بیشترین سهم را در نظم عمومی ایفا می‌کند. حال وقتی ستون خود متزلزل و لرزان باشد، طبیعی است که بنایی که روی آن ساخته شده است، بسیار بیشتر به لرزه در‌می‌آید و چه‌بسا که فرو بریزد.

تعدد مراکز وضع شبه‌قانون‌های غیرقانونی از سویی‌ و فراوانی نقض قانون از سوی دیگر، ساختمان انتظام امور و نظم حقوقی کشور را دچار تکانه‌های شدیدی کرده و در معرض فروریزی قرار داده است. شرایط حکمرانی اقتضا می‌کند ارکان و ستون‌های نظام حقوقی-سیاسی مصون و محفوظ بمانند و کارها از مسیرهایی که در قواعد و اصول حقوقی، قانون اساسی و قوانین عادی تعیین شده‌اند، سامان داده شوند. بیراهه‌ها راه به گمراهه می‌برند.

منبع: شرق

‫۱۶ دیدگاه ها

  1. الان دیگه صاحب خانه قرار داد نمینویسد برای اینکه هر وقت بخواهد مستاجر را بیرون بیندازد با بخیال خودش کرایه را کم کرده مستاجر بیچاره را در رودرواسی قرار میده

  2. من ۲ واحد مسکونی ام را حداقل ۳۰درصد کمتر از عرف بازار اجاره داده و در تهران یک واحد کوچک اجاره کرده والان قصد تخلیه ملک تهران را دارم مستاجرم می‌گوید طبق این قانون میخواهم بمانم. این موضوع باعث میشه من دیگر به کسی تخفیف ندهم و باز هم مستاجر زیان میکند

  3. اینجوری پرونده های دادگاهی ده برابر میشود سر این اختلاف مالک و مستاجر که چند سال با آرامش کنار هم بودند دعوا شده مستاجر به زن و بچه موجر حمله کرده و به شدت دو طرف مجروح شدند والان بحث دیه مطرح است دولت فقط دستش تو جیب مردم است مالیات بگیرد به ناحق .. حالا هم دنبال جیب موجر است .. و فکر مستاجر بیچاره نیست که موجر میگه خانه ام را نیاز شخصی دارم .. کاش کمی فکر میکردند بعد نظر میدادند من از مرجع تقلید پرسیدم گفت شرعی نیست ..

  4. عیر از منظر حقوقی که این مصبه دولت را با چالش اساسی مواجه می کند، از نظر اقتصادی نیز این مصوبه فابل نقد جدی است زیرا دولت به جای کنتزل تورم و یا به جای افزایش حقوق و دستمزد مطابق نورم گه حق‌مسلم پایمال شده حقوق بگیران است، می خواهد دست در جیب صاحبخانه ها کند و از این طریق کم کاری یا ناتوانی خود را جبران کند

  5. اکثر صاحب خانه ها تابع افزایش درصددولتی نیستند وهرجقدر دلشان می‌خواهد، کرایه ها راافزایش میدن!! دولتی که پشم به کلاهش نباشه، همینه!! هرج ومرج درقیمتها وجامعه؟؟!!!

    1. چرا حق عایله مندی زنانی که شوهرشان مرده را سازمان تامین اجتماعی قطع کرده و معوقه افزایش حقوق ها را نمی‌دهد و به بازنشستگان کشوری همان فروردین و اردیبهشت دادن چرا تبعیض دایی من میوه فروش است میوه را با سیصد درصد سود میفروشد آنوقت به بازنشستگان میگه مفت خور تعزیرات هم برخورد نمیکند چرا مبلغ کالابرگ دهک یک تا شش را زیاد نمیکند خدا نابود کند مردم آزار و ظالمان را .چرا سایت بازرسی وزارت اقتصاد قطع است چرا بانک مسکن سود پولم را ماه خرداد را نداد اجاره خانه و قیمت نجومی میوه کمرم را شکسته

  6. اینکه قانون گذاری فقط و فقط وظیفه مجلس شورای اسلامی است یک حقیقت در قانون اساسی مملکت است.
    دخالت دیگر ارگان ها در قانون گذاری فاقد وجاحت قانونی است و باید متوقف شود، وگرنه امور مملکت به کج خواهد رفت.

  7. بسیار بسیار. عالی
    دولت به جای اینکه تمهیداتی برای مستاجران در نظر بگیرد مثلا وام قابل توجه دهد یا قیمت ها و تورم را کنترل کند حاتم بخش می‌کند ان هم از جیب مردم

    1. چرا حق عایله مندی زنانی که شوهرشان مرده را سازمان تامین اجتماعی قطع کرده و معوقه افزایش حقوق ها را نمی‌دهد و به بازنشستگان کشوری همان فروردین و اردیبهشت دادن چرا تبعیض دایی من میوه فروش است میوه را با سیصد درصد سود میفروشد آنوقت به بازنشستگان میگه مفت خور تعزیرات هم برخورد نمیکند چرا مبلغ کالابرگ دهک یک تا شش را زیاد نمیکند خدا نابود کند مردم آزار و ظالمان را .چرا سایت بازرسی وزارت اقتصاد قطع است چرا بانک مسکن سود پولم را ماه خرداد را نداد اجاره خانه و قیمت نجومی میوه کمرم را شکسته

  8. بله انگار یکی از بهترین قانون های سال های اخیر به مذاق بعضی ها خوش نیامده و رسانه های به اصطلاح مستقل هم با گرفتن مبالغ خوبی، سعی در ایجاد پروپاگاندا برای این عزیزان هستن. قانون هایی که قانونی بود رو هم دیدیم! همه به نفع اقشار پردرآمد. یکبار دولت به فکر بدبخت بیچاره ها بوده و شما اومدین دم از مراحل اداری و قانونی میزنید.
    واقعا اسفناکه که نونتون رو از نقد و بیچاره کردن مستاجر ها بدست میارید!

  9. همیشه پای سرمایه دار و املاکی و ملاک بیاد وسط و سودش در معرض خطر بیفته ، امثال این اخبار و قوانین میفتن وسط تا باوجود اینهمه تورم با لگد مستاجر بیچاره رو از شهر بیرون کنند هیچکس توی این صفحه ننوشت برچه اساس و قانونی رهن و اجاره یک خانه از دویست سیصد میلیون پول پیش پریده به یک میلیارد و از پنج تومن اجاره پریده به بالای پانزده بیست میلیون اجاره …همه خفه ن …اما برای بیرون کردن مستاجر بدون اینکه فکر کنند این مستاجر بدبخت کجا باید خانواده ش رو اسکان بده همه مثل تخمه توی قابلمه روی شعله خودشون رو تفت میدن….فقط خدا به دادمون برسه که این جماعت طماع که قانون هم طرفشونه آدم بی خونه رو لگدمال میکنن

  10. با سلام لطفا اعلام فرمایند اولا ای کاش مصوبات سران قوا و سایر قوانین مورد استناد را ابتدا در نهادهای عمومی و دستگاههای اجرایی دولتی نظیر اوقاف ، شهرداریها و حتی خود وزارت راه و شهر سازی و سایر دستگاه‌های دولتی رعایت و اجرا نمایند تا سپس انتظار داشته باشند ، مصوبات و تصمیمات سران قوا از سوی مردم راجب اختیار مالکیت و اموال خصوصی خود، اعمال شود ثانیا ای کاش تدوین کنندگان خط مشی و مجریان خط مشی در امر مسکن به جای سیاست های غلط اقتصادی دستوری چون‌وضع مالیات بر ارزش افزوده بر نهاده های تولیدی و عرضه ساختمان ، مالیات بر عابدی سرمایه ، افزایش قیمت منطقه بندی به میزان ده درصد قیمت واقعی معاملات بازار، فروش خدمات و امتیازات آب، برق ، گاز و آماده سازی زیر بنایی به میزان بیش از ۳۰ برابر و افزایش هزینه های سرسام آور پروانه ساختمانی ، بیمه تامین اجتماعی ساختمان ، نظام مهندسی که منجر به افزایش قیمت تمام شده ساختمان و افزایش نرخ تورم در بخش ساختمان و ارزش ساختمان و از آنجا که اجاره بها تابع مستقیمی از ارزش ملک است لذا اعمال سیاست های غلط اقتصادی وزارت راه و شهر سازی و تدوین خط مشی های اشتباه باعث افزایش قیمت و ارزش ساختمان و در نتیجه افزایش اجاره بها که بخشی از هزینه فرصت اقتصادی بخش مسکن است شده است لذا چنانچه قوانین مذکور را اصلاح کنند و به جای اینکه از جیب مردم و در خصوص اموال خصوصی مردم تصمیم گیری های خلاف قانون و شرع نمایند ، از دخالت های بی‌جای دولت در امر مسکن و وضع مالیات ها و عوارض های لجام‌گسیخته که منجر به وضعیت رکود تورمی در بازار مسکن شده ، اقدام نمایند و بجای تصمیم‌گیری در خصوص اموال مردم ، تصمیمات لازم در خصوص حقوق و منافع دولت در ارتباط با بخش ساختمان نمایند از سوی دیگر نرخ تورم نقطه ای را ۷۸درصد و در بخش مسکن ۱۴۳درصد اعلام می نمایند اما بر خلاف افزایش نرخ تورم ، نرخ اجاره بها را بمیزان غیر علمی ۲۵درصد اعلام‌می کنند و به نظر می رسد تدوین کنندگان خط مشی در کشور ایران زندگی نمی کنند و یا از تغییرات و نرخ تورم موجود در کشور اطلاعی ندارند رابعا لطفا به آقایان بفرمایید ، قضات محترم در آرای صادره خود می بایست مستند به چه ماده قانونی از انفساخ قرار داد اجاره یا عدم تمدید قرار داد اجاره یا اتمام مهلت قرار داد اجاره جلوگیری نمایند ؟ با به استناد چه ماده قانونی مالکین ملزم می شوند که به زور اموال خود را اجاره دهند و به قول مسیول محترم بطور اتوماتیک قرار داد بدون جلب رضایت مالک تمدید می شود ؟؟؟همچنین تصمیمات سران قوا در خصوص تمدید اتوماتیک قرار داد بگونه ای که مسیول محترم اعلام کرده( بدون جلب رضایت و توافق طرفین قرار داد از جمله مالک ) مغایر با اصول قانون اساسی و قواعد فقهی و قوانین مدنی و قوانین عامه است و به نظر می رسد سران قوا اختیار تصمیم گیری در مورد اموال خصوصی مردم را ندارند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا