برگزار شده توسط : استان فارس/ شهر شیراز
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۳/۰۲/۱۹
موضوع
نحوه و مرجع دعوای استرداد خودرو به عنوان هدیه نامزدی
پرسش
آقایی مدعی است در دوران نامزدی خودرو سواری به خانم هدیه داده است. نامزدی منتهی به نکاح نشده است. خودرو در مالکیت رسمی خوانده (خانم) است. علی فرض وجود شرایط استحقاق ماهوی، ازنظر خواسته‌های استرداد هدیه نامزدی و اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند رسمی خودرو ، نحوه طرح دادخواست و عنوان دقیق خواسته‌ها و مرجع صالح به چه نحو است؟
نظر هیئت عالی
اکثریت اعضا هیئت عالی با نظر ابرازی دوم موافقت عقیده دارند؛ «صرف دعوا استرداد هدیه نامزدی کافی است. نیازی به دعاوی اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند رسمی نیست. رسیدگی به دعوا در صلاحیت دادگاه خانواده است. در صورت صدور حکم بر استرداد خودرو، می‌توان با همین حکم و در مرحله اجرای احکام و در راستای اجرای حکم، پلاک خودرو را فک و مالکیت رسمی را به محکوم‌له منتقل نمود؛ چراکه محکوم‌به مال منقول است نه غیر منقول».
نظر اکثریت
طرح هر سه خواسته یعنی استرداد خودرو به عنوان هدیه نامزدی، اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند خودرو الزامی است؛ چراکه دعوای استرداد هدیه نامزدی مبنای ادعای مالکیت خواهان است. از طرفی نمی‌توان بدون اثبات ادعای هدیه نامزدی بودن خودرو، به دعوای اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند رسیدگی نمود. از طرفی نمی‌توان بدون دعوای اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند، در خصوص مالکیت و فک پلاک و انتقال رسمی مالکیت خودرو، صدور حکم و اقدام اجرایی انجام داد. رسیدگی به دعوای استرداد هدیه نامزدی در صلاحیت دادگاه خانواده و رسیدگی به دعاوی اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند در صلاحیت دادگاه حقوقی است. حکم استرداد که از دادگاه خانواده صادر می‌شود مقدمه و لازمه رسیدگی به دعاوی‌ای اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند است. اگر خواهان هر سه خواسته را در یک دادخواست طرح نمود، بسته به دادگاه مرجوع‌الیه (خانواده یا حقوقی)، دادگاه به خواسته‌ای که در صلاحیت خود است رسیدگی کرده و نسبت به خواسته‌ای که در صلاحیت خود نیست قرار عدم صلاحیت صادر می‌کند. همچنین صدور قرار توقف رسیدگی در دعوای اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند در مرجع حقوقی تا روشن شدن نتیجه رسیدگی به دعوای استرداد هدیه نامزدی در دادگاه خانواده موجه و مناسب است.
نظر اقلیت
طرح هر سه خواسته لازم است. رسیدگی به هر سه خواسته توأمان در صلاحیت دادگاه خانواده است. باید توجه داشت که خواسته‌ای با عنوان استرداد هدیه نامزدی در سامانه مربوطه تعریف نشده است و چنین خواسته‌ای به صورت پیش‌فرض در سامانه وجود ندارد؛ لذا خواهان اساساً نمی‌تواند چنین خواسته‌ای (استرداد هدیه نامزدی) را از لیست خواسته‌های پیش‌فرض انتخاب نماید؛ بنابراین یا باید از عنوان «سایر دعاوی» استفاده کرده یا از عنوان «استرداد مال منقول» استفاده نماید. استفاده از هر یک از خواسته‌های سایر دعاوی مالی، استرداد مال منقول، اثبات مالکیت یا الزام به تنظیم سند خودرو، نافی این موضوع نیست که دعوا «مربوط و مرتبط» با هدیه نامزدی و در صلاحیت دادگاه خانواده است و اگر لازمه استرداد خودرو، صدور حکم به اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند رسمی باشد، دادگاه خانواده می‌تواند و مکلف است که به این خواسته‌ها نیز رسیدگی نماید.
نظر ابرازی
اساساً نیازی به طرح خواسته جداگانه با موضوع استرداد هدایای نامزدی نیست و طرح خواسته‌های اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند رسمی خودرو کافی است و رسیدگی به موضوع در صلاحیت دادگاه خانواده است.
صرف دعوای استرداد هدیه نامزدی کافی است. نیازی به دعاوی اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند رسمی نیست. رسیدگی به دعوا در صلاحیت دادگاه خانواده است. در صورت صدور حکم به استرداد خودرو، می‌توان با همین حکم و در مرحله اجرای احکام و در راستای اجرای حکم، پلاک خودرو را فک و مالکیت رسمی را به محکوم‌له منتقل نمود؛ چراکه محکوم‌به مال منقول است نه غیرمنقول.
