قانون اصلاح پاره‌ای از مواد قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری مصوب ۱/ ۹ /۱۳۶۱ و قانون اصلاح قانون ‌تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری و انتخابات شوراهای مزبور مصوب ۲۹/ ۴/ ۱۳۶۵

قانون اصلاح پاره‌ای از مواد قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری مصوب ۱۳۶۱/۹/۱ و قانون اصلاح قانون ‌تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری و انتخابات شوراهای مزبور مصوب ۱۳۶۵/۴/۲۹

مصوب ۱۳۶۹/۰۹/۰۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی

‌بخش اول- اصلاح موادی از قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری مصوب ۱۳۶۱/۹/۱ (منسوخ ۱۳۹۶/۴/۲۰)

‌ماده ۱- بند ۳ و ۱۳ ماده ۱۹ به شرح ذیل اصلاح و بند ۱۸ آن حذف می‌گردد.

۳- نظارت دقیق بر اداره امور حوزه انتخابیه و حسن اجرای تصمیمات شورا و طرح‌های مصوب.

۱۳- هر شورا می‌تواند با رعایت مصالح مصوبات خود را از موضوعات مهمه و آنچه که جنبه عمومی دارد به وسائل ممکنه به اطلاع اهالی برساند.

ماده ۲- تبصره ذیل به ماده ۳۱ اضافه می‌گردد.

تبصره- شهرهائی که کمتر از هفت محله دارند، شورای اسلامی محله در آنجا تشکیل نخواهد شد.

ماده ۳- تبصره ۱ ماده ۳۲ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌تبصره ۱- تعداد اعضای شورای اسلامی منطقه هفت نفر خواهد بود.

ماده ۴- بند ۱ ماده ۳۵ به شرح ذیل اصلاح و دو بند به عنوان بندهای ۷ و ۸ به آن اضافه می‌گردد:

۱- مادامی که درآمدهای پیش‌بینی شده کافی نباشد شورای شهر می‌تواند با تصویب وزارت کشور و تنفیذ ولی امر عوارضی متناسب با امکانات‌ اقتصادی محل و خدمات ارائه شده تعیین نماید.

۷- انتخاب شهردار برای مدت چهار سال و معرفی به وزیر کشور جهت صدور حکم.

‌تبصره ۱- انتخاب مجدد شهردار بصورت متوالی تنها برای یک دوره در آن شهر بلامانع خواهد بود.

‌تبصره ۲- عزل شهردار مطابق مفاد ماده ۵۳ قانون شهرداری توسط شورای شهر انجام خواهد گرفت و در فاصله بین عزل شهردار تا انتخاب شهردار‌ جدید، معاون شهردار عهده‌دار امور شهرداری خواهد بود.

۸- نصب و عزل شهردار تهران و مراکز استان‌ها به پیشنهاد شورای شهر و حکم وزیر کشور خواهد بود.

ماده ۵- تبصره ماده ۳۶ حذف می‌گردد.

ماده ۶- تبصره ماده ۳۷ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌تبصره- در صورتی که شهرستان کمتر از چهار بخش داشته باشد، بقیه اعضاء تا پنج نفر از بین شورای شهر، مرکز شهرستان یا بخش‌ها به تناسب‌ جمعیت بوسیله نمایندگان منتخب شورای شهر، مرکز شهرستان و بخش ‌ها برای شورای شهرستان تعیین می‌شود.

ماده ۷- بند ۴ ماده (۴۰) به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

۴- شورای استان در اجرای بودجه استان حق نظارت دارد.

بخش دوم- اصلاح موادی از قانون اصلاح قانون تشکیلات شوراهای اسلامی مصوب ۱۳۶۵/۴/۲۹

الف- اصلاحات فصل اول (منسوخ ۱۳۹۶/۴/۲۰):

ماده ۸- ماده ۵ به شرح ذیل اصلاح و تبصره‌های ۱ و ۲ آن عیناً ابقاء گردید:

ماده ۵- در هر یک از شوراهای اسلامی که انتخابات آن‌ها به روش مستقیم برگزار می‌شود تعداد پنج نفر به ترتیب آراء بعنوان اعضاء علی ‌البدل انتخاب‌ می‌گردند.

ماده ۹- تبصره‌های ذیل بعنوان تبصره‌های ۳ و ۴ به ماده ۵ اضافه می‌گردد.

تبصره ۳- در شوراهای متشکله به روش غیرمستقیم بجای آن عده از اعضاء شورا که به عللی از عضویت شورا خارج می‌شوند، کسری اعضاء از ‌شورای مادون مربوط تأمین می‌شود.

‌تبصره ۴- در صورتی که عضو معرفی شده از شورای مادون به عضویت شورای مافوق انتخاب نشود از عضویت شورای مادون خارج نمی‌شود.

ماده ۱۰- تبصره ۴ ماده ۲۱ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌تبصره ۴- در صورتی که طبق مقررات قانونی هر یک از شوراها منحل شود وزارت کشور باید ظرف مدت ۳ ماه انتخابات را تجدید نماید و تا انتخابات‌ بعدی وزارت کشور قائم مقام شورا خواهد بود.

‌ماده ۱۱- بند الف ماده ۲۴ به شرح ذیل اصلاح و یک بند بعنوان بند ت به ماده فوق اضافه می‌گردد:

‌الف- حداقل سن ۲۵ سال تمام.

ت- دارا بودن سواد خواندن و نوشتن.

ماده ۱۲- ماده ۲۵ و تبصره آن به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

ماده ۲۵- تعداد اعضاء شوراهای اسلامی روستا پنج نفر می‌باشد.

تبصره- پس از شمارش آراء اگر به علت تساوی آراء دو یا چند نفر از منتخبین، تعیین اعضای شورا ممکن نباشد اولویت با فرد یا افرادی است که دارای ‌مدرک تحصیلی بالاتر بوده و در صورت یکسان بودن مدرک تحصیلی با قید قرعه انتخاب می‌گردند.

ب- اصلاحات فصل دوم (منسوخ ۱۳۹۶/۴/۲۰):

ماده ۱۳- ماده ۹ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌ماده ۹- در مجتمع‌های مسکونی واقع در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرها و روستاها که با حداقل ۵۰۰ قطعه زمین برای احداث واحدهای ‌مسکونی بصورت مستقل یا آپارتمان، قابل تملک اشخاص، به اضافه ساختمان‌ها و تأسیسات مورد نیاز عمومی و اجتماعی سکنه جهت شاغلین‌ بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی یک منطقه یا استفاده مردم بودجه آمده و یا دارای جمعیتی بیش از ده هزار نفر بوده و عرفاً یا قانوناً شهرک نیز خوانده می‌شود شورائی بنام شورای اسلامی شهرک تشکیل می‌گردد.

تبصره ۱- اعضای شورای اسلامی شهرک از طریق اهالی بطور مستقیم انتخاب می‌گردند تعداد اعضاء پنج نفر خواهند بود.

‌تبصره ۲- مقررات قانون نحوه تملک آپارتمان در خصوص نحوه اداره و وصول هزینه‌های مشترک مربوط به حفظ و نگاهداری اعیانات و تأسیسات‌ اختصاصی و اشتراک در مورد شهرک رعایت می‌گردد.

وظایف و اختیارات شورای شهرک:

‌شورای شهرک علاوه بر وظایف مندرج در ماده ۱۹ قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری، دارای وظایف زیر خواهد بود:

۱- مراقبت در اجرای مقررات بهداشتی و حفظ نظافت و ایجاد زمینه مناسب برای تأمین بهداشت محیط.

۲- تشویق و ترغیب مردم جهت انجام امور خیریه و ایجاد اماکن و مؤسسات عام ‌المنفعه.

۳- برنامه ‌ریزی و ایجاد هماهنگی در جهت تشکیل تعاونیها و نظارت بر آن‌ها در حوزه فعالیت خود.

۴- تأسیس کتابخانه و قرائت ‌خانه‌ های عمومی از طریق جلب همکاری اهالی و سازمان‌های ذیربط.

۵- نظارت و پیگیری در جهت پروژه‌ های اختصاص یافته عمرانی.

۶- تصویب و تعیین نرخ کرایه وسایل نقلیه در شهرک.

ج- اصلاحات فصل چهارم (منسوخ ۱۳۹۶/۴/۲۰):

‌ماده ۱۴- ماده ۱۴ به شرح ذیل اصلاح و دو تبصره به آن اضافه می‌گردد.

‌ماده ۱۴- پس از صدور دستور شروع انتخابات از طرف وزارت کشور، در مرکز هر شهرستان و بخش هیأت اجرائی شهرستان و بخش به ریاست ‌فرماندار، بخشدار و به عضویت بالاترین مرجع قضائی محل، رئیس ثبت احوال، رئیس اداره آموزش و پرورش و نماینده جهاد سازندگی و شش نفر از ‌معتمدین محل تشکیل می‌گردد.

‌تبصره ۱- در محل‌هائی که به علت بروز حوادث غیرمترقبه و مسائل سیاسی، امنیتی امکان انجام انتخابات میسر نباشد با پیشنهاد وزارت کشور و ‌تصویب هیأت مرکزی نظارت انتخابات متوقف می‌گردد.

‌تبصره ۲- در بخش‌ها در صورت عدم وجود ادارات آموزش و پرورش و ثبت احوال و دادگستری، نمایندگان ادارات مذکور جانشین آنان خواهند بود.

‌ماده ۱۵- ماده ۱۶ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌ماده ۱۶- معتمدین منتخب موضوع ماده ۱۵ به دعوت فرماندار یا بخشدار ظرف دو روز پس از انتخاب تشکیل جلسه داده، پس از حضور دو سوم‌ مدعوین از بین خود شش نفر را بعنوان معتمدین اصلی و شش نفر را بعنوان معتمدین علی ‌البدل هیأت اجرائی با رأی مخفی و اکثریت نسبی آراء ‌انتخاب می ‌نمایند.

‌ماده ۱۶- ماده ۱۷ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌ماده ۱۷- فرماندار یا بخشدار مکلف است شش نفر معتمد اصلی را برای شرکت در جلسات هیأت اجرائی انتخابات دعوت نماید.

‌ماده ۱۷- ماده ۱۸ به شرح ذیل اصلاح و ۳ تبصره آن عیناً ابقاء گردید.

‌ماده ۱۸- جلسات هیأت اجرائی با حضور دو سوم اعضاء رسمیت یافته و در صورت استعفاء یا غیبت غیرموجه هر یک از معتمدین هیأت اجرائی در ‌سه جلسه که به منزله استعفاء تلقی می‌گردد، فرماندار یا بخشدار از اعضای علی ‌البدل به ترتیب آراء بجای آنان دعوت خواهد نمود.

‌ماده ۱۸- ماده ۲۰ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

ماده ۲۰- اعضاء اداری هیأت اجرائی تا زمانی که از سمت اداری خود مستعفی یا برکنار نشده‌اند، شخصاً مکلف به شرکت در جلسات هیأت اجرائی ‌می‌باشند و غیبت غیرموجه آنان در جلسات هیأت اجرائی تمرد از وظایف قانونی محسوب می‌گردد و فرماندار یا بخشدار موظف است بلافاصله پس ‌از غیبت اعضای اداری هیأت اجرائی مراتب را با ذکر علت غیبت به مقام مافوق وی اعلام دارد.

‌ماده ۱۹- ماده ۲۲ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌ماده ۲۲- هیأت اجرائی مرکز شهرستان موظف است انتخابات شوراهای اسلامی محلات و شهرهای واقع در محدوده شهرستان و بخش را به انجام رساند.

‌ماده ۲۰- ماده ۲۳ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌ماده ۲۳- هیأت اجرائی بخش موظف است انتخابات شوراهای اسلامی روستاها را به انجام رساند.

‌د- اصلاحات فصل پنجم (منسوخ ۱۳۹۶/۴/۲۰):

ماده ۲۱- تبصره ۱ و ۳ ماده ۲۹ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌تبصره ۱- مهلت مراجعه داوطلبان به فرمانداری یا بخشداری جهت اعلام داوطلبی ده روز از تاریخ مقرر در آگهی ثبت‌نام می‌باشد.

‌تبصره ۳- هیأت اجرائی بخش در هر بخش موظف است پس از انتشار آگهی مزبور برای یک یا چند روستا هیأتی مرکب از سه نفر جهت ثبت‌نام از ‌داوطلبان روستاها تعیین و اعزام نماید تا ظرف مدت ده روز از داوطلبان ثبت‌نام نماید.

ماده ۲۲- ماده ۳۰ به شرح ذیل اصلاح و تبصره آن عیناً ابقاء گردید.

ماده ۳۰- در مورد بررسی سوابق داوطلبان عضویت در شوراهای اسلامی روستاها هیأت اجرائی بخش، اطلاعات لازم را از اداره اطلاعات و منابع ‌محلی کسب می‌نمایند. اداره اطلاعات موظف است ظرف مدت ده روز نظر خود را در مورد سوابق داوطلبان به هیأت اجرائی بخش کتباً اعلام نماید.

ماده ۲۳- ماده ۳۱ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌ماده ۳۱- بررسی صلاحیت داوطلبان شهری در رابطه با صلاحیت‌های مذکور در این قانون در هیأت اجرائی شهرستان و پس از استعلام سوابق آنان از‌ اداره ثبت احوال شهرستان، وزارت اطلاعات، وزارت دادگستری، اداره تشخیص هویت و پلیس بین ‌الملل انجام خواهد شد.

ماده ۲۴- ماده ۳۲ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

ماده ۳۲- مراجع مذکور در ماده ۳۱ موظفند ظرف مدت ۱۵ روز از تاریخ دریافت اسامی و مشخصات داوطلبان، نتیجه بررسی سوابق آنان را کتباً اعلام‌ نمایند.

ماده ۲۵- ماده ۳۳ به شرح ذیل اصلاح و تبصره آن حذف می‌گردد:

‌ماده ۳۳- هیأت اجرائی شهرستان پس از دریافت نتیجه رسیدگی به سوابق داوطلبان موظف است ظرف مدت پنج روز به صلاحیت داوطلبان رسیدگی ‌نموده و نتیجه را اعلام نماید.

ه- اصلاحات فصل ششم (منسوخ ۱۳۹۶/۴/۲۰):

‌ماده ۲۶- تبصره ماده ۳۶ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌تبصره- هیأت‌های اجرائی بخش پس از دریافت شکایات موظفند شکایات واصله را ظرف پنج روز بررسی نموده و فوراً نظریه خود را جهت اخذ ‌تصمیم در جلسه مشترک به هیأت اجرائی شهرستان تسلیم نمایند.

ماده ۲۷- ماده ۳۸ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌ماده ۳۸- در صورتی که رأی هیأت نظارت دائر بر بطلان انتخابات باشد پس از تأیید هیأت مرکزی نظارت در اولین فرصت تجدید انتخابات خواهد شد.

ماده ۲۸- ماده ۴۰ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌ماده ۴۰- هیچیک از اعضای هیأت‌های اجرائی و نظارت و اعضای شعب ثبت‌نام و اخذ رأی نباید با کاندیداها خویشاوندی نسبی (‌پدر – مادر – فرزند – برادر – خواهر) یا سببی درجه یک داشته باشند باستثناء روستاها که وجود ارتباط خویشاوندی سببی درجه یک بلامانع خواهد بود.

‌ماده ۲۹- تبصره ذیل به ماده ۴۲ اضافه می‌گردد:

تبصره- گزارش واصله از بازرسین موضوع این ماده در هیأت‌های ماده ۳۶ بررسی و اتخاذ تصمیم خواهد شد.

و- اصلاحات فصل هفتم:

‌ماده ۳۰- تبصره ۱ ماده ۴۵ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌تبصره ۱- اعضاء اداری هیأت‌های اجرائی در صورت تخلف از وظایف مندرج در این قانون برابر ماده ۷۵ قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی ‌توسط محاکم قضائی مجازات خواهند شد، و در مورد بقیه اعضاء محرومیت در دو نوبت انتخابات از عضویت هیأت‌های اجرائی و نظارت و شعب ‌اخذ رأی می‌باشد.

ز- اصلاحات فصل هشتم‌ (منسوخ ۱۳۹۶/۴/۲۰):

ماده ۳۱- ماده ۵۶ به شرح ذیل اصلاح و تبصره آن عیناً ابقاء گردید.

‌ماده ۵۶- در انتخابات شورای اسلامی محله هفت نفر بعنوان اعضاء اصلی و پنج نفر بعنوان اعضاء علی ‌البدل با رأی مستقیم مردم طبق مقررات ‌این قانون انتخاب خواهند شد.

ماده ۳۲- ماده ۵۹ به شرح ذیل اصلاح می‌گردد:

‌ماده ۵۹- پس از حضور حداقل دو سوم دعوت ‌شدگان موضوع ماده فوق رسمیت جلسه وسیله فرماندار یا نماینده وی اعلام سپس حاضرین در‌ جلسه از بین خود با رأی مخفی و اکثریت نسبی هفت نفر را بعنوان اعضای شورای اسلامی منطقه انتخاب و مراتب را در صورت جلسه‌ای که به امضای حاضرین و اعضای هیأت نظارت رسیده باشد، منعکس می‌نماید.

‌قانون فوق مشتمل بر سی و دو ماده در جلسه علنی روز دوشنبه مورخ پنجم آذرماه یکهزار و سیصد و شصت و نه مجلس شورای اسلامی تصویب و‌ در تاریخ ۱۳۶۹/۹/۱۱ به تأیید شورای نگهبان رسیده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی – مهدی کروبی