قانون سجل احوال مصوب ۱۳۰۴
مصوب ۱۳۰۴/۰۳/۱۴ با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون سجل احوال مصوب ۱۳۰۴
مصوب ۱۳۰۴/۰۳/۱۴ با اصلاحات و الحاقات بعدی
مستندات مرتبط
آییننامه
رای وحدت رویه
نظریه مشورتی
فصل اول- ترتیب سجل احوال اشخاصی که قبل از تاریخ اجرای این قانون متولد شدهاند
ماده اول- عموم اتباع ایران پس از یکسال از تاریخ تأسیس شعب سجل احوال در ایالات و ولایات باید دارای ورقه هویت باشند.
ماده دوم- کسانی که قبل از تأسیس شعب سجل احوال در هر محل متولد شدهاند باید سجل احوال خود را مستقیماً یا بوسیله رئیس خانواده در اوراق اظهارنامه (نسختین) نوشته تسلیم مأمور سجل احوال نمایند (نمونه نمره ۱).
اشخاصی که باید اظهارنامه بدهند هر گاه از انجام تکلیف خود تخلف ورزند مسئول خواهند بود.
تبصره- اشخاصی که در تحت ولایت یا قیمومیت شرعی هستند ولی یا قیم خاص آنها و اگر قیم خاص ندارند سرپرست آنها باید اوراق اظهارنامه را نوشته تسلیم مأمورین سجل احوال نمایند.
ماده سوم- هرگاه اظهارکنندگان سواد نداشته باشند مأمور سجل احوال اظهارات آنها را با حضور دو نفر از معتمدین محل نوشته به مهر میرساند.
ماده چهارم- هر شخص باید برای خود اسم مخصوص انتخاب کند.
زوجه و کلیه اولاد و احفاد ذکور آن شخص و همچنین کلیه اولاد و احفاد اناث او مادام که شوهر اختیار نکردهاند به آن اسم مخصوص که نام خانوادگی است موسوم خواهند بود بنابراین هر کس دارای اسمی خواهد بود مرکب از نام خانوادگی و نام شخصی مثلاً (ایرج کاوس) بر فرض اینکه ایرج نام شخصی و کاوس نام خانوادگی باشد. اشخاصی که از نسل واحد هستند میتوانند برای خود اسم خانوادگی واحد انتخاب کنند و بر عکس اولاد یا احفاد یک رئیس خانواده که در تحت کفالت نیستند میتوانند اگر بخواهند اسم خانوادگی علیحده برای خود انتخاب نمایند.
تبصره- اسامی خانوادگی پس از ثبت در دفتر سجل احوال هر محل مخصوص اشخاصی است که به نام آنها ثبت شده است و دیگری حق اختیار آن اسم را در داخل آن محل ندارد.
ماده پنجم- القاب همیشه در ورقه هویت بعد از اسم شخصی ذکر خواهد شد و مأمور سجل احوال باید سند لقب را معاینه نماید.
ماده ششم- مأمورین سجل احوال بر طبق اوراق اظهارنامه برای هر فرد یک ورقه هویت صادر نموده اظهارنامهها را به ترتیب حروف تهجی اسامی خانوادگی در دفتر یادداشت ثبت نموده سپس برای حکومت ارسال مینمایند. نمونه نمره (۲).
ماده هفتم- پس از انقضاء سال که تمام سکنه هر حوزه ورقه هویت گرفتند حکومت خلاصه تمام اظهارنامههای سکنه حوزه حکومتی خود را به ترتیب سنوات ولادت در دفتر سجل احوال ولایتی ثبت میکند نمونه نمره (۳).
ماده هشتم- فوت و ازدواج و طلاق اشخاصی که ورقه هویت گرفتهاند پس از وصول راپرت مأمور سجل احوال در دفتر سجل احوال ولایتی در مقابل اسم شخصی در ستون مخصوص ثبت میشود.
فصل دوم- ترتیب سجل احوال اشخاصی که از تاریخ اجرای این قانون به بعد متولد میشوند
ماده نهم- از تاریخ تأسیس شعب سجل احوال در هر محل پدر و در غیاب او مادر در مورد تولد و شوهر در مورد ازدواج و طلاق باید منتهی در ظرف ده روز از تاریخ وقوع تولد یا ازدواج و یا طلاق را با شهادت دو نفر که هویت آنها از طرف نظمیه یا حکومت یا کدخدای محل تصدیق شده باشد به مأمور سجل احوال اطلاع دهند.
ماده دهم- در مورد فوت اطلاع دادن به مأمور سجل احوال باید در ظرف ۴۸ ساعت به عمل آید. دادن این اطلاع به عهده دو نفر از نزدیکترین اقربای ذکور حاضر شخص متوفی و در صورت نبودن اقربای ذکور به عهده دو نفر از ساکنین خانهای است که در آنجا فوت واقع شده و هر گاه کسی در منزل دیگری فوت کرده اطلاع دادن به عهده کسی است که فوت در منزل او واقع شده است و در مورد اشخاصی که دارای منزل ثابت و اقرباء نیستند یا بهتنهایی در یک منزل زندگی میکند اطلاع دادن به عهده مأمورین نظمیه است.
ماده یازدهم- مأمور سجل احوال خلاصه سجل ولادت را در دفتر مخصوص ثبت نموده ورقه هویت صادر مینماید. (نمونه نمره «۴»).
ماده دوازدهم- در موقع ازدواج یا طلاق مأمور سجل احوال سوادی از عقدنامه یا طلاقنامه را به امضای مجری صیغه و امضای دو نفر شاهد گرفته ضبط مینماید.
در موردی که طلاق مستقیماً از طرف خود زوج واقع میشود اظهار زوج با شهادت دو نفر شاهد کافی خواهد بود.
مأمور سجل احوال باید خلاصه مواد مذکور در فوق یا اظهار زوج و شهود را در دفتر مخصوص و در ورقه هویت زوجین ثبت کند.
ثبت قطعی طلاق بعد از آن است که تفکیک قطعی شده باشد و در ثبت ازدواج باید قید شود که دفعه چندم است. (نمونه نمره ۵ و نمره ۶).
ماده سیزدهم- در موقع فوت مأمور سجل احوال قضیه را در دفتر مخصوص ثبت و ورقه هویت متوفی را باطل مینماید (نمونه نمره ۷).
ماده چهاردهم- قابلات و غسالها باید در ظرف ۲۴ ساعت مأمور سجل احوال را در صورت امکان کتباً و الا شفاهاً از وقوع تولد و فوت مطلع سازند. در صورت تخلف از ۲۴ ساعت تا یکهفته و در صورت تکرار از یکماه تا ششماه حبس خواهند شد.
ماده پانزدهم- عموم مأمورین سجل احوال باید ولادت و فوت و ازدواج و طلاق ساکنین محل خود را در ظرف پنج روز از اول ماه بعد به حکومت راپرت دهند.
فصل سوم- ترتیب دفاتر سجل احوال
ماده شانزدهم- هر یک از مأمورین سجل احوال چهار دفتر برای ولادت، فوت، ازدواج و طلاق خواهند داشت.
ماده هفدهم- در مرکز هر حوزه ولایتی علاوه بر دفتر مذکوره در ماده ۷ دفتری موسوم به دفتر موالید ولایتی ترتیب داده میشود که ولادت اشخاص در آن دفتر به ترتیب وقوع در ستون و در ستونهای دیگر ازدواج و طلاق و وفات آنها ثبت میشود. (نمونه نمره ۸)
ماده هیجدهم- در کلیه دفاتر سجل احوال اعداد باید با تمام حروف به ضمیمه ارقام هندسی نوشته شود و تاریخ شمسی باشد و با تاریخ قمری نیز تطبیق شود.
ماده نوزدهم- دفاتر سجل احوال باستثنای دفتر مذکور در ماده ۷ سال به سال تجدید شده اوراق آن را قبلاً باید رئیس نظمیه در شهرها و صاحبمنصبان امنیه در قصبات و قراء نمره گذارده امضاء نمایند.
ماده بیستم- دفاتر سجل احوال باید پاکیزه و مرتب نوشته شده و بینالسطور چیزی نوشته نشود و جای سفید نداشته باشد و هر گاه در نوشتن سهوی حاصل شده و محتاج به تصحیح شود ذیل آن را باید مأمور سجل احوال و نویسنده دفتر تصدیق نمایند.
ماده بیست و یکم- هر گاه اختلافی راجع به اسناد سجل احوال ایجاد شود رسیدگی آن در محاکم ابتدائی و در صورت نبودن آن در نزدیکترین محاکم صلح به عمل میآید و تا موقعی که از طرف محاکم مزبوره به موجب احکام قطعیه اسناد مذکوره ابطال نشد دارای اعتبار خواهد بود و فقط محاکم مزبوره میتوانند به تصحیح آن اسناد کتباً امر صادر کنند در این صورت مأمور سجل احوال رأی محکمه را در دفتر مخصوص ثبت و در حاشیه دفتر اصلاحشده قید مینماید.
فصل چهارم- مطالب متفرقه
ماده بیست و دوم- به هر ورقه هویتی که داده میشود و هر سواد مصدق یا تصدیقی که در دفاتر سجل احوال به اشخاص ذینفع ممکن است داده شود یک قران تمبر الصاق میشود و فقرا به تصدیق نظمیه یا شعبات آن در شهرها و نایبالحکومه در قصبات و کدخدا در دهات از تأدیه وجه تمبر معاف خواهند بود.
ماده بیست و سوم- پس از یک سال از تاریخ اجرای سجل احوال در هر محل مأمورین دولتی موظفند در موقع صدور کلیه اسناد رسمی از قبیل تعرفه انتخابات و جواز حمل اسلحه و غیره و کلیه مراجعات اشخاص به ادارات دولتی ورقه هویت مطالبه نمایند والا مطابق ماده بیست و هفتم مجازات خواهند شد.
ماده بیست و چهارم- پس از یک سال از اجرای سجل احوال در هر محل کسانی که ورقه هویت نداشته باشند یا تکالیفی را که در مواد ۲ – ۴ – ۹ – ۱۰ بر عهده آنها قرار گرفته انجام ننمایند از دو روز تا یک هفته و در صورت تکرار از هشت روز تا یک ماه به حکم محکمه صالحه حبس خواهند شد.
ماده بیست و پنجم- کسانی که سند سجل احوال جعل کنند یا عالماً سند مجعول استعمال نمایند از شش ماه تا سه سال و مرتکبین اظهارات یا شهادت کذب در مورد اسناد سجل احوال از سه ماه تا دو سال به حکم محکمه صالحه محکوم به حبس میشوند و نیز محکوم به تأدیه خسارت وارده خواهند شد و در صورت تکرار مجازات مندرجه در این ماده تشدید میشود ولی در هر صورت از دو برابر مجازات مورد اول تجاوز نخواهد کرد.
ماده بیست و ششم- حبسهایی که به موجب این قانون مقرر است در صورتی که از شش ماه تجاوز نکند به مناسبت تمکن و با رعایت کیفیات ارتکاب از قرار روزی از دو قران تا پنج تومان قابل ابتیاع خواهد بود.
ماده بیست و هفتم- مأمورین سجل احوال که در انجام وظایف محوله مرتکب خطا و تقصیر اداری شوند مطابق مقررات قانون استخدام کشوری محاکمه و مجازات خواهند شد.
هرگاه مرتکب جعل یا تزویر در اوراق و دفاتر سجل احوال شوند یا شرکت در جعل و تزویر نمایند از دو الی پانزده سال محکوم به حبس میشوند. بعلاوه در هر حال خساراتی که در اثر اشتباه یا تقصیر مأمورین سجل احوال متوجه اشخاص بشود از طرف همان مأمورین باید جبران شود.
ماده بیست و هشتم- مسئولیت سجل احوال هر ولایت با حاکم آن ولایات است و مباشرت آن در شهرها با اداره بلدیه یا نظمیه و در قصبات با نایبالحکومه و در دهات با کدخدا است که به کمک محرر شرعیات ده وظایف سجل احوال را انجام میدهد و در ممالک خارجه با نمایندگان دولت است.
تبصره ۱- مسئولیت سجل احوال ایلات با رئیس ایل و مباشرت آن با خوانین و کدخدایان ایل خواهد بود.
تبصره ۲- در دهاتی که شخص باسواد نباشد که کار محرر شرعیات را انجام کند مأمورین سیاری که از طرف حکومت مأمور میشوند این وظیفه را عهدهدار خواهند شد.
ماده بیست و نهم- حکام بهوسیله مأمورین مخصوص و صاحبمنصبان امنیه دفاتر سجل احوال حوزه حکومتی خود را مرتباً نظارت و تفتیش نموده نواقص کار آنها را رفع مینمایند و مرتباً باید وزارت داخله را از جریان سجل احوال مطلع نمایند.
ماده سیام- مأمورین سجل احوال در سال اول تأسیس شعب سجل احوال مکلفند که در هر دو ماه یک مرتبه اهالی آن محل را متذکر گرفتن اوراق هویت نموده و مجازاتهای مقرره را بهوسیله اعلانات به اهالی گوشزد نمایند.
ماده سی و یکم- دفاتر سجل احوال طهران که قبلاً تنظیم شده و وظایفی که افراد به موجب مقررات قبلی سجل احوال انجام دادهاند بعد از اجرای این قانون جزو دفاتر جدید نقل و قانوناً محسوب خواهد شد.
ماده سی و دوم- در موردی که تولد در کشتی واقع شود پدر و در نبودن او مادر مکلف است تولد را فوراً به ناخدای کشتی یا قائممقام او اطلاع داده پس از آن تصدیق بگیرد و آن تصدیق را در اولین بندر ایران یا بندر خارجه که نماینده ایران در آنجا باشد به ضمیمه اظهارنامه به مأمور دولت داده ورقه هویت تحصیل نماید.
ماده سی و سوم- در مورد اشخاصی که حین مسافرت در راهها فوت میشوند مأمورین امنیه مکلف هستند وقوع فوت را با اطلاعاتی که راجع به هویت شخص متوفی به دست میآورند به نزدیکترین دفتر سجل احوال اطلاع دهند. راجع به اشخاصی که در جنگ کشته و تلف میشوند اداره قشونی مکلف است مراتب را با اطلاعات راجعه به هویت مقتولین در موقع مقتضی به دفتر سجل احوال اطلاع دهد.
ماده سی و چهارم- وزارت مالیه اعتباری که محل آن عایدات سجل احوال خواهد بود برای اجرای فوری این قانون به اختیار وزارت داخله میگذارد.
ماده سی و پنجم- وزارت داخله مأمور اجرای مواد این قانون است که بلافاصله پس از تصویب وسائل اجرای آن را فراهم و پس از شش ماه شروع به اجرا نمایند.
این قانون که مشتمل بر سی و پنج ماده است در جلسه چهاردهم خرداد ماه یکهزار و سیصد و چهار شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی – حسین پیرنیا
نمونه نمره ۱
ایالت……………………………… وزارت خارجه شهر
ولایت………………………. دایره سجل احوال و احصائیه کل مملکتی قصبه
بلوک………………………. اظهارنامه سجل احوال افراد خانواده……………………. قریه…………………….
به تاریخ برج ۱۳
| اسم | پدر | مادر | سن | شغل | تاریخ تولد | محل تولد | عده عیال | تاریخ ازدواج | عده اولاد | سواد | ||
| ماه | سال | |||||||||||
| ماه | سال | |||||||||||
اظهارکننده شهود
اسم اسم …………….. و …………………
شغل شغل ……………… و …………………
امضای مأمور سجل احوال…………..
امضاء امضاء…………….. و ……………….
نمونه نمره ۲
نمره ……………….. وزارت داخله تاریخ ………………………….
دایره سجل احوال و احصائیه کل مملکتی
سجل ولادت
| پسر |
|---|
| دختر |
……………….. و ………………..
شهر ………………..
ولایت ………………..
که در قصبه ……………….. محله ……………….. کوچه ………………..
بلوک ………………..
قریه ………………..
خانه نمره ……………….. ساکن است در تاریخ ………………..
در ……………….. تولد یافته است
امضای متصدی سجل احوال ………………..
صفحه ظهر نمونه نمره ۲
خلاصه ازدواج و طلاق و فوت
| پسر |
|---|
| دختر |
نمره دفتر ازدواج ………………..
در تاریخ ……………….. با ……………. ……………….. ازدواج کرده است
نمره دفتر طلاق …………………
در تاریخ ……………….. پسر………………… دختر ………………… را طلاق داده است
نمره دفتر فوت …………………
در تاریخ ………………… به مرض ……………….. فوت کرده است
نظمیه …………………
از طرف حاکم………………… هویت …………………
کدخدای …………………
که سجل ولادت او در متن تصریح شده تصدیق میشود
محل امضاء …………………
نمونه نمره ۳ دفتر سجل
| نمره | اسم و نام خانواده | اسم پدر | اسم مادر | مسکن | شغل | سن | تاریخ تولد | |||||
| روز | ماه | سال | ||||||||||
احوال ولایتی
| تاریخ ازدواج | عده عیال | عده اولاد | تاریخ طلاق | تاریخ فوت | سبب وفات | معلومات | ملاحظات | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماه | سال | ماه | سال | ماه | سال | |||||
نمونه نمره ۴
نمره ورقه هویت………………..
در تاریخ ……………….. برج………. ۱۳ شخصی موسوم به ……………….. (اسم و نام خانواده) ساکن ……………….. که شغلش ……………….. و ……………….. (درجه نسبت) مولود جدید است
بهمعیت شاهد موسوم به ……………….. (اسم و نام خانواده و شغل) ساکن ……………….. و شاهد موسوم به ……………….. (اسم و نام خانواده و شغل) ساکن ……………….. در نزد ما که مأمور
| پسری |
|---|
| دختری |
سجل احوال ……………….. (اسم ولایت و شهر یا بلوک و قریه) هستیم حاضر شده اظهار داشت که در تاریخ …… برج………. در ساعت ……………….. در خانه واقعه در ………………..
(آدرس منزل از ……………….. (اسم و نام خانواده پدر) که شغلش ……………….. است و از …… (اسم و نام خانواده مادر) متولد و باسم ……………….. موسوم شده قابله هم ……………….. (اسم و نام خانواده قابله) بوده است.
امضای اظهارکننده امضای شاهدین امضای مأمور سجل احوال
……………………. …………….. و ……………. …………………
نمونه نمره ۵
نمره
در تاریخ ……………….. برج …………. ۱۳ شخصی…. موسوم به…………. (اسم و نام خانواده) ………………..
| زوج |
|---|
| زوجه |
ساکن که شغلش…………. و …………. (درجه نسبت) است بهمعیت شاهد موسوم به ………………. (اسم و نام خانواده) ساکن …………… که شغلش ……………….. است و شاهد موسوم به ……………….. (اسم و نام خانواده) ساکن ……………….. که شغلش ……………….. است در نزد ما که مأمور سجل احوال ……………….. (اسم ولایت و شهر یا بلوک و قریه) هستیم حاضر شده اظهار داشت در تاریخ …………… برج………….. ۱۳ ……………….. (اسم و نام خانواده و شغل زوج) ساکن ……………….. پسر ………….. (اسم و شغل) که در تاریخ ……………….. برج ………… ۱۳ در ……………….. (اسم شهر یا بلوک و قریه) متولد و ورقه هویت او به نمره ………….. ثبت شده است با……….. (اسم و نام خانواده) دختر……. (اسم و نام خانواده و شغل) ساکن) ……………….. که در تاریخ ……………….. برج ………….. ۱۳ در ……………….. (اسم شهر یا بلوک و قریه) متولد و ورقه هویت او به نمره ……………….. ثبت شده
| دائم |
|---|
| منقطع |
است به عقد ازدواج نموده و این ازدواج دفعه ……………….. زوج و دفعه…………….. زوجه است عاقد هم…………… (اسم و نام خانواده) ساکن ……………….. بوده است.
امضای اظهارکننده امضای شاهدین امضای مأمور سجل احوال
………………….. …………. و ………….. ……………….
نمونه نمره ۶
نمره ……………..
در تاریخ……………… برج………….. ۱۳ شخصی موسوم به…………………. (اسم و شغل) ساکن…………….
| زوج |
|---|
| زوجه |
که…………… (درجه نسبت) است بهمعیت شاهد موسوم به………….. (اسم و نام خانواده) ساکن…………. که شغلش ………… است و شاهد موسوم به…………… (اسم و نام خانواده) ساکن…………. که شغلش ………… است در نزد ما که مأمور سجل احوال ………….. (اسم ولایت و شهر یا بلوک و قریه) هستیم حاضر شده اظهار داشت که در تاریخ ……………. برج……….. ۱۳ در محضر……………….. (اسم و نام خانواده) که ساکن…………… است ……………. (اسم و نام خانواده زوج) ساکن………………. پسر………………… که ورقه هویت او به نمره…………. ثبت است……………. (اسم و نام خانواده زوجه) دختر……………….. ساکن………………….. را که ورقه هویت او به نمره……….. ثبت شده طلاق داده است
امضای اظهارکننده امضای شاهدین امضای مأمور سجل احوال
………………………. …………… و …………… …………………..
نمونه نمره ۷
نمره………….
در تاریخ…………….. برج…………۱۳ شخصی موسوم به…………… (اسم و نام خانواده و شغل) ساکن………….. که……………. (درجه نسبت) متوفی است بهمعیت شاهد موسوم به……….. (اسم و نام خانواده) ساکن………….. که شغلش…………. است و شاهد موسوم به…………. (اسم و نام خانواده) ساکن……….. که شغلش………….. است در نزد ما که مأمور سجل احوال …………. (اسم ولایت و شهر یا بلوک و قریه) هستیم حاضر شده اظهار داشت در تاریخ …………… برج…………۱۳ از پدر موسوم به…………. (اسم و نام خانواده) ساکن…………. که شغلش………….. است و مادر مسماه به……… متولد و ورقه هویت او به نمره………… ثبت شده است به مرض………… وفات نموده و بهتوسط…………. (اسم و نام خانواده غسال) ساکن……….. غسل داده شده است
امضای اظهارکننده امضای شاهدین امضای مأمور سجل احوال
………………… ………… و …………… …………………..
نمونه نمره ۸ دفتر
| نمره | اسم ونام خانواده | اسم پدر | تاریخ تولد | اسم مادر | مسکن | محل تولد | |||||
| روز | ماه | سال | شهر | قصبه | بلوک | قریه | |||||
موالید ولایتی…
| تاریخ ازدواج | عده عیال | تاریخ طلاق | تاریخ فوت | سبب فوت | ملاحظات | ||||
| ماه | سال | روز | ماه | سال | |||||
| ماه | سال | ||||||||
تازههای قوانین:
قانون لزوم ارائه گواهینامه پزشک قبل از وقوع ازدواج
قانون اختصاص تعدادی از دادگاههای موجود به دادگاههای موضوع اصل بیست و یکم (۲۱) قانون اساسی (دادگاه خانواده)
قانون تعیین مدت اعتبار گواهی عدم امکان سازش
قانون الزام تزریق واکسن ضد کزاز برای بانوان قبل از ازدواج
قانون مربوط به حق حضانت
قانون حق حضانت فرزندان صغیر یا محجور به مادران آنها
قانون راجع به انکار زوجیت
