منشور حقوق پرستاران

منشور حقوق پرستاران

ابلاغی شماره ۱۴۰۵/۷۷/۱۱۱۳ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۰۶ رئیس کل سازمان نظام پرستاری

بسم‌الله الرحمن الرحیم

وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی‌آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَىٰ کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلًا

• از آنجا که احترام به شأن و منزلت انسان، دستوری الهی است؛
• از آنجا که احترام به شأن و منزلت انسان، یک اصل بنیادی در قانون اساسی کشور ایران است؛
• از آنجا که احترام به حقوق انسان، جوهر و بنیاد پرستاری است؛
• از آنجا که حفاظت از حقوق پرستاران، یکی از پایه‌های اساسی رعایت حقوق مددجویانِ پرستاری می‌باشد،

بایسته است که حقوق پرستاران به‌عنوان انسان و همچنین حامیان شأن و منزلت مددجویان، محافظت گردد. بر این اساس، منشور حقوق پرستاران بالینی در سه محور اصلی و ۱۷ ماده، که با بهره‌گیری از رساله دکتری پرستاری خانم دکتر مژگان خادمی در دانشگاه تربیت مدرس و نظرخواهی از صاحب‌نظران تدوین و تبیین گردید و به تصویب شورای عالی سازمان نظام پرستاری کشور رسید است.

منظور از پرستار در این سند، هر یک از اعضای گروه پرستاری، شامل پرستار، اتاق عمل، هوشبری، فوریت‌های پزشکی و گروه‌های وابسته است.

محور اول: فرهنگ مراقبتی در سازمان

هر پرستار حق دارد:

۱) در سازمانی کار کند که مراقبت از سلامت انسان (دریافت‌کننده و ارائه‌کننده مراقبت) در آن محوریت داشته باشد.

• هدف و معیار اصلی هر نوع برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری در سازمان، ارائه مراقبت باکیفیت باشد.
• توجه به نیازها و مصالح پرستار و مراقبت از او، عنصری جدایی‌ناپذیر در هر نوع برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری در سازمان باشد.
• سازمان با حداکثر توانایی و بدون هیچ‌گونه محدودیتی به تعهدات خود در برابر جامعه، مددجویان و همکاران عمل نماید.

محور دوم: برخورداری از استعداد و صلاحیت‌های لازم و همچنین محیط و منابع استاندارد برای انجام شرح وظایف تخصصی

هر پرستار حق دارد:

۲) از فرصت آموزش ضمن خدمت و بازآموزی مناسب برای ایفای نقش حرفه‌ای استاندارد برخوردار باشد.

• در حین خدمت از آموزش کافی، جامع، مداوم و عادلانه که متناسب با نیازهای بالین و جامعه باشد، برخوردار گردد؛ به‌نحوی‌که دانش و صلاحیت وی به موازات پیشرفت‌های مداوم علم و فناوری و همچنین ارتقای دانش در سایر اعضای تیم سلامت، ارتقا یابد.
• آموزش کافی درباره سلامت، بیماری، اصول ارتباط و مراقبت و درمان متناسب با شرح وظایف و مسئولیت‌ها دریافت نماید.
• آموزش کافی درباره حقوق مددجو/پرستار، کدهای اخلاقی، قوانین حقوقی و روش‌های مطالبه حقوق دریافت نماید.

۳) بر اساس شرح وظیفه قانونی که به وی ابلاغ شده است، عمل نماید.

•  شرح وظیفه و انتظارات حرفه‌ای باید متناسب با صلاحیت‌های تخصصی، امکانات و اختیارات باشد و شأن و منزلت وی را نیز به‌عنوان یک متخصص حرفه‌ای حفظ نماید.
•  از یک مرز واضح قانونی بین عملکرد خود با کارکنان غیرحرفه‌ای، اداری و سایر حرفه‌های بهداشتی برخوردار باشد. شرح وظیفه قانونی مانع از اشتغال پرستار با وظایف دیگران یا بالعکس باشد.
•  از مرز واضح قانونی بین تخصص‌های مختلف و وظایف خود در بخش‌های مختلف برخوردار باشد.
•  حدود وظایف مراقبت غیرمستقیم، از قبیل گزارش‌نویسی، هم‌راستا و هماهنگ با وظایف مراقبت مستقیم باشد و مانع مراقبت مستقیم نگردد.
•  برای عمل به شرح وظایف مراقبت بالینی، از اختیارات قانونی متناسب با مسئولیت و دانش حرفه‌ای خود بهره‌مند باشد.
•  از انجام وظایفی که فاقد صلاحیت و دانش کافی برای انجام آن می‌باشد یا آن را به سود مددجو نمی‌داند و یا خارج از مرزهای حرفه‌ای وی می‌باشند، اجتناب نماید.

۴) از حجم و ساعات کاری متعادل و متناسب با سختی کار مورد تصدی، مطابق با مقررات مصوب، برخوردار باشد.

• برنامه‌ریزی ماهیانه و همچنین تقسیم کار در شیفت، بر اساس اصول و قوانین و سوابق کاری و به‌صورت عادلانه انجام گردد.
•  میزان ساعات کاری در حدی باشد که امکان رشد و زندگی طبیعی شخصی و خانوادگی برای وی مقدور باشد.
•  سازمان‌دهی و توزیع نیرو بین بخش‌ها و همچنین تقسیم کار در بخش، بر اساس صلاحیت صورت پذیرد.

۵) از شرایط کاری برخوردار باشد که از نظر منابع انسانی و فیزیکی، استاندارد بوده و با شرح وظایف و مسئولیت‌های وی متناسب باشد.

•  ترکیب مناسب و تعداد کافی منابع انسانی در همه شیفت‌ها و همه موقعیت‌ها وجود داشته باشد تا امکان ارائه خدمات مراقبتی باکیفیت و ایمن به مددجو، در عین حفظ ایمنی و سلامت پرستار، امکان‌پذیر باشد.
• محیط فیزیکی و تجهیزات استاندارد فراهم باشد؛ به‌نحوی‌که ارائه مراقبت ایمن و مؤثر برحسب حوزه مسئولیت، امکان‌پذیر باشد و تسهیل گردد.

محور سوم: برخورداری از شأن و منزلت و جایگاه مناسب به‌عنوان یک انسان و یک متخصص در تیم سلامت

هر پرستار حق دارد:

۶) در جامعه و محیط کار، مورد احترام و پذیرش واقع شود.

• در جامعه به‌عنوان فردی که به یک حرفه معنوی و ارزشمند اشتغال دارد، دیده شده و مورد احترام واقع گردد.
•  در حرفه خود به‌عنوان یک کارشناس حرفه‌ای و دارای تحصیلات دانشگاهی شناخته گردد و دانش وی مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
•  از سوی مددجویان و اعضای تیم سلامت به‌عنوان یک عضو برابر با سایر اعضا دیده شده و به‌صورتی عادلانه و بدون تبعیض مورد احترام واقع گردد.
• در طی روابط بین‌فردی و کاری با مدیران، همکاران و سایر اعضای تیم سلامت، از روابط ابزاری مصون باشد.
• تقاضاها و درخواست‌های وی به‌صورتی محترمانه مورد توجه و بررسی واقع شوند.
• در حین نظارت، سنجش و ارزیابی عملکرد، احترام و شأن او حفظ شود.