آییننامه راهنمایی و رانندگی (منسوخ)
مصوب ۱۳۴۷/۰۲/۱۸ وزیر دادگستری - وزیر کشور
فهرست
آییننامه راهنمایی و رانندگی (منسوخ)
مصوب ۱۳۴۷/۰۲/۱۸ وزیر دادگستری – وزیر کشور
مستندات مرتبط
نظر به ماده ۲۷۶ قانون مجازات عمومی آییننامه راهنمایی و رانندگی مشتمل بر ۱۹۶ ماده به شرح زیر تصویب میشود.
آییننامه راهنمایی و رانندگی مصوب ۱۳۱۸ کلا و آن قسمت از سایر آییننامههای مربوط براهنمایی و رانندگی که بامقررات این آییننامه مغایرت دارد ملغی است.
فصل ۱- تعاریف
ماده ۱ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- اصلاحات و کلماتی که در این آییننامه به کار برده شده دارای معانی ذیل میباشند:
۱- ابطال گواهینامه– سلب اعتبار قانونی آن.
۲- اتوبوس- هر نوع وسیله نقلیه موتوری مسافربری که ظرفیت آن با راننده و کمکراننده ۲۲ نفر یا بیشتر باشد.
۳- اتوبوس برقی- اتوبوسی که به وسیله باطری یا نیروی برقی که از سیمهای هوایی دریافت میدارد حرکت نماید ولی روی ریل نباشد.
۴- اتومبیل- هر نوع وسیله نقلیه موتوری که لااقل دارای دو چرخ در جلو و دو چرخ دیگر در عقب بوده و برای حمل بار یا انسان به کار رود.
۵- اتومبیل آموزشی- اتومبیلی که برای تعلیم رانندگی اختصاص داده شده باید دارای دو کلاج و دو ترمز و دو آیینه بوده و متعلق به یکی از آموزشگاههای مجاز تعلیم رانندگی باشد.
۶- اتومبیل سواری– اتومبیلی که برای حمل انسان ساخته شده و ظرفیت آن با راننده حداکثر شش نفر است.
۷- اتومبیل مدارس– اتومبیلی که برای رفتوآمد شاگردان آموزشگاهها اختصاص داده شده.
۸- ارتفاع چراغ – فاصله مرکز چراغ – وسیله نقلیه بدون بار یا مسافر تا کف راه.
۹- استیشن– اتومبیل سواری که ظرفیت آن با راننده حداقل هفت نفر و حداکثر نه نفر باشد.
۱۰- بارکش– هر نوع وسیله نقلیهای که برای حمل بار ساخته شده.
۱۱- پارک متر– دستگاهی که به انداختن سکه تعیین شده در آن اجازه توقف وسیله نقلیه را در زمان معینی میدهد.
۱۲- پارکینگ ممنوع– ایست وسیله نقلیه جز برای سوار و پیادهکردن آن هم به شرط وجود راننده در پشت فرمان ممنوع است.
۱۳- پیاده– شخصی که بدون استفاده از هیچ نوع وسیله نقلیه موتوری یا غیرموتوری حرکت مینماید.
۱۴- پیادهرو– قسمتی از خیابان که در امتداد آن واقع شده و برای عبور و مرور پیادهگان اختصاص یافته است.
۱۵- پیچ– انحراف مسیر مستقیم راه.
۱۶- ترافیک– عبور و مرور وسایل نقلیه و اشخاص و حیوانات در راهها.
۱۷- تراموای– وسیله نقلیهای که در شهر و حومه برای حمل مسافر به کار میرود و با نیروی برق روی ریل حرکت مینماید.
۱۸- تراکتور بارکش– وسیله نقلیه موتوری که جهت کشیدن یدکهای بارکش ساخته شده.
۱۹- تراکتور کشاورزی– وسیله نقلیه موتوری که برای کارهای کشاورزی یا برای کشیدن ماشینها و آلات دیگر کشاورزی یا شخم زدن به کار رود.
۲۰- توقف مطلقاً ممنوع– ایست وسیله نقلیه در هر مدت ممنوع است.
۲۱- توقیف گواهینامه (ضبط)– اخذ و نگهداری موقت گواهینامه.
۲۲- جاده– راه خارج شهر برای عبور و مرور وسیله نقلیه.
۲۳- جاده اصلی– جادهای که در برخورد با جاده دیگر پهنتر است یا با نصب علایم راهنمایی اصلی تلقی شود.
۲۴- جاده فرعی– جادهای که از جاده اصلی منشعب شده و از آن تنگتر است یا با نصب علایم راهنماعی[راهنمایی] فرعی به شمار میرود.
۲۵- جاده خصوصی– جادهای که اشخاص یا مؤسسات برای استفاده شخصی ساخته اند و استفاده دیگران از آن منوط به اجازه مالک است.
۲۶- چرخ فلزی– چرخی است که محل تماس آن با کف زمین فلزی باشد.
۲۷- حق تقدم– حق عبور وسیله نقلیهای زودتر از وسیله نقلیه دیگر یا از پیادهها و بالعکس.
۲۸- خیابان– راه عبور و مرور در مناطق مسکونی.
۲۹- خیابان اصلی– خیابانی که در برخورد با خیابان دیگر پهنتر است یا با نصب علایم راهنمایی اصلی تلقی شود.
۳۰- خیابان فرعی– خیابانی که از خیابان اصلی تنگتر است یا با نصب علایم راهنمایی فرعی شناخته شود.
۳۱- دستگاه تهویه– دستگاهی که به وسیله گاز یا بخار متراکم هوای داخل اطاق وسیله نقلیه را خنک مینماید.
۳۲- دوچرخه موتوردار (گازی)– دوچرخهای که به وسیله موتوری که نیروی آن متجاوز از پنج اسب نباشد حرکت نماید.
۳۳- راه– اعم است از خیابان و جاده و کوچه.
۳۴- راننده– کسی که هدایت وسیله نقلیه را توسط فرمان یا به دیگر به عهده داشته باشد.
۳۵- راهآهن– ریلهای آهنی مو ازی ثابتی که لکوموتیوها و قطارها بر روی آن حرکت مینماید.
۳۶- روز– از طلوع تا غروب آفتاب.
۳۷- سازنده نقلیه– شخصی یا مؤسسه یا کارخانهای که وسایل نقلیهای را که مطابق این آییننامه باید شمارهگذاری شوند میسازد- یا قطعات ساخته آنها را سوار (مونتاژ) مینماید.
۳۸- شب– از غروب تا طلوع آفتاب.
۳۹- شماره غیرمجاز- الف- شمارهای که به موجب آگهی قبلی شهربانی باید تجدید گردد.
ب- شمارهای که در کشور خارجی روی وسیله نقلیه نصب شده و پس از ورود بایران با وجود انقضاء مدت اعتبار آن عوض نشده باشد.
ج- شماره ترانزیت که در کشور ایران برای مسافرت به خارج داده شده و استفاده از آن در داخل کشور ممنوع است.
د- شمارهای موضوع قانون مجازات استفادهکنندگان از پلاکهای تقلبی مصوب سال ۱۳۴۵
۴۰- شماره وسیله نقلیه– عدد یک یا چند رقمی که از طرف متصدیان مربوط روی پلاکهای مخصوص منقوش و به وسیله نقلیه منصوب میگردد.
۴۱- ظرفیت اتومبیل– وزن بار یا تعداد مسافر که از طرف افسر کاردان فنی شمارهگذاری شهربانی برای وسیله نقلیه تعیین میشود.
۴۲- علایم– هر نوع علامت مانند تابلو، نوشته، خطکشی، چراغ، سوت، حرکت دست و غیره که وسیله مقامات صلاحیتدار یا رانندگان برای کنترل و تنظیم عبور و مرور به کار میرود.
۴۳- قطعات اصلی– کلیه قسمتهای اساسی وسیله نقلیه که طبق این آییننامه باید شمارهگذاری شود مانند موتور و شاسی و اطاق که تعویض آنها باعث تغییر مشخصات اساسی وسیله نقلیه میگردد.
۴۴- کارت مشخصات– کارتی که مشخصات مالک و وسیله نقلیه شمارهگذاری شده در آن ثبت و به مالک وسیله نقلیه تسلیم میگردد.
۴۵- کارت شهری– کارتی که مجوز رانندگی وسیله نقلیه عمومی در شهر و حومه میباشد.
۴۶- کوچه– راهی در مناطق مسکونی که عرض آن حداکثر شش متر باشد.
۴۷- گذرگاه پیاده– در تقاطع راهها امتداد پیادهروها در سوارهرو یا هر محل دیگری از سوارهرو که به وسیله خطکشی یا میخکوبی یا سایر علایم جهت عبور پیادهگان اختصاص داده شده.
۴۸- گواهینامه رانندگی– اجازهنامه برای رانندگی وسیله نقلیه که از طرف مقامات صلاحیتدار به نام اشخاص صادر شود.
۴۹- منطقه ممنوعه– منطقه و محلی که عبور و مرور وسیله نقلیه در آنها به وسیله علایم خاص ممنوع شده باشد.
۵۰- مواد خطرناک– هر نوع مواد منفجره یا محترقه یا مایعات آتشزا و گازهای فشرده و امثال آنها.
۵۱- موتورسیکلت– وسیله نقلیه موتوری که دارای دو یا سه چرخ است و نیروی آن متجاوز از پنج اسب میباشد.
۵۲- مینیبوس– هر نوع وسیله نقلیه موتوری مسافربری که ظرفیت آن با راننده حداقل ده نفر و حداکثر بیستویکنفر باشد.
۵۳- وزن با بار– وزن وسیله نقلیه به اضافه وزن بار آن.
۵۴- وسیله نقلیه امدادی– وسیله نقلیه مخصوص خدمات پلیسی، بهداشتی، آتشنشانی و امثال آنها که وسیله شهربانی تعیین و با علایم مخصوص مشخص میشود.
۵۵- وسیله نقلیه موتوری– وسیله نقلیهای که با نیروی موتور بر روی چرخهای خود حرکت کند.
۵۶- وسیله نقلیه غیرموتوری– وسیله نقلیهای که نیروی محرک آن از موتور نباشد.
۵۷- وسیله نقلیه کشاورزی– به وسیله نقلیهای که جهت امور کشاورزی ساخته شده مادام که در مزارع کار کند اطلاق میشود.
۵۸- وسیله نقلیه موتوری ویژه– وسیله نقلیه موتوری که مخصوص انجام کارهای فنی و ساختمانی و جادهسازی و امثال آن است.
۵۹- یدک– وسیله نقلیه چرخدار با موتور یا بیموتور که توسط وسیله نقلیه موتوری دیگری کشیده شود.
۶۰- یدککش– وسیله نقلیه موتوری که یدک یا یدکهایی را به دنبال خود میکشد.
۶۱- یدک متصل (شبهیدک)– یدک بدون نیروی محرک (بیموتور).
فصل دوم- شمارهگذاری و کارت مشخصات
ماده ۲ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- هر وسیله نقلیه موتوری و غیرموتوری و یدک متصل که در راههای عمومی حرکت میکنند باید دارای شماره باشد.
رانندگی با وسیله نقلیهای که شمارهگذاری نشده یا شماره آنها غیرمجاز است و همچنین گذاردن این قبیل وسیله نقلیه برای رانندگی در اختیار اشخاص دیگر ممنوع است مگر آنکه قبلاً اجازه حرکت از شهربانی دریافت کرده و در دست داشته باشند. مأموران انتظامی از حرکت وسیله نقلیه مذکور جلوگیری خواهند کرد.
ماده ۳- مالک وسیله نقلیه موظف است جهت شمارهگذاری و اخذ کارت مشخصات وسیله نقلیه خود به شهربانی محل مراجعه و فرمهای مربوطه را تنظیم و امضاء نماید وبه ضمیمه مدارکی که از طرف شهربانی اعلام خواهد شد تسلیم کند.
هرگاه اشخاص دیگری در مالکیت وسیله نقلیه شرکت یا نسبت به آن حق عینی داشته باشند نام و آدرس دقیق آنان نیز باید در درخواست قید شود.
ماده ۴- شهربانی پس ازدریافت درخواست شمارهگذاری ومدارک لازم بارعایت مقررات مذکوردرماده ۵ برای شمارهگذاری وسیله نقلیه اقدام مینماید.
ماده ۵- در موارد زیر شهربانی میتواند از انجام عمل شمارهگذاری خودداری نماید:
۱- در صورتیکه وسیله نقلیه معیوب بوده یا به جهات فنی به کارافتادن آن در راهها خطرناک باشد.
۲- چنانچه مشخصات وسیله نقلیه با آنچه در اسناد مربوط ذکر شده مطابق نباشد.
۳- اگر شمارهگذاری وسیله نقلیه قبلا به جهاتی ممنوع اعلام گردیده باشد.
۴- هرگاه حقوق دولتی و عوارضی که به موجب مقررات به وسیله نقلیه تعلق گرفته پرداخت نشده باشد مگر بااجازه رئیس کل شهربانی.
۵- چنانچه وسیله نقلیه دارای علایم و تجهیزات پیشبینیشده در این آییننامه نباشد.
ماده ۶ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- شمارهگذاری بر روی وسیله نقلیه از طریق نصب پلاکی که وسیله شهربانی تهیه میگردد انجام خواهد شد.
انواع پلاکها و ابعاد و رنگهای آنها برای وسایل نقلیه مختلف از طرف شهربانی معین و اعلام میشود.
دارندگان وسایل نقلیه مکلفند در مواقعی که شهربانی لزوم تجدید و تعویض شمارهها را آگهی مینماید برای تجدید و تعویض شماره وسیله نقلیه خود اقدام نمایند.
ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- نصب پلاک به طریق زیر به عمل میآید.
اگر وسیله نقلیه دارای سه چرخ یا بیشتر باشد بک پلاک در جلو و پلاک دیگر در عقب آن نصب میگردد.
در یدکها و وسایل نقلیهای که دارای دو چرخ هستند فقط یک پلاک در عقب نصب میشود. پلاک عقب باید در محلی نصب گردد که با نور چراغ عقب وسیله نقلیه قابل خواندن باشد. پلاکهای منصوب باید همیشه در جای خود قرار داشته باشد.
ماده ۸- شهربانی پس ازشمارهگذاری و ثبت مشخصات وسیله نقلیه کارتی که حاوی مشخصات و ظرفیت آن باشد صادر و به مالک تسلیم مینماید. این کارت باید همیشه همراه راننده وسیله نقلیه مربوط باشد.
به علاوه ظرفیت وسیله نقلیه مسافربری در داخل آنها طوری نوشته میشود که قابل خواندن باشد.
ماده ۹- وسیله نقلیه عمومی که در هر شهر شمارهگذاری میشود باید فقط در همان شهر و منطقهای که شهربانی تعیین میکند. به کار پردازد مگر اینکه موافقت شهربانیهای مربوط با تغییر محل کار جلب شده باشد و الا ازکار کردن آن جلوگیری خواهدشد.
ماده ۱۰ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- هر گاه کارت مشخصات یا پلاک اتومبیل مفقود یا ضایع گردد مالک وسیله نقلیه موظف است ضمن اعلام مراتب به مقامات صلاحیتدار حداکثر ظرف ۴۸ ساعت شخصاً یا وسیله نماینده خود جهت اخذ المثنای کارت یا پلاک جدید به شهربانی مراجعه نماید.
ماده ۱۱- سازندگان و فروشندگان و حملکنندگان وسایل نقلیه فقط جهت عرضه نمودن یا نقل آنها از محلی به محل دیگر بدون انجام تشریفات شمارهگذاری از شهربانی پلاک ویژه یاموقت دریافت خواهندکرد.
ماده ۱۲- هر سازنده یا فروشنده وسیله نقلیه موظف است دفتری برای ثبت سابقه استفاده از شمارهای ویژه و تعیین اینکه در چه مدت و چه تاریخی شماره ویژه برروی چه وسیلهای نصب و به وسیله چه کسانی از آن استفاده شده داشته باشد. این دفتر در مواقع مراجعه مأموران شهربانی باید ارائه شود.
ماده ۱۳- در مواردیکه مالک وسیله نقلیه آدرس خود را تغییر میدهد باید ظرف ۴۸ ساعت اداره شهربانی را کتباً از آدرس جدید خود مطلع سازد.
ماده ۱۴ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- مالک وسیله نقلیه در صورتیکه بخواهد موتور یا هریک از قطعات اصلی یا رنگ آن را تغییر دهد موظف است قبلاً مدارک مربوط را به شهربانی جهت کسب اجازه تسلیم نماید تا پس از تغییر آنها کارت مشخصات جدید صادر گردد.
ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- در صورت انتقال مالکیت وسیله نقلیه، فروشنده موظف است و فوراً کارت مشخصات را به شهربانی محل تسلیم نماید. به اضافه مالک جدید پس از انتقال باید برای دریافت کارت مشخصات به نام خود به شهربانی مراجعه نماید. شهربانی پس از وصول در خواست خریدار فتوکپی یا رونوشت مصدق سند انتقال، کارت مشخصات جدیدی به نام او صادر و به وی تسلیم خواهد نمود.
ماده ۱۶ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- شخصی که وسیله نقلیه در اختیار و تصرف او است (اعم از اینکه مالک باشد یا نباشد) موظف است در صورتیکه وسیله نقلیه مورد تصرف غیرمجاز واقع شود و همچنین پس از رفع تصرف غیرمجاز حداکثر ظرف ۴۸ ساعت مراتب را به مقامات انتظامی محل اعلام دارد.
ماده ۱۷ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- شهربانی در موارد زیر پلاک شماره را پس میگیرد
۱- هرگاه پلاک اشتباهاً به وسیله نقلیهای نصب شده باشد.
۲- در موارد مذکور در ماده ۴۳ اصلاحی این آییننامه.
۳- وقتی که وسیله نقلیه اوراق شده باشد.
ماده ۱۸ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- پس از رفع اشتباه یا فراهم شدن موجبات استرداد پلاک مذکور در بند ۲ پلاک به صاحب وسیله نقلیه مسترد خواهد شد.
ماده ۱۹- شهربانی میتواند پلاک شماره ویژه یاموقت متعلق به سازندگان و فروشندگان یا حملکنندگان وسایل نقلیه را به علت عدم لزوم استعمال یا استعمال برخلاف مقررات آن یا به علت تقلب در آنها پس بگیرد.
ماده ۲۰- کلیه دارندگان وسایل نقلیه موظفند ظرف دوماه از تاریخ تصویب این آییننامه نشانی دقیق خود و مشخصات کامل وسیله نقلیه خویش را به شهربانی محل شمارهگذاری اعلام دارند.
فصل سوم- گواهینامه رانندگی و کارت شهری
ماده ۲۱ (اصلاحی ۱۳۵۴/۷/۱۹)- هر کس بخواهد با هر نوع وسیله نقلیه موتوری زمینی رانندگی کند باید دارای گواهینامه رانندگی مربوط به آن نوع وسیله نقلیه باشد.
تبصره (منسوخ ۱۳۵۴/۷/۱۹)- کارتی که وسیله مؤسسات مجاز از ظرف[طرف] شهربانی در قبال اخذ گواهینامه به صاحب آن داده میشود به جای گواهینامه مأخوذ معتبر محسوب است.
ماده ۲۲ (اصلاحی ۱۳۵۴/۷/۱۹)- شرایط لازم برای صدور انواع گواهینامههای رانندگی به شرح زیر است:
الف- گواهینامه رانندگی موتورسیکلت.
۱- سن ۱۸ سال تمام.
۲- قبول شدن در آزمایشهای آییننامه راهنمایی و رانندگی با موتورسیکلت.
بند ب- گواهینامه رانندگی پایه ۲ برای رانندگی و با وانت و کامیونت تا ظرفیت ۳۵۰۰ کیلوگرم و اتومبیلهای سواری و استیشن:
۱- سن ۱۸ سال تمام
۲- قبول شدن در آزمایشهای آییننامه راهنمایی و رانندگی با اتومبیلسواری
ج- گواهینامه رانندگی پایه ۱ برای رانندگی با کلیه وسایل نقلیه موتوری زمینی به استثناء موتورسیکلت.
۱- سن ۲۲ سال تمام.
۲- قبول شدن در آزمایشهای آییننامه راهنمایی و رانندگی و رانندگی با اتومبیلهای بزرگ اعم از کامیون به ظرفیت بیش از ۳۵۰۰ کیلوگرم و اتوبوس.
۳- داشتن اطلاعات فنی لازم.
۴- گذشتن ۲ سال تمام از تاریخ اخذ گواهینامه رانندگی پایه ۲.
د- گواهینامه رانندگی ویژه برای رانندگی با وسیله نقلیه سنگین – جادهسازی و ساختمانی و مخصوص حمل اشیاء سنگین و جراثقال اسکلهها.
۱- سن ۲۳ سال تمام.
۲- قبول شدن در آزمایشهای آییننامه راهنمایی و رانندگی و روشن کردن موتور و راندن وسیله نقلیه مورد نظر در جهات مختلف – ترمز کردن و دور زدن با آنها.
در گواهینامه رانندگی ویژه نوع وسیله نقلیهای که راننده میتواند با آن رانندگی کند قید میشود. برای رانندگی با وسایل نقلیه ویژهای که سرعت آنها از ۳۰ کیلومتر در ساعت تجاوز میکند در شهرها و راههای عمومی علاوه بر داشتن گواهینامه ویژه داشتن گواهینامه پایه ۱ نیز ضروری است.
ه- گواهینامه رانندگی با تراکتور چرخ لاستیکی در مزارع.
۱- سن ۱۸ سال تمام.
۲- قبول شدن در آزمایشهای آییننامه راهنمایی و رانندگی.
۳- قبول شدن در امتحان رانندگی با تراکتور.
۴- گواهی صلاحیت استفاده از ماشینهای کشاورزی از طرف وزارت کشاورزی و منابع طبیعی.
و- گواهینامه رانندگی دوچرخه موتوردار (گازی):
۱- سن ۱۵ سال تمام
۲- قبول شدن در آزمایش شفاهی آییننامه راهنمایی و رانندگی
۳- قبول شدن در امتحان رانندگی با دوچرخه موتوردار (گازی)
تبصره۱ (اصلاحی ۱۳۵۳/۱۰/۱۶)- کسانی که سن آنان از ۲۵ سال تمام کمتر نباشد برای اخذ هر گونه گواهینامه رانندگی از شرط سواد معاف میباشند.
تبصره ۲ (اصلاحی ۱۳۵۴/۷/۱۹)- دارندگان گواهینامه رانندگی پایه ۲ در صورتی میتوانند با وسیله نقلیه عمومی باری که ظرفیت بارگیری آن مطابق مشخصات ساخت کارخانه سازنده بیش از ۳۵۰۰ کیلوگرم نباشد همچنین با اتومبیلهای سواری عمومی و استیشن عمومی و مینیبوس و آمبولانس رانندگی نمایند که سن آنان از ۲۳ سال تمام کمتر نباشد و یکسال تمام از تاریخ اخذ گواهینامه گذشته باشد.
تبصره ۳ (الحاقی ۱۳۵۳)- دارندگان گواهینامههای رانندگی پایه ۲ به شرط داشتن ۲۳ سال تمام و قبول شدن در آزمایشهای رانندگی با اتوبوس یک طبقه با اجازه مخصوص شهربانی میتوانند مادام که در خدمت شرکتهای واحد اتوبوسرانی هستند به رانندگی با اتومبیلهای یک طبقه شرکتهای مذکور مبادرت ورزند.
تبصره ۴ (الحاقی ۱۳۵۳)- کلیه گواهینامههای رانندگی با تراکتورهای زراعتی که تا تاریخ ۱۳۵۱/۱۱/۲۴ از طرف شهربانی صادر شده است همچنان معتبر میباشد.
تبصره (اصلاحی ۱۳۵۱/۱۱/۳۰)- کلیه گواهینامه های تراکتور زراعتی که تا تاریخ تصویب این بند از طرف شهربانی کل کشور صادر شده است در شرایط صدور گواهینامه مخصوص رانندگی درمزارع به قوت خود باقی است
تبصره۱- برای اخذ هر نوع گواهینامه رانندگی داشتن سواد خواندن و نوشتن جز برای کسانی که در تاریخ ۶ بهمن ماه ۱۳۴۷ – ۲۵ سال تمام داشته اند ضروری است.
تبصره-کسانی که سن آنان در تاریخ تصویب آییننامه از بیست و پنج سال تمام کمتر نباشد برای اخذ هر گونه گواهینامه از شرط سواد معافند.
ماده ۲۳ (جایگزین ۱۳۵۳)- در موارد زیر صدور گواهینامه رانندگی ممنوع است:
۱- هرگاه متقاضی به بیماری صرع یا جنون مبتلا باشد.
۲- در صورتیکه متقاضی کور باشد اگر برای متقاضیان گواهینامههای موتورسیکلت و تراکتور زراعی و پایه دوم اتومبیل (بدون آنکه اجازه رانندگی وسایل نقلیه عمومی و اتومبیلهای آموزشگاههای رانندگی را داشته باشد) که فاقد یک چشم بوده و میزان دید چشم سالم آنان نیز کمتر از نهدهم نباشد و به علاوه دارندگان گواهینامه پایه دوم اتومبیل فاقد یک چشم باید نقص میدان دید خود را با نصب آینه مخصوص در اتومبیل جبران نمایند.
۳- هرگاه میزان دید متقاضیان گواهینامهها کمتر از حد مقرر بوده و با استفاده از عینک قابل جبران نباشد. حد مقرر میزان دید بر حسب موارد به شرح زیر است:
الف- برای گواهینامههای پایه دوم اتومبیل و تراکتور و ویژه و موتورسیکلت با یک چشم یکبیستم و یا چشم دیگر نهدهم با میدان دید طبیعی یا در صورتیکه میزان دید یک چشم کمتر از نهدهم باشد مجموع دید دو چشم دو ازدهدهم با میدان دید طبیعی.
ب- برای گواهینامه پایه یک و کارت مخصوص رانندگی با وسایل نقلیه عمومی و اتومبیلهای آموزشگاههای رانندگی با یک چشم دودهم و چشم دیگر دهدهم با میدان دید طبیعی یا در صورتیکه میدان دید یک چشم کمتر از دهدهم باشد مجموع دید دو چشم چهاردهدهم با میدان دید طبیعی.
۴- برای کر مطلق و کوژپشت بهجز گواهینامه پایه دوم رانندگی بدون آنکه اجازه رانندگی با وسایل نقلیه عمومی و اتومبیلهای آموزشگاههای رانندگی را داشته باشد.
۵- هرگاه متقاضی فاقد انگشتان دست یا پا باشد به نحوی که فقدان انگشتان مانع انجام اعمال طبیعی و لازم برای رانندگی باشد.
۶- اگر متقاضی به علت فقدان دست یا پا و یا ضعف بعضی از عضلات دست یا پا که به مناسبت ابتلاء به فلج یا امراض دیگری حاصل شده نتواند مستقلا یا با استفاده از دست و پای مصنوعی و یا به کمک ماشینهایی که مخصوص برای تسهیل رانندگی در آنجا تعبیه شده براحتی از عهده رانندگی برآید.
ماده ۲۴ (اصلاحی ۱۳۵۰/۸/۱۲)- هرگاه پزشک و افسرکاردان فنی شهربانی تشخیص دهند که اشخاص مبتلا به ضعف بینایی یا شنوایی و همچنین اشخاص مذکور در بندهای ۵ و ۶ ماده قبل به کمک عینک یا سمعک یا سایر مصنوعی بهطور طبیعی قادر به رانندگی میباشند صدور گواهینامه به نام آنان در صورت جمع شرایط لازم دیگر مانعی ندارد لکن در متن گواهینامه باید تصریح شود که فقط با عینک یا سمعک یا چه نوع وسیلهای میتواند رانندگی نمایند. آزمایش از داوطلبان ذکر شده در بندهای ۵ و ۶ ماده قبل باید وسیله سهنفر افسر کاردان فنی شهربانی محل و یا نزدیکترین مرکز استان یا فرمانداری کل که دارای سهنفر کاردان فنی میباشد و با وسیله نقلیه مخصوص انجام گیرد.
ماده ۲۵ (اصلاحی ۱۳۵۴/۷/۱۹)- درخواستکننده هر نوع گواهینامه رانندگی باید مدارکی را که از طرف راهنمایی و رانندگی اعلام میشود به مراجع آگهی شده ارائه کند.
ماده ۲۶- ازمتقاضی اخذ گواهینامه رانندگی قبل از سایر آزمایشها باید آزمایش پزشکی به وسیله پزشکانی که شهربانی معرفی مینماید یا افسرانی که با و تجهیزات فنی مخصوص آزمایش مزبور مجهزخواهند بود به عمل آید.
ماده ۲۷ (اصلاحی ۱۳۵۴/۷/۱۹)- هرگاه درخواستکننده گواهینامه رانندگی در آزمایشهای مربوط موفق گردد گواهینامه رانندگی پس از مشاهده مدارک لازم صادر و به او تسلیم خواهد شد.
ماده ۲۸ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- مدت اعتبار هر گواهینامه در متن آن درج میشود. دارنده آن ملزم است که ظرف یکماه پس از پایان مدت مقرر برای تمدید مدت اعتبار یا تعویض آن به گواهینامه همارز به شهربانی مراجعه نماید. شهربانی میتواند هنگام تمدید یا تعویض گواهینامه از متقاضی آزمایش پزشکی مجددی به عمل آورد.
هر گاه کسانی که مدت اعتبار گواهینامه آنان منقضی شده قبل از اخطار مأمورین برای تمدید یا تعویض آن به شهربانی مراجعه نمایند از پرداخت جریمه معاف خواهند بود.
تبصره- گواهینامههای رانندگی سیاسی احتیاج به تمدیدمدت اعتبار ندارد
ماده ۲۹ (اصلاحی ۱۳۵۴/۷/۱۹)- رانندگی با هر نوع تاکسی علاوه بر گواهینامه رانندگی (اعم از پایه ۱ یا ۲) مستلزم داشتن کارت مخصوص رانندگی تاکسی است که از طرف راهنمایی و رانندگی صادر میشود. برای صدور این کارت راننده باید دارای شرایط زیر باشد:
۱- داشتن حداقل ۲۳ سال تمام
۲- انقضای ۱ سال تمام از تاریخ اخذ گواهینامه رانندگی (در مورد گواهینامه رانندگی پایه ۲)
۳- داشتن سواد خواندن و نوشتن
۴- قبول شدن در آزمایش شهر شناسی
۵- نداشتن سابقه محکومیت از حیث ارتکاب جنایات عمدی – سرقت – خیانت در امانت – اخذ مال به عنف و جنحههای مربوط به منافیات عفت
ماده ۳۰ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- اگر گواهینامه رانندگی یا کارت شهری مفقود شود یا از بین برود، دارنده آن میتواند تقاضای صدور المثنی کند. شهربانی پس از احراز صحت ادعای درخواستکننده با دریافت مدارک لازم المثنی صادر و به وی تسلیم خواهد نمود.
ماده۳۱ (اصلاحی ۱۳۵۰/۲/۲۸)- دارندگان گواهینامههای معتبر خارجی (اعم از ایرانیان یا خارجیان) میتوانند تا ششماه پس از ورود در ایران رانندگی نمایند ولی در صورت تمایل به ادامه رانندگی در ایران باید قبل از انقضاء مدت مذکور گواهینامه خارجی خود را به گواهینامه ایرانی تبدیل نمایند.
ماده ۳۲ (اصلاحی ۱۳۵۴/۷/۱۹)- تبدیل گواهینامه رانندگی صادرشده از کشورهای خارج به گواهینامه رانندگی ایرانی منوط به مشاهده گواهینامه رانندگی خارجی و ترجمه رسمی آن و سایر مدارک لازم با توجه به کیفیت و نحوه صدور گواهینامه خارجی در کشور صادر کننده آن خواهد بود.
ماده۳۳ (اصلاحی ۱۳۵۰/۲/۲۸)- ماموران سیاسی و کنسولی و اعضاء سازمانهای بینالمللی میتوانند برای تبدیل گواهینامههای خود مدارک مندرج در ماده ۳۲ را از طریق وزارت امور خارجه به شهربانی کل ارسال دارند.
ماده ۳۴ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- برای کسانی که گواهینامه رانندگی آنان توقیف شده نباید مجدداً گواهینامه صادر شود و به فرض صدور از درجه اعتبار ساقط است و وسیله شهربانی اخذ و ابطال خواهد شد.
ماده ۳۵ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- شهربانی میتواند:
۱- در صورتیکه گواهینامه رانندگی اشتباهاً یا ناقص صادر شده باشد آن را مسترد دارد و پس از رفع اشتباه یا نقص گواهینامه صحیح صادر و تسلیم کند.
۲- هرگاه گواهینامههای متعددی جهت رانندگی یک نوع وسیله نقلیه به نام یکنفر صادر شود یکی از آنها را به انتخاب او به وی تسلیم و بقیه را اخذ و ابطال نماید.
هرگاه صاحب گواهینامه مشمول تبصره ماده ۱۹۳ این آییننامه باشد تمام محکومیتها و تخلفات مورد نظر که در گواهی مأخوذ ثبت بوده باید در این گواهینامهای که به وی تسلیم میشود درج گردد.
ماده ۳۶ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- هرگاه دارنده گواهینامه یکی از شرایط پزشکی مذکور در این آییننامه را از دست بدهد شهربانی میتواند از او دعوت نماید که ظرف یکماه برای انجام آزمایشهای ضروری حاضر شود. در صورتیکه فقدان شرط و صلاحیت رانندگی ضمن آزمایش جدید محرز گردد گواهینامه از وی اخذ و ابطال خواهد شد.
اگر نقصی در شرایط مذکور وجود داشته باشد گواهینامه تا تکمیل شرایط توقیف و سپس به صاحب آن مسترد خواهد گردید.
فصل چهارم- معاینه وسایل نقلیه
ماده ۳۷- راندن کلیه وسایل نقلیه عمومی بدون در دست داشتن برگ معاینه معتبر ممنوع است این برگ که مدت اعتبارش در متن آن قید میگردد باید همیشه برسطح داخلی شیشه جلوی وسیله نقلیه به نحوی که برای مأمورین انتظامی قابل رؤیت باشد نصب گردد.
ماده ۳۸- شهربانی میتواند از کلیه وسایل نقلیه هرسال یک یا چند نوبت معاینه به عمل آورده در این صورت مالکین و رانندگان مکلفند وسیله نقلیه خویش را جهت معاینه در تاریخ و محلی که شهربانی قبلا اعلام مینماید حاضر سازند.
ماده ۳۹- هیچکس مجاز به صدور برگ معاینه نیست مگر آنکه اجازه اینکار کتباً از طرف شهربانی به او داده شده باشد.
ماده ۴۰- شهربانی میتواند به بنگاههای باربری یا مسافربری یا تعمیرگاه ها یا امثال آنها که مجهز به فنی کامل و مورد لزوم و مکانیسین ورزیده باشند اجازه معاینه وسایل نقلیه و همچنین صدور برگ معاینه آنها را بدهد. این قبیل بنگاهها باید دفتری برای ثبت مشخصات وسایل نقلیه مورد معاینه و برگهای معاینه داشته باشند.
ماده ۴۱- شهربانی پس از معاینه وسیله نقلیه در صورت وجود تجهیزات مقرر در این آییننامه و فقدان نقص فنی برگ معاینه صادر و به آورنده وسیله تسلیم مینماید.
ماده ۴۲- رانندگان یا مالکین وسایل نقلیهای که ضمن معاینه معیوب یا ناقص تشخیص داده شده فقط میتوانند آن را در تاریخ و مسیری که در برگ اجازهنامه صادره از طرف مأمور معاینهکننده مشخص میشود تا تعمیرگاه یا گاراژ منتقل سازند.
ماده ۴۳ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- در مواردی که حرکت وسیله نقلیه در راههای عمومی طبق نظر کارشناسان فنی شهربانی یا ژاندارمری به واسطه معایب و نواقص مکانیکی خطرناک باشد پلاک آن اخذ و پس از رفع معایب و نواقص و معاینه مجدد مسترد میشود.
ماده ۴۴- شهربانی موظف است در مواقع ضروری بنگاهها و تعمیرگاههای مذکور درماده ۴۰ را بازرسی کند و چنانچه به هر جهتی از جهات صلاحیت معاینهکنندگان وسائط نقلیه را مورد تردید قراردهد اجازه صادره را لغو نماید.
ماده ۴۵- در شهرهایی که شهربانی محل فاقد افسر کاردان فنی باشد رانندگان وسایل نقلیه عمومی باید اقلا هرسه ماه یکبار برای معاینه وسیله نقلیه خود و دریافت برگ معاینه به نزدیکترین شهربانی که دارای کاردان فنی است یا محلی که از طرف شهربانی تعیین و اعلام شده است مراجعه نمایند.
فصل پنجم- تجهیزات
قسمت اول- تجهیزات نقلیه موتوری
ماده ۴۶- اشخاص حق ندارند هیچ نوع وسیله نقلیهای را که فاقد لوازم و تجهیزات مذکور در این فصل یا دارای لوازم و تجهیزات مخالف مقررات باشد در راههای عمومی برانند یا برای رانندگی دراختیار دیگری بگذارند.
ماده ۴۷ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- کلیه اتومبیلها و یدککشها و تراکتورهای بارکش لااقل باید دارای چراغهایی به شرح زیر باشند:
۱- دو چراغ بزرگ با دو استپ و نور سفید در طرفین جلو.
۲- دو چراغ کوچک با نور زرد یا سفید برای تشخیص عرض اتومبیل در منتهیالیه هریک از دو سمت جلو.
۳- دو چراغ کوچک با نور قرمز جهت تشخیص عرض اتومبیل درمنتهیالیه هریک از دو سمت عقب.
۴- دو چراغ کوچک با نور قرمز یا نارنجی برای ترمز (ایست) در عقب که به محض گرفتن ترمز روشن شده و از فاصله ۳۵متری دیده شود.
۵- یک چراغ کوچک با نور سفید در عقب برای تشخیص شماره پلاک. نور این چراغ باید برای قرائت شماره پلاک از فاصله ۲۵متری کافی باشد.
۶- یک چراغ کوچک به رنگ زرد یا سفید جهت نشان دادن حرکت با دنده عقب. این چراغ باید طوری نصب گردد که فقط موقع راندن به عقب روشن شود.
۷- دو چراغ راهنمای الکتریکی یا مکانیکی با نور سفید یازرد در طرفین جلو و دوتای دیگر از آن با رنگ قرمز در طرفین عقب برای اعلام قصد گردش به چپ یا به راست. نور این چراغها در روز باید از فاصله ۳۵متری قابل رؤیت باشد.
۸- یدک و شبهیدک متصل باید اقلا یک چراغ خطرقرمز در عقب داشته باشند. اگر وسیله نقلیهای دارای چند یدک زنجیری باشد نصب چراغ مذکور باید در عقب آخرین یدک به عمل آید.
ماده ۴۸ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- نور چراغهای کوچک جلو و خطر عقب باید در شرایط جوی معمولی از فاصله ۱۵۰متری دیده شود. نور چراغهای گردش و ایست نبایستی خیرهکننده باشد.
ماده ۴۹- سیمکشی چراغها باید طوری به عمل آید که هروقت راننده چراغهای جلو یا چراغهای کمکی را روشن مینماید چراغهای عقب نیزروشن شوند.
ماده ۵۰- ارتفاع چراغهای جلو نباید از ۱۳۵سانتیمتر بیشتر و از۷۰سانتیمتر کمتر باشد. ارتفاع چراغهای عقب نیز نباید از یکمتر بیشتر و از۵۰سانتیمتر کمتر باشد.
ماده ۵۱- چراغهای بزرگ جلو بایستی دارای تکمه تبدیل نور باشند که تابش نور را به بالا یا پایین به ترتیب زیر عوض کند.
۱- نور بالا (استپ بالا) باید طوری میزان گردد که به وسیله آن وجود اشخاص یا اشیاء از فاصله ۱۵۰متری تشخیص داده شود.
۲- نور پایین (استپ پایین) باید به نحوی میزان گردد که به وسیله آن اشخاص یا اشیاء از فاصله ۳۵متری مشخص شوند.
ماده ۵۲- کلیه وسایل نقلیه امدادی بایستی در مرتفعترین نقطه خود دارای یک چراغ خطرگردان یا زنگ یا بوقی که تولید صدای مشخص نماید باشند. نور قرمز چراغ خطر باید از فاصله ۱۵۰متری قابل رؤیت باشد.
ماده ۵۳ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- نقیه موتوری به داشتن تجهیزات زیر مجازند:
۱- دو عدد نورافکن در طرفین با اجازه مخصوص شهربانی مشروط بر اینکه در شهرها و جادههای عمومی مورد استفاده قرار نگیرد.
۲- دو عدد چراغ ویژه مه با نور زرد در طرفین قسمت جلو. ارتفاع این چراغها نباید از یکمتر بیشتر و از چهلسانتیمتر کمتر باشد. نور این چراغها باید طوری میزان گردد که در طول دهمتر ازسطح افقی محل نصب چراغ بالاتر نیاید. هنگام استعمال چراغهای مه بایستی از نور پایین چراغهای بزرگ نیز استفاده شود.
۳- دو چراغ رانندگی اضافی با نور سفید در جلو (چراغ کمکی) که ارتفاع آن نباید از یکمترونیم بیشتر و از چهلسانتیمتر کمتر باشد. این چراغ ممکن است توأم با چراغهای بزرگ جلو مورد استفاده قرار گیرد.
۴- دو چراغ کوچک با نور زرد یا سفید روی گلگیر طرفین که خیرهکننده نباشد.
۵- چراغهای کوچک اضافی در جلو با نور سفید یا زرد و در عقب با نور قرمز که هنگام استفاده باید مرتباً روشن و خاموش شده و از فاصله ۱۵۰متری دیده شوند.
ماده ۵۴- تمام اتومبیلها و یدککشها و تراکتورهای بارکش وانواع یدکها که درجادههای عمومی عبور مینمایند. بایستی دارای دو شیشه نورتاب (رفلکتور) به رنگ قرمز یا شبهرنگ در طرفین قسمت عقب خود باشند. هرگاه نورتابهایی در قسمت جلو نصب شوند باید به رنگ زرد باشند.
ارتفاع نورتابها بیشتر از یکمترونیم وکمتر از شصتسانتیمتر نخواهد بود مگر آنکه بلندی خود وسیله نقلیه ازکف زمین کمتر از شصتسانتیمتر باشند.
نورتابهای عقب یدکهای مستقل ممکن است در دو طرف آن یا در دو طرف بار نصب شود. در تمام موارد مذکور باید نورتابها کاملا قابل رؤیت بوده و شیشههای آنها دارای اندازه و خصوصیاتی باشد که موقع شب در مقابل نور چراغهای وسیله نقلیه دیگر از فاصله ۱۵۰متری کاملا مشهود گردد.
ماده ۵۵ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- هر وسیله نقلیه موتوری باید مجهز به دو نوع ترمز پایی و دستی مجزا از هم با قدرتهای مذکور در ماده ۵۷ باشد که هریک به تنهایی بتواند آن را از حرکت باز دارد.
ماده ۵۶- یدکها و شبهیدکهایی که ظرفیت آنها از ۱۴۰۰کیلوگرم زیادتر است بایستی دارای ترمزی باشند که راننده بتواند به وسیله آن یدک را متوقف سازد. طرز ساختمان این ترمز باید طوری باشد که درصورت قطع ناگهانی وسیله اتصال یدک ترمز خودبهخود گرفته شود و یدک را متوقف نماید.
ماده ۵۷ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- قدرت ترمز پایی باید بهقدری باشد که در راههای مختلف طبق جدولهای بینالمللی که ملاک عمل کارشناسان تصادفات راهنمایی و رانندگی است بتواند با شتاب معین از ادامه حرکت وسیله نقلیه جلوگیری نماید. حداقل شتاب ترمز پایی نباید از سهونیم کمتر باشد. قدرت ترمز دستی باید بهقدری باشد که بتواند به تنهایی در سرعت قدم انسانی (پنجکیلومتر در ساعت) بدون بار و مسافر در سطح اسفالته و مستقیم حداکثر پس از طی یکمتر مسافت وسیله نقلیه را کاملا از حرکت باز دارد.
ماده ۵۸- رانندگی با وسیله نقلیهای که قدرت ترمز آنها طبق مشخصات مذکور نباشد ممنوع است.
ماده ۵۹ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- کلیه وسایل نقلیه موتوری باید مجهز به بوق یا وسیله اخبار صوتی دیگری باشند که تولید صدای غیرعادی و ناهنجار ننماید و صدای از فاصله هفتادمتری شنیده شود. به علاوه نصب کیلومترشمار (سرعتسنج) و درجه بنزین و چراغ نشاندهنده نور بالا که کاملا سالم و قابل استفاده باشد الزامی است
ماده ۶۰ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- هر وسیله نقلیه موتوری بایستی مجهز به لوله اگزوز باشد که مانع خروج صداهای ناهنجار گردد. برداشتن تمام یا قسمتی از این دستگاه ممنوع است. به هر نوع وسیله نقلیه موتوری که توسط شهربانی اعلام خواهد شد باید تا خوگراف (ثبتکننده سرعت) نصب شود. این دستگاه باید کاملا قابل استفاده باشد و کاغذ ثبتکننده آن روزانه تجدید گردد.
ماده ۶۱- کلیه وسیله نقلیه موتوری باید دارای آیینههایی در داخل باشد به نحوی که راننده بتواند به وسیله آنها لااقل تا فاصله هفتادمتری پشتسر خویش را ببیند. نصب آیینه در دو طرف خارج وسیله نقلیه مجاز است.
ماده ۶۲- هر وسیله نقلیه موتوری که دارای شیشه جلو است باید مجهز به دو برفپاککن باشد. برفپاککنها باید همیشه سالم و حاضر به کار باشد تا در مواقع لزوم برای پاککردن شیشه جلو از آن استفاده گردد.
ماده ۶۳- دستگاه تهویه وسیله نقلیه باید طوری نصب گردد که بههیچوجه تولید خطر برای سرنشینان آن نکند و محتوی گازهای مسموم و آتشزا نباشد.
ماده ۶۴- روی چرخهای وسیله نقلیه یا کنار آنها نباید اجسام اضافی و زاید مانند میخ و پیچهای بلند یا هر شیئی که از محازات [محاذات] لاستیکها تجاوز کند وجود داشته باشد مگر آنکه درتراکتورهای زراعتی و انواع کمبه این لازم باشد.
ماده ۶۵- اتوبوسها و کامیونها شبها هنگام حرکت در جادهها باید لوازم زیر را همیشه همراه داشته باشند تا در مواقع ضرورت برحسب مورد از آنها استفاده نمایند:
۱- سه چراغ با سه مشعل الکتریکی یا سه فانوس و یا سه شیشه نورتاب یا تابلوی شبهرنگ با نور قرمز که در شرایط جوی معمولی از فاصله ۱۵۰متری قابل رؤیت باشند.
۲- در صورت فقدان لوازم مذکور لااقل سه چراغ الکتریکی با نور قرمز.
۳- دو پرچم قرمز به ابعاد لااقل یکمتر با چوب پرچم.
ماده ۶۶- وسایل نقلیهای که مواد خطرناک حمل میکنند باید فقط سه چراغ قرمز الکتریکی همراه داشته باشند. حمل فانوس برای آنها ممنوع است. به اضافه وسیله نقلیه مزبور باید دارای دستگاه پمپ آتشنشانی آماده به کار باشند. این پمپها بایستی در محلهایی نصب شوند که هنگام ضرورت بتوان فوراً آنها را مورد استفاده قرار داد.
قسمت دوم- تجهیزات اختصاصی موتورسیکلت و دوچرخه
ماده ۶۷ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- موتورسیکلت و دوچرخههای موتوردار باید دارای حداقل یک و حداکثر دو چراغ با نور سفید در جلو و یک چراغ خطر با شیشه نورتاب قرمز رنگ در عقب و یک آیینه روی فرمان باشد. نصب راهنمای الکتریکی برای موتورهای سه چرخ نیز ضروری است. راکبین موتورسیکلت باید به کلاه کاسک مخصوص مجهز باشند.
ماده ۶۸- هر دوچرخه باید دارای تجهیزات زیر باشند:
۱- یک چراغ با نور سفید در جلو که تا مسافت ۱۵۰متری جلوی آن را بهقدر کافی روشن سازد.
۲- یک چراغ با نور قرمز در عقب که از فاصله ۱۵۰متری دیده شود.
۳- یک چراغ قرمز شبنما در عقب که نور وسیله نقلیه پشتسر را از فاصله بیستمتری منعکس نماید.
۴- یک زنگ یا بوق که صدای آن از فاصله سیمتری شنیده شود. نصب و استعمال زنگهای صوتی یا آژیر یا بوق خطربرای دوچرخهها ممنوع است.
۵- ترمز که به محض گرفتن آن دوچرخه متوقف گردد
فصل ششم- مقررات محل بار
ماده ۶۹- طول و عرض وسیله نقلیه باربری همان است که بر طبق مشخصات (کاتالوک[کاتالوگ]) سازنده معین گردیده ولی ظرفیت آن مطابق نظر افسر کاردان فنی شهربانی تعیین میشود. ارتفاع هیچ وسیله نقلیهای به انضمام بار آن از سطح راه نباید از چهارمتر تجاوز کند.
ماده ۷۰- وسایل نقلیه مسافربری حق ندارند بارهایی را که از داخل اطاق آنها یا گلگیرها به اطراف تجاوز کرده باشد حمل کنند
ماده ۷۱ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- بارهای وسیله نقلیه بارکش نبایستی از قسمت جلوی اطاق بیش از یکمتر و از قسمت عقب اطاق بیش از دومتر باشد. به هرحال باید علایم لازم و چراغ قرمز خطر در ابتدا و انتهای بار نصب شود.
ماده ۷۲- محدودیت طول بار وسیله نقلیه که در ماده فوق تصریح شده درباره بارهایی که بنابر وضع و طبیعت یا ساختمان مخصوص قابل تفکیک و تجزیه نیستند رعایت نمیشود مشروط بر اینکه اینگونه بارها روی یدکهای طولانی گذارده شوند. در هرحال اگر طول بار ازبیستمتر تجاوز کند برای حمل آن باید پروانه مخصوص ازمقامات صلاحیتدار اخذ گردد.
ماده ۷۳ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- مقامات صلاحیتدار میتوانند جهت حمل محمولاتی که قابل تجزیه نبوده و بیش از ظرفیت یا بزرگتر از حجم معین است پروانه مخصوصی که حاوی مشخصات و ظرفیت وسیله نقلیه حملکننده و وزن و حجم بار و مسیر و تعداد دفعات رفتوآمد یا مدت حمل مستمر است صادر کنند. این پروانه باید تا پایان مدت اعتبار آن نزد راننده موجود باشد و هنگام مراجعه مأموران انتظامی ارایه گردد.
ماده ۷۴- وسایل نقلیهای که درحدود مواد ۷۰ و ۷۱ و ۷۲ حمل باری کنند باید:
۱- شبها دو چراغ یا دو فانوس قرمز رنگ در آخرین نقطه طرفین عقب بار نصب نمایند بهطوریکه از فاصله یکصدوپنجاه متری طرفین و عقب وسیله مزبور دیده شود
۲- روزها دو پرچم یا دو پارچه قرمز رنگی که سطح آن لااقل نیممترمربع باشد در انتهای بار آویزان کنند به نحوی که رانندگان پشتسر بتوانند آن را از فاصله مذکور در بند یک این ماده ببینند.
ماده ۷۵- حمل موادخطرناک فقط با وسیله نقلیه مخصوص مجاز است و به مسافری یا باربری معمولی جز با اجازه شهربانی ممنوع است.
ماده ۷۶- بنگاهها باید بارهای وسایل نقلیه را طوری بارگیری نمایند و محکم ببندند که هیچگونه خطر افتادن یا چکهکردن یا بازشدن و یا پخششدن در هوا وجود نداشته باشد.
ماده ۷۷- یدک یا هر نوع وسیله نقلیهای که توسط وسیله نقلیه دیگری کشیده میشود باید با سیمهای آهنی یا میلههای محکم به وسیله کشنده متصل شود بهطوریکه هیچگونه خطر گسیختن نداشته و تحمل کشش وسیله نقلیه را بنماید. طول وسیله اتصال نباید از پنجمتر زیادتر باشد.
هرگاه وزن یدک با بار آن از دوهزارکیلوگرم زیادتر باشد باید با دو رشته اتصال محکم بسته شود.
ماده ۷۸- رانندگان موظفند به دستور مأموران صلاحیتدار وسیله نقلیه را جهت توزین به روی قپان ببرند. هرگاه ضمن توزین معلوم شود که بیش از ظرفیت مقرر بارگیری شده بار اضافی تخلیه میشود. در اینصورت مسئولیت انبار کردن و حفظ آن به عهده مالک و راننده است.
فصل هفتم- تصادفات
ماده ۷۹ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- راننده هر وسیله نقلیهای که مرتکب تصادف منجر به جرح یا فوت گردد موظف است بلافاصله وسیله نقلیه را در محل تصادف متوقف سازد و مادام که تشریفات مربوط برسیدگی وسیله کارشناسان شهربانی یا ژاندارمری خاتمه نیافته مطلقاً از تغییر وضع اتومبیل یا صحنه تصادف خودداری نماید. لکن هرگاه تصادف فقط منجر به خسارت مالی شود به نحوی که امکان حرکت از وسیله نقلیه سلب نشده باشد راننده موظف است وسیله نقلیه را در نزدیکترین محلی که موجب سد معبر نگردد برای رسیدگی و معاینه متوقف سازد مگر اینکه در مورد خسارات از طرف بیمه مقرراتی وضع و اعلام شده باشد که در اینصورت توقف در محل به شرط انجام مقررات بیمه از طرف رانندگان اجباری نخواهد بود.
تبصره (الحاقی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- در نقاطی که کارشناس شهربانی یا ژاندارمری وجود ندارد با حضور بهموقع آنان مقدور نباشد در اینصورت مسئولان امر از نظریات مستدل سهنفر از رانندگان پایه یکم استفاده خواهند کرد.
ماده ۸۰- رانندگان وسایل نقلیهای که به هر ترتیب تصادف نموده اند درصورت وقوع جرح موظفند کمکهای لازم را به مجروحین نموده و در اعزام آنان ببیمارستان مساعدت نمایند.
ماده ۸۱- رانندگان مذکور مکلفند در موارد تصادف منجر به جرح یا فوت نام و نشان صحیح و مشخصات گواهینامه رانندگی و وسیله نقلیه خود را بلافاصله به مأمورین انتظامی اعلام دارند.
ماده ۸۲- رانندگانی که با وسیله نقلیه متوقف فاقد سرنشین تصادف مینمایند باید در محل وقوع تصادف صاحب یا راننده وسیله متوقف و مأمورین انتظامی را ازهویت و نشانی کامل خود آگاه سازند و در صورت عدمدسترسی به ایشان نام و نامخانوادگی و نشانی دقیق خویش و شماره و سایر مشخصات وسیله نقلیه خود را روی کاغذی بنویسند و در محل قابل رؤیتی در وسیله نقلیه متوقف الصاق نمایند.
ماده ۸۳- رانندگانی که با اشیاء یا حیوانات تصادف نموده و باعث خسارت یا اتلاف آنها میشوند مکلفند که در محل مالک یا حافظ اشیاء یا حیوانات مورد تصادف را طبق دستور ماده فوق مطلع سازند.
ماده ۸۴- هرگاه راننده وسیله نقلیهای در اثرتصادف توانایی اجرای مقررات مندرج در مواد ۸۲ و ۸۳ را نداشته باشد در اینصورت مالک آن وسیله نقلیه موظف است در اولین فرصت پس از آگاهی از واقعه مراتب را به مأمورین مربوط اعلام دارد.
ماده ۸۵- اتوسرویسها (تعمیرگاهها) و توقفگاهها (پارکینگها) موظفند ظرف ۲۴ساعت پس از رؤیت وسیله نقلیهای که آثار تصادف یا جای گلوله در آن وجود دارد مراتب را با ذکر مشخصات اتومبیل و در صورت امکان با ذکر نام و نشانی راننده به شهربانی یا ژاندارمری محل اعلام دارند.
فصل هشتم- علایم راهنمایی و رانندگی
قسمت اول- علایمی که مقامات و ماموران انتظامی به کار می برند
ماده ۸۶- علایم راهنمایی و رانندگی که برای کنترل و تنظیم عبور و مرور در راهها به کار میرود به وسیله شهربانی تعیین میشود.
انتخاب محل نصب آنها در شهرها با شهربانی و تهیه و نصب آنها با شهرداری است. در خارج شهرها انتخاب محل نصب با ژاندارمری و تهیه و نصب آنها با وزارت راه خواهد بود.
ماده ۸۷- رانندگان کلیه وسایل نقلیه و اشخاص اعم از پیاده یا سوار بر حیوانات موظفند از علایم راهنمایی و رانندگی تبعیت نمایند مگر اینکه مأموران انتظامی به جهاتی عدمرعایت آنها را در محل مجاز اعلام کنند.
ماده ۸۸- کنترل و تنظیم عبور و مرور ممکن است به وسیله چراغها یا خطوط یا تابلوها یا نوشتهها یا مأموران انتظامی و یا به هر وسیله دیگری که بر حسب مورد مقتضی باشد به عمل آید در هرحال فرمان پلیس بر تمام علایم دیگر مقدم است.
ماده ۸۹- در محلهایی که عبور و مرور به وسیله چراغ راهنمایی کنترل میشود رنگهای زیر را برای مقاصدی که معین شده است به کارمیرود:
۱- چراغ سبز برای حرکت– وسایل نقلیهای که با چراغ سبز روبرو میشوند حق عبور با گردش را دارند مگر آنکه گردش به وسیله علامت دیگری ممنوع شده باشد. در هرحال وسیله نقلیه در حال گردش باید حق تقدم وسایل نقلیهای را که مستقیم میروند و حق تقدم پیادهگانی را که از گذرگاه پیاده درحرکتند رعایت نمایند.
۲- چراغ زرد برای احتیاط– وسایل نقلیهای که با این چراغ روبرو میگردند نباید به تقاطع یا گذرگاه پیاده نزدیک شوند و در صورت ورود قبلی موظفند به حرکت خود ادامه بدهند و از تقاطع یا گذرگاه عبور کنند.
۳- چراغ قرمز برای ایست کامل– وسایل نقلیهای که با چراغ قرمز برخورد میکنند باید قبل از خط مخصوص ایست توقف کامل نمایند و درصورت فقدان خط ایست در فاصله پنجمتری چراغ راهنمایی بایستد و تا روشن شدن چراغ سبز منتظر بمانند.
۴- چراغ چشمک زن زرد برای عبور بااحتیاط– وسایل نقلیه مکلفند با مشاهده این چراغ از تقاطع و گذرگاه پیاده با احتیاط کامل و سرعت کم عبور نمایند.
۵- چراغ چشمک زن قرمز برای ایست و عبور– وسایل نقلیه درصورت برخورد با این چراغ باید قبل از ورود به تقاطع یا گذرگاه پیاده توقف کامل کنند و پس از اطمینان از عدم وجود خطر تصادف حرکت نمایند.
ماده ۹۰- انواع خطوطی که روی راهها باید کشیده شود مطابق نمونههای منظم به این آییننامه است
ماده ۹۱- تابلوها باید مطابق نمونه بینالمللی که ضمیمه این آییننامه است تهیه و نصب شود.
ماده ۹۲- درم حلهایی که چراغ قرمز یا هر نوع علایم ایست دیگر وجود دارد ممکن است به وسیله پیکان سبزی که در کنار چراغ قرمز تعبیه میشود یا با نصب تابلو به وسیله نقلیه اجازه داده میشود که در مسیر معینی حرکت نمایند. در اینمورد رعایت حق تقدم پیادهگان و وسایل نقلیه که با چراغ سبز جهت دیگر اجازه عبور داشته اند الزامی است
ماده ۹۳- نصب آگهی یا علامت یا تابلو یا ی که دارای شباهت با علایم و یا تابلوهای راهنمایی و رانندگی باشد یا از آنها تقلید شود و یا منظور از آن هدایت و کنترل وسیله نقلیه باشد و یا به طریقی باعث جلوگیری از رؤیت علایم و تابلو و راهنمایی و رانندگی گردد و همچنین نصب چراغهای رنگی تبلیغاتی در مجاورت چراغهای راهنمایی بهطوریکه موجب اشتباه رانندگان گردد ممنوع است مقامات انتظامی میتوانند در صورت مشاهده چنین اشیائی جهت برداشتن آنها اقدام کنند. با این وصف ممکن است از طرف موسسات یا اشخاص با اجازه مقامات صلاحیتدار علایمی جهت هدایت مراجعین به اماکن اطراف راه نصب گردد.
ماده ۹۴- هیچکس حق ندارد بدون اجازه مقامات شهربانی تغییراتی در علایم راهنمایی و رانندگی و دیگر تنظیم عبور و مرور وسیله نقلیه و راهآهن بدهد و یا درمتن آن تصرفاتی نماید.
قسمت دوم- علایمی که رانندگان باید به کار برند
ماده ۹۵- رانندگانی که قصد گردش به راست یا به چپ یا توقف را دارند مکلفند از فاصله یکصد متری محل گردش یا توقف وسیله چراغ راهنما به ترتیب زیر علامت دهند:
۱- برای گردش به راست چراغ راهنمای سمت راست وسیله نقلیه را روشن کنند.
۲- برای گردش به چپ چراغ راهنمای سمت چپ را روشن کنند.
۳- برای توقف چراغ راهنمای سمت راست را روشن نمایند.
ماده ۹۶- رانندگان وسایل نقلیه موتوری فاقد چراغ راهنما و همچنین وسایل نقلیه غیرموتوری و موتورسیکلتها و دوچرخهها باید با دست به شرح زیر علامت بدهند.
۱- برای گردش به راست– دست چب[چپ] را به طرف بالا نگاه دارند.
۲- برای گردش به چپ– دست چب[چپ] را بهطور افقی نگهدارند.
۳- برای توقف– دست چپ را به طرف پایین نگاه دارند.
۴- برای کاستن سرعت– دست چپ را به طور افقی از بالا به پایین متناوبا حرکت دهند.
ماده ۹۷ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- علایم اخبار و همچنین علایم سبقت گرفتن به شرح ذیل است:
۱- در روز بوق کوتاه.
۲- در شب چند بار خاموش و روشن کردن چراغ بزرگ جلوی وسیله نقلیه یا تعویض استپ.
هنگام سبقت گرفتن- اعم از اینکه روز باشد یا شب برای جلب توجه وسایل نقلیه پشتسر استفاده از چراغ راهنما ضروری است.
قسمت سوم- علایم اختصاصی و استثنائی بعضی از وسایل نقلیه
ماده ۹۸- اتومبیلهای امدادی و مدارس باید دارای دستگاه اخبار قابل رویت مندرج درماده ۵۲ این آییننامه باشند و روی بدنه اتومبیل هم مطابق دستور شهربانی عبارات و علایم ممیزه بهطور خوانا نقش گردد.
ماده ۹۹- رانندگان وسایل نقلیهای که موادخطرناک حمل میکنند باید در طرفین و عقب وسیله نقلیه تابلویی که روی آن کلمه (خطر) با حروف درشت به رنگ قرمز نوشته شده باشد نصب کنند.
ماده ۱۰۰ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- هرگاه وسیله نقلیهای شب در کنار راه توقف نماید و نور کافی در آن محل برای تشخیص اشیاء یا اشخاص از فاصله ۱۵۰متری وجود نداشته باشد راننده (اعم از اینکه داخل وسیله نقلیه باشد یا خارج از آن) مکلف است چراغهای کوچک و خطر عقب وسیله نقلیه را روشن نگهدارد چنانچه چراغ کوچک جلو خراب شده باشد لااقل چراغهای بزرگ را با نور پایین روشن سازد.
ماده ۱۰۱- هرگاه در راهها خرابی غیرقابل پیشبینی برای هرنوع وسیله نقلیه موتوری ایجاد شود راننده مکلف است آن را از مسیر عبور و مرور خارج و در محل مناسبی که موجب سد راه و مزاحمت سایر نقلیه و عابرین پیاده نباشد متوقف سازد. در این مورد و درسایر مواردی که وسیله مزبور قادر به حرکت نباشد و انتقال آنها به محل مناسبی مقدور نگردد در صورت فقدان نور کافی در راه باید به منظور اخبار به سایر رانندگان علایم ایمنی به ترتیب زیر در محل قراردهد:
۱- در وسط راه یک فانوس یا یک چراغ یا یک مشعل نورانی قرمز در فاصله هفتادمتری جلو و یکی در فاصله هفتادمتری عقب و یکی دیگر در پهلوی وسیله ازکارافتاده بگذارد.
۲- هرگاه وسیله نقلیه سرپیچ یا تپهای از کار بیفتد فانوسها یا چراغها یا مشعلها را باید در فواصل مناسبی قرار دهد تا وسیله نقلیه دیگر از فاصله دویستمتری متوجه خطر بشوند.
ماده ۱۰۲- هرگاه وسیله نقلیه موتوری در راههای خارج شهر ازکار بیفتد و به علت کفایت روشنایی احتیاجی به استفاده از چراغ یا مشعل نباشد راننده باید در وسط جاده یک مثلث شبهرنگ قرمز متساویالاضلاع از نوع علامت احتیاط به ابعاد سیسانتیمتر در فاصله هفتادمتری جلو و مثلث مشابه دیگری در فاصله هفتادمتری عقب آن به نحوی که کاملا قابل رؤیت باشد قراردهد.
ماده ۱۰۳- اگر وسیله نقلیهای که مواد خطرناک حمل میکند در ساعات و شرایط مندرج در ماده ۱۰۰ در راههای خارج شهر ازکار بیفتد راننده موظف است که در وسط جاده یک چراغ الکتریکی قرمز با باطری در فاصله هفتادمتری جلو و یکی در فاصله هفتادمتری عقب و یکی دیگر در پهلوی وسیله ازکارافتاده بگذارد. استفاده ازفانوس یا چراغ یا مشعل برای این قبیل وسایل نقلیه ممنوع است.
ماده ۱۰۴- روی یدک و هر نوع وسیله نقلیهای که توسط وسیله نقلیه دیگر کشیده شود باید یک پرچم سفید به طول و عرض لااقل نیممتری طوری نصب شود تا سایر رانندگان از فاصله دور و ار[از] طرفین جاده آن را مشاهده نمایند.
فصل نهم- مقررات رانندگی
قسمت ۱- مسیر وجهت عبور
ماده ۱۰۵- رانندگان کلیه وسایل نقلیه موظفند که از منتهیالیه سمت راست راه حرکت نمایند مگر در موارد زیر:
الف- درموقع سبقت گرفتن از وسیله نقلیه جلو.
ب- موقعی که سمت راست جاده به هر علتی مسدود و غیرقابل عبور باشد.
پ- هنگام گردش به چپ.
ماده ۱۰۶- در راههایی که خطکشی شده وسایل نقلیه باید در مسیر بین خطوط حرکت کنند و از آن خارج نشوند مگر اینکه احتیاط کامل را رعایت نمایند و قبلا با دادن علامت وسایل نقلیه دیگر را از قصد خود آگاه سازند
ماده ۱۰۷- رانندگی در قسمت وسطی راههایی که به وسیله خطکشی یا علایم دیگر به سهقسمت تقسیم شده ممنوع است مگر برای سبقت گرفتن یاگردش به چپ.
ماده ۱۰۸- در راههایی که به وسیله موانع مخصوص یا سکو به دوقسمت تقسیم شده رانندگان موظفند از قسمت راست حرکت کنند و حق ندارند از روی موانع بگذرند.
ماده ۱۰۹- در راههای یکطرفه راننده وسیله نقلیه باید در جهت مجاز عبور کنند و حرکت خلاف جهت مزبور ممنوع است.
ماده ۱۱۰- درمیدانهای سکودار رانندگان وسایل نقلیه موظفند از طرف راست سکو گردش نمایند.
ماده ۱۱۱- در معابری که عبور وسیله نقلیه کندرو مجاز اعلام گردیده رانندگان این قبیل درهرحال مکلفند که ازمنتهیالیه سمت راست یا محلهایی که برای عبور آنها تعیین شده حرکت نمایند.
ماده ۱۱۲- در مواقعی که وسیله نقلیهای از روبهروی وسیله نقلیه دیگری در جهت مخالف حرکت میکند راننده هریک از آنها بایستی حتیالمقدور در طرف راست خود حرکت نماید و مخصوصاً در راههایی که از هرطرف فقط یک وسیله نقلیه میتواند عبور کند رانندگان باید سعی نمایند که در هنگام عبور فاصله کافی بین دو وسیله وجود داشته باشد.
قسمت دوم- سرعت
ماده ۱۱۳ (اصلاحی ۲۹۰۸۱۳۵۴)- در راهها و مناطقی که میزان سرعت رانندگی به وسیله تابلو یا علایم دیگر راهنمایی معین نگردیده حداکثر سرعت مجاز برای رانندگان وسایل نقلیه به قرار ذیل میباشد:
اول- در شهرها:
۱- در خیابانها پنجاهکیلومتر در ساعت
۲- در راههای خارج شهر و مناطق غیرمسکونی روزها ۹۵کیلومتر و شبها ۸۰کیلومتر در ساعت.
۳- در تقاطع فاقد چراغ راهنما پنجکیلومتر در ساعت.
دوم- در راههای خارج شهر و مناطق غیرمسکونی روزها هشتادکیلومتر و شبها شصتکیلومتر در ساعت.
ماده ۱۱۴- اداره راهنمایی و رانندگی میتواند در مواقع یا محلهای ضروری از طریق نصب تابلو یا علایم دیگر حداقل سرعت را نیز معین و اعلام نماید. در اینصورت رانندگی با سرعت کمتر از حداقل مجاز نخواهد بود.
ماده ۱۱۵- رانندگان حق ندارند در راهها آنقدر با سرعت کم حرکت نمایند که باعث کندی عبور و مرور یا اختلال در آن بشوند مگر آنکه برای احتراز از خطر وت صادف ضروری باشد.
ماده ۱۱۶ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- رانندگان وسایل نقلیه موظفند در تقاطعهایی که فاقد چراغ راهنما یا مأمور انتظامی یا تابلوی ایست میباشد در سر پیچها، جادههای تنگ و تپهها و بهطور کلی در محلهایی که موانعی در مسیر حرکت آنان وجود داشته باشد و همچنین در مواقع بارندگی (برف – باران) یا مه یا کولاک و امثال آنها از سرعت وسیله نقلیه تا حدی که بر حسب مورد برای احتراز از خطر یا تصادف ضرورت دارد بکاهند.
ماده ۱۱۷- رانندگی با انواع دوچرخههای موتوردار در شب با سرعتی بیش از ۴۰کیلومتر در ساعت مجاز نیست مگر اینکه نور چراغ جلوی آنها برای تشخیص اشیاء و انسان از فاصله یکصدمتری کافی باشد. که در اینصورت هم نمیتوانند از حداکثر سرعت مقرر تجاوز نمایند.
قسمت سوم- سبقت
ماده ۱۱۸ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- رانندگانی که قصد سبقت گرفتن از وسایل نقلیهای را که در جهت آنان حرکت مینمایند دارند باید پس از دادن علایم لازم فقط از سمت چپ آنها سبقت گیرند و پس از سبقت و طی مسافت کافی مجدداً به طرف راست خود متوجه شدند به نحوی که راه وسیله نقلیهای که از آن سبقت گرفته شده مسدود نگردد یا موجب تصادف نشود. معذلک سبقت گرفتن از طرف راست وسیله نقلیهای که در حال گردش به چپ میباشد مجاز است.
ماده ۱۱۹- رانندگان وسایل نقلیهای که از آنها سبقت گرفته میشود بایستی راه را برای وسیله نقلیهای که درحال سبقت گرفتن است بازکنند وبر سرعت خود نیفزایند.
ماده ۱۲۰ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- سبقت گرفتن در موارد زیر ممنوع است:
۱- درسرپیچهای تند و سربالاییها که میدان دید راننده کم است.
۲- در سیمتری پیچهای ملایم یا تقاطع معابر و یا راهآهن.
۳- در مواقعی که روشنایی و میدان دید به هر علت کافی نباشد.
۴- سبقت از وسیله نقلیهای که خود درحال سبقت گرفتن است مگر در راهی که به مناسبت وجود سه ردیف خطکشی بریده یا بیشتر از سه ردیف این عمل مجاز باشد.
۵- برای اتوبوسها وکامیونها در معابرشهری
۶- درسیمتری پل یا تونل که مدخل و مخرج آن کاملا قابل رؤیت نباشد.
۷- درنقاطی که با نصب علایم مخصوص سبقت گرفته ممنوع اعلام شده باشد.
قسمت چهارم- حق تقدم
ماده ۱۲۱- رعایت مقررات مربوط به حق تقدیم عبور برای همه اجباری است مگر در مواردی که به موجب مقررات خاص یا علایم مخصوص راهنمایی خلاف این حکم اجازه داده شده باشد.
ماده ۱۲۲ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- حق تقدم عبور وسیله نقلیه در تقاطع و میدانهایی که هیچگونه علامت و چراغ راهنما وجود نداشته باشد به ترتیب زیر است:
۱- در تقاطع همعرض اگر دو وسیله نقلیهای که روبهروی یکدیگر در حرکتند بخواهند با هم داخل خیابان مجاور واحدی شوند حق تقدم عبور با وسیلهای که به سمت راست گردش میکند.
۲- هرگاه دو یا چند وسیله نقلیه از دو یا چند راه مختلف به مدخل تقاطع همعرض یا میدانی برسند حق تقدم عبور با وسیلهای است که در طرف راست وسیله دیگر قرار دارد.
۳- در سهراهها حق تقدم عبور با وسیله نقلیهای است که مستقیم حرکت میکند ولو آنکه عرض خیابانی که مسیر آن است از عرض خیابان تلاقی کننده کمتر باشد.
ماده ۱۲۳- دربرخورد راه اصلی با راه فرعی حق تقدم با وسیلهای است که از راه اصلی عبور میکند. رانندگانی که از راه فرعی وارد راه اصلی میشوند باید قبل از ورود به راه اصلی توقف کامل نمایند و پس از اطمینان از عدمبرخورد با وسیله نقلیهای که احتمالا در راه اصلی حرکت میکنند وارد این راه بشوند.
ماده ۱۲۴- مقررات ماده فوق برای وسیله نقلیهای که از راه خصوصی یا گاراژ یا کوچه یا تعمیرگاه و امثال آنها به معابر عمومی وارد میشود نیز لازمالرعایه است.
ماده ۱۲۵- وسیله نقلیهای که در حرکت است بر وسیله نقلیه متوقفی که در حال حرکتکردن یا جلووعقبزدن یا دور زدن هستند حق تقدم عبور دارد.
ماده ۱۲۶ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- در گذرگاه پیاده حق تقدم عبور با عابرین پیاده است.
ماده ۱۲۷ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- در خیابان یا در تقاطعی که وسایل نقلیه روبهروی یکدیگر حرکت میکنند، هرگاه وسیلهای بخواهد گردش به چپ کند، حق تقدم با وسیله نقلیهای است که مستقیم عبور مینماید.
در محل پارک کنار خیابان حق تقدم برای پارک کردن با وسیلهای است که ضمن حرکت به عقب مشغول پارک کردن است.
قسمت پنجم- استفاده از چراغها
ماده ۱۲۸- راننده وسیله نقلیهای که در حرکت است. شب یا هر موقع دیگری که به علت کمی روشنایی نتواند اشیاء و اشخاص را از فاصله ۱۵۰متری به خوبی تشخیص دهد باید چراغهای آن را به ترتیب مقرر در مواد بعدی روشن نماید.
ماده ۱۲۹- در خیابانها و جادههایی که نور کافی وجود دارد باید فقط ازچراغهای کوچک و درصورت خرابی ناگهانی چراغهای کوچک جلو از نور پایین چراغهای بزرگ استفاده شود.
ماده ۱۳۰- در ساعاتی که چراغها باید روشن باشند، اگر چند وسیله نقلیه متصل بهم حرکت کنند، روشن کردن چراغهایی که به لحاظ محل نصبشان پوشیده میشوند ضرورت ندارد ولی در هرحال چراغهای جلوی وسیله اولی و چراغهای عقب وسیله آخری باید روشن باشند.
ماده ۱۳۱ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- وسایل نقلیه موتوری موظفند که در جادهها از نور بالا استفاده کنند تا بتوانند کلیه اشیاء و اشخاص را در فاصله دور ببینند مگر در موارد زیر که باید از نور پایین استفاده نمایند.
ماده ۱۳۲- چراغهای داخل وسایل نقلیه عمومی مسافربری شبها موقع حرکت باید روشن باشند.
ماده ۱۳۳ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- استعمال چراغهای چشمک زن در وسایل نقلیه ممنوع است مگر در مواردی که به موجب این آییننامه مجاز باشد.
قسمت ششم- گردش
ماده ۱۳۴ (اصلاحی ۱۳۴۷/۱۱/۶)- قواعد گردش درتقاطع به شرح زیراست:
۱- برای گردش به راست باید وسیله نقلیه را به منتهیالیه سمت راست هدایت کرده و کاملا از کنار تقاطع گذشت.
۲- برای گردش به چپ بایستی از فاصله یکصدمتری تقاطع با دادن علامت وارد مسیر سمت چپ شد بهطوری که پس از ورود به تقاطع وسیله در حدود مرکز تقاطع قرار گیرد سپس با رعایت حق تقدم عبور وسایل نقلیهای که مستقیم در حرکتند با حداقل سرعت به چپ گردش نماید به نحوی که پس از ورود به خیابان مورد نظر در مجاورت محور وسط آن خیابان قرار گیرد.
ماده ۱۳۵- در راههای یکطرفه برای گردش به چپ رانندگان موظفند وسیله نقلیه را به منتهیالیه طرف چپ خیابان هدایت وسپس به چپ گردش کنند.
ماده ۱۳۶- دورزدن در فاصله یکصدوپنجاه متری پیچها و سربالاییهایی که میدان دید کافی نیست و همچنین از روی خط پر ممنوع است.
ماده ۱۳۷- عقب راندن وسیله نقلیه هنگام ضرورت باید با احتیاط کامل برای احراز از وقوع هرگونه حادثه و انسداد راه عبور سایر وسایل نقلیه انجام گیرد.
قسمت هفتم- توقف
ماده ۱۳۸- رانندگان نقلیه همگانی هنگامیکه مسافر ندارند باید در ایستگاههایی که از طرف شهربانی علامتگذاری شده متوقف شوند مگر اینکه شهربانی مقررات دیگری اعلام نماید.
ماده ۱۳۹- کلیه رانندگان وسایل نقلیه برای سوار و پیادهکردن سرنشینان خود بایستی فقط در محلهای مجاز و در منتهیالیه سمت راست سوارهرو توقف نمایند.
ماده ۱۴۰- در نقاط غیرمسکونی و خارج شهر توقف کوتاه یا طولانی وسیله نقلیه حتماً بایستی در خارج از مسیر عبور وسایل نقلیه و عابرین پیاده انجام گیرد به نحوی که رانندگان وسایل نقلیه درحال حرکت از فاصله هفتادمتری وسیله نقلیه متوقف را به سهولت ببینند.
ماده ۱۴۱- هیچ رانندهای مجاز نیست وسیله نقلیهای را که موتور آن روشن است ولو در محل مجاز متوقف سازد و خود از آن پیاده و دور گردد. در سراشیبی پس از توقف چرخهای جلوی وسیله نقلیه باید به سمت راست کنار راه پیچانده شود.
ماده ۱۴۲- رانندگان وسایل نقلیه درموارد زیر موظفند به ترتیبی که ذیلا مقرر میشود توقف نمایند:
۱- درموقع برخورد با وسایل نقلیه امدادی که دستگاههای اخبار صوتی یا بصری خود را به کار انداخته باشند باید وسیله نقلیه را به منتهیالیه سمت راست راه هدایت و عنداللزوم تا گذشتن وسیله نقلیه امدادی متوقف شوند.
۲- قبل از ورود به تقاطعی که فاقد علایم یا مأمور راهنمایی است باید توقف بکنند و سپس با احتیاط کامل از تقاطع بگذرند.
۳- قبل از رسیدن به گذرگاه پیاده و در صورت عبور اشخاص باید وسیله نقلیه خودرا متوقف سازند و ضمناً با حرکت دادن دست چپ رانندگان پشتسر را نیز به توقف دعوت نمایند.
۴- در تقاطع راهآهن، هنگامی که علایم الکتریکی یا مکانیکی یا پرچم قرمز یا صوت قطار نزدیک شدن آن را اعلام میدارد یا دروازه عبور بسته شده یا در حال باز و بستهشدن است باید لااقل در پنجمتری علامت یا دروازه توقف کامل کنند تا قطار بگذرد و تقاطع برای عبور آزاد گردد.
ماده ۱۴۳- رانندگان وسایل نقلیه موتوری مخصوصاً اتومبیلهای مدارس و وسایل نقلیهای که حامل مواد خطرناک میباشند در تقاطع راهآهن هرچند علامتی وجود نداشته باشد باید کاملا توقف کنند و پس ازحصول اطمینان از بیخطربودن معبر از تقاطع بگذرند. در هرحال هنگام عبور از روی ریلها مجاز به تعویض دنده نمیباشند.
ماده ۱۴۴- توقف درمحلهای زیرممنوع است :
۱- پیادهرو و گذرگاه پیاده
۲- مقابل مدخل خیابانها و جادهها و کوچهها یا مدخل اتومبیلروی ساختمانها
۳- داخل تقاطع
۴- در فاصله پانزدهمتری میدان یا تقاطع یا سهراهها یا تقاطع راهآهن.
۵- پنجمتری شیرهای آب منصوب در راهها
۶- پانزدهمتری اطراف چراغ راهنما یا تابلوهای راهنمایی که درکنار راهها نصب شده است.
۷- کوچهها
۸- از ابتدا تا انتهای پیچها
۹- در فاصله پانزدهمتری مدخل گاراژهای آتشنشانی – پلیس – بیمارستانها
۱۰- کنار وسایل نقلیهای که خود متوقف میباشند (توقف دوبله)
۱۱- روی پلها و داخل تونلها و معابر هوایی(راههایی که بر روی پایه قراردارند)
۱۲- درخیابانهایی که پیادهروی آن قابل عبور نبوده و پیادهها مجبورند ازقسمتی ازسوارهرو عبور کنند.
۱۳- در ایستگاههای وسایل نقلیه عمومی و حریم آنها که با علایم راهنمایی مشخص است.
۱۴- در محلهایی که تابلوهای توقف ممنوع یا توقف مطلقا ممنوع نصب شده به اقتضای مورد.
۱۵- در هر نقطه از معابر به منظور تعمیر وسیله نقلیه جز در مورد ماده ۱۰۱ که باید به ترتیب مقرر در همان ماده عمل گردد.
۱۶- در جاهایی که دستگاه پارکومتر نصب شده در کنار خیابان به علت نیانداختن سکه در داخل آن یا پایان یافتن زمان معین و یا از کار افتادن دستگاه که به وسیله نوشتار، علامت و یا چراغ مفهوم ممنوعیت پارکینگ را میرساند.
قسمت هشتم- مقررات اختصاصی موتورسیکلت ودوچرخه
ماده ۱۴۵- رانندگان موتورسیکلیت بایستی در موقع رانندگی فقط روی زین موتورسیکلت بنشینند و حق ندارند شخص دیگری را بر ترک سوار کنند مگر اینکه در ترک نیز یک زین کامل نصب شده یا موتورسیکلت دارای یدک پهلو (سایدکار) باشد.
ماده ۱۴۶- رانندگی با دوچرخه رکابدار بدون داشتن زین محکم در محل مخصوص ممنوع است.
ماده ۱۴۷- دو ترکه سوارکردن اشخاص روی دوچرخه ممنوع است مگر آنکه زین اضافی برای این کارداشته باشد.
ماده ۱۴۸- دوچرخهسواران مکلفند:
۱- هنگام حرکت کاملا از طرف راست راه عبور نمایند و برای گذشتن از وسایل نقلیهای که در کنار راه توقف کرده اند منتهای احتیاط را به عمل آورند.
۲- در صورت تعداد دوچرخهسواران در یک ردیف حرکت کنند مگر آنکه معبر ویژهای آنها اختصاص داده شده باشد.
در اینصورت حق ندارند از خارج از معبر ویژه عبور و مرور نمایند.
ماده ۱۴۹- عبور دوچرخهسوار از پیادهرو و وسط دستهجات، بازار نقاط شلوغ و پرتردد ممنوع است.
ماده ۱۵۰- دوچرخهسواران حق ندارند حین رانندگی بار و اشیاء دیگری حملکنند یا حرکات ورزشی نمایند یا اعمالی انجام دهند که مستلزم برداشتن دستهای آنان ازروی فرمان باشد.
قسمت دهم[نهم]- مقررات مختلف مربوط به رانندگی
ماده ۱۵۱- رانندگان وسایل نقلیهای که در پشتسر وسیله نقلیه دیگر حرکت میکنند موظفند فاصله مناسبی را برای جلوگیری ازتصادف حفظ کنند.
ماده ۱۵۲- کامیونهای بزرگ و وسایل نقلیه دیگری که دارای یدکهای طویل هستند موقع عبور در راههای غیرمسکونی باید فاصله بیشتری با وسیله نقلیه جلوی خود داشته باشند بهطوریکه وسیله نقلیه دیگری که از آنها سبقت میگیرد بتواند پس از سبقت مجدداً در جلوی آنها وارد مسیر اولیه بشود.
ماده ۱۵۳- وسایل نقلیهای که به صورت کاروان و دستهجمعی در راهها عبور میکنند نیز مشمول ماده فوق میباشند. فواصل آنها باید بهقدری باشد که وسیله نقلیه سبقت گیرنده بتواند پس از سبقت برای ورود به مسیر اولیه به آسانی داخل این فواصل گردد.
ماده ۱۵۴- سوارکردن بیش از سهنفر با راننده در قسمت جلوی وسیله نقلیه و همچنین گذاشتن بار یا اشیاء دیگر جلوی راننده که مانع دید او گردد ممنوع است.
ماده ۱۵۵- رانندگان وسایل نقلیه سنگین درموقع عبور از جادههای تنگ یا عقب راندن باید یکنفر کمکراننده برای احتراز از هرگونه خطری همراه داشته باشند.
ماده ۱۵۶- حرکت با دنده خلاص در سرازیریها ممنوع است.
ماده ۱۵۷- وسایل نقلیه نباید از روی لولههای آب آتشنشانی که جهت اطفاء حریق در خیابان قرار گرفته عبور نمایند مگر با اجازه متصدیان آتشنشانی.
ماده ۱۵۸- رانندگان وسایل نقلیه عمومی که دربست کرایه داده میشوند نباید بدون رضایت کرایهکننده شخص دیگری را سوار کنند.
ماده ۱۵۹- رانندگان حق ندارند ضمن رانندگی با کسی صحبت یا استعمال دخانیات نمایند یا خوراکی میل کنند.
تبصره (اصلاحی ۱۳۷۷/۳/۲۱): استفاده راننده در حین رانندگی از هر گونه و تجهیزات و یا اشتغال اعضای موثر وی که باعث انحراف ذهنی و توجه در حین رانندگی گردد ممنوع است .
ماده ۱۶۰- رانندگی برای کسی که نوشابه الکلی صرف کرده تا رفع کامل آثار آن ممنوع است.
تبصره(الحاقی ۱۳۴۸/۴/۲)- در مواردی که مأموران راهنمایی و رانندگی نسبت به وجود حالت مستی رانندهای ظنین شوند وسیله نقلیه را متوقف ساخته و بلافاصله میزان الکل خون راننده را به وسیله دستگاه الکلسنج از راه تنفس (الکل تست) تعیین مینمایند.
هرگاه میزان الکل بیشتر از پنجاهسانتیگرم در لیتر خون باشد از ادامه رانندگی او تا اعاده حالت عادی و رسیدن میزان الکل خون به کمتر از پنجاهسانتیگرم در لیتر خون جلوگیری خواهند کرد
ماده ۱۶۱- سوارکردن اشخاص آلوده به کثافات در وسیله نقلیه عمومی مسافربری مجاز نیست.
ماده ۱۶۲- هر راننده موظف است حین رانندگی گواهینامه رانندگی خویش را همراه داشته باشد و در صورت تقاضای مأموران انتظامی آن را ارائه دهد.
ماده ۱۶۳- به کاربردن بوقهای شیپوری، سوت بلبلی و بهطور کلی هرنوع وسیله اخبار صوتی باصدای ناهنجار و غیرعادی و همچنین زدن بوق ممتد یا غیرضروری یا مکرر و یادر محلهایی که این عمل به وسیله علامتی منع شده ممنوع است.
ماده ۱۶۴- وسایل نقلیه امدادی، در مواقعی که جهت انجام مأموریت فوری درحرکتند، درصورت به کاربردن چراغگردان مخصوص اعلام خطر یا آژیر تا حدودی که موجب بروز تصادف نشود مجاز به انجام اعمال زیر میباشند:
۱- توقف در محل ممنوعه
۲- تجاوز از ساعت مجاز
۳- سبقت از سمت راست وسیله نقلیه دیگر
۴- عبور از طرف چپ راه
۵- دور زدن در نقاط ممنوعه
۶- گذشتن از چراغ قرمز یا عدمرعایت علایم دیگر ایست مشروط به اینکه از سرعت وسیله نقلیه در اینگونه محلها تا حداقل امکان کاسته شود.
ماده ۱۶۵- وسایل نقلیه امدادی که مجاز به داشتن صوت خطر یا زنگ مخصوص میباشند فقط در مواقعی که برای انجام مأموریتهای مهم و فوری درحرکتند باید از آنها استفاده نمایند.
ماده ۱۶۶ (منسوخ ۱۳۵۳)- اتومبیلهای مدارس فقط در مواقع سوار و پیادهکردن شاگردان حق استفاده از علایم بصری مذکور در ماده ۵۲ را دارند.
ماده ۱۶۷- در موقع برف و یخبندان و بهطور کلی در صورت اعلام مقامات و مأموران انتظامی رانندگی به وسیله نقلیهای که چرخهای آن با زنجیر مجهز نباشد ممنوع است.
ماده ۱۶۸- راندن وسیله نقلیهای که بیش از ظرفیت مندرج درکارت شمارهگذاری بار یا مسافر گرفته ممنوع است.
ماده ۱۶۹- عبور وسیله نقلیه از وسط دستهجات ارتش یا ماموران انتظامی یا دانشآموزان یا تشییعکنندگان جنازهها یا سایر دستهجات تشریفاتی و همچنین بوقزدن در این قبیل موارد مجاز نیست.
ماده ۱۷۰- رانندگان بارکشهای موتوری بزرگ باید یکنفر شاگرد راننده همراه داشته باشند و سوارکردن مسافر به استثنای یکنفر پهلوی راننده مجاز نیست.
ماده ۱۷۱- سوارشدن و سوارکردن اشخاص روی گلگیر یا رکاب یا محل دیگری در قسمت خارجی وسیله نقلیه ممنوع است.
ماده ۱۷۲- درهای هر وسیله نقلیه درحال حرکت باید کاملا بسته باشد و بازکردن آنها قبل از توقف کامل مجاز نیست.
ماده ۱۷۳- رانندگان وسایل نقلیه هنگام عبور از معابر و گذرگاههای تنگ یا پرجمعیت و یا در مواقعی که بیشتر از ۵۰متر مقابل آنها مرئی نیست مکلفند آهسته حرکت کنند و در صورت احتمال وقوع حادثه یا اخلال نظم و مزاحمت برحسب مورد حرکت وسیله نقلیه را کند یا آن را متوقف سازند.
ماده ۱۷۴- عبور وسیله نقلیه سنگین که حداکثر سرعت آنها از پانزدهکیلومتر در ساعت تجاوز نمیکند مانند تراکتورهای زنجیری و غلطکهای جادهکوبی و غیره باید قبل از رسیدن آنها به اولین پست راهآهن یا ایستگاه خبر داده شود تا تدارک احتیاطی لازم جهت عبور بیخطر آنها از تقاطع راهآهن فراهم گردد.
ماده ۱۷۵- رانندگان این قبیل وسایل نقلیه موظفند هنگامی که عبور آنها از تقاطع راهآهن مجاز است قبل از رسیدن به آن توقف کامل کنند و پس از مشاهده طرفین و اطمینان از عدمخطر احتمالی از آنجا بگذرند. در مواقعی که نزدیک شدن قطار به وسیله علایم یا صدای لکوموتیو اعلام میشود تا عبور قطار از تقاطع نباید عبور نمایند.
ماده ۱۷۶- هرگاه مأمور راهنما درمحل تقاطع راهآهن حضور داشته باشد عبور از تقاطع باید با فرمان او انجام گیرد.
فصل ۱۰- موادمتفرقه
ماده ۱۷۷- هیچکس حق ندارد وسیله نقلیهای را که متعلق به او نیست یا راننده آن نمیباشد بدون اجازه کسی که آن را در اختیار دارد از محل خود حرکت دهد یا با آن رانندگی کند مگر ماموران انتظامی آن هم در حدود مقررات و وظائف قانونی.
ماده ۱۷۸- هیچکس نمیتواند به شخص فاقد گواهینامه رانندگی لازم اجازه رانندگی با وسیله نقلیه خود را بدهد.
ماده ۱۷۹- هیچکس حق ندارد هیچ نوع وسیله نقلیهای را که دارای عیبونقص فنی باشد در راهها براند.
ماده ۱۸۰- ماموران مسئول راه مکلفند ازعبور و مرور در بعضی راهها که به واسطه خرابی یا علل دیگر خطرناک میباشد تا تعمیر و رفع علل خطر جلوگیری به عمل آوردند یا از حرکت برخی از وسایل نقلیه یا غیرمجهز به لازم ممانعت به عمل آورند.
ماده ۱۸۱- رانندگی با وسیله نقلیهای که شمارهگذاری نشده یا در موعد مقرر پلاک شماره آنها تجدید نگردیده یا با علم به اینکه شماره آنها غیرمجاز است و همچنین گذاردن این قبیل وسیله نقلیه برای رانندگی در اختیار اشخاص دیگر ممنوع است مگر آنکه قبلا اجازه حرکت از شهربانی دریافت کرده و در دست داشته باشند.
ماده ۱۸۲- حمل جنازه باید به وسیله نقلیه مخصوص انجام گیرد مگر در مواردیکه شهربانی اجازه حمل آن را با سایر وسایل نقلیه داده باشد.
ماده ۱۸۳- هیچکس حق ندارد درحالیکه سوار دوچرخه یا کفشهای چرخدار یا سهچرخههای بدون رکاب یا اتومبیلهای اسباببازی است به وسیله نقلیه در حال حرکت تکیه نماید و آنها را وسیله حرکت خود یا حرکت وسیله که بر آن سوار است قرار دهد. تکیه نمودن و آویزان شدن اشخاص نیز به وسیله نقلیه ممنوع است.
ماده ۱۸۴- ریختن شیشه، بطری، میخ، سیم، حلبی، مایعات لزج و بهطور کلی هر چیزی که باعث سد راه و ایجاد خطر و انحراف وسایل نقلیه از مسیر حرکت باشد بر روی راهها ممنوع است.
ماده ۱۸۵- نصب هر نوع علایم (جزعلامت کانون جهانگردی و آنچه در این آییننامه پیشبینیشده) و پلاکهای متفرقه و پرچم و همچنین الصاق هر نوع آگهی و نوشته و عکس و نوشتن عبارات و ترسیم نقوش روی شیشه یا بدنه داخل یا خارج وسیله نقلیه بدون اجازه شهربانی ممنوع است.
ماده ۱۸۶- حرکت وسیله نقلیه چرخ فلزی در معابر شهری مجاز نیست.
ماده ۱۸۷- اعمال ذیل در خیابانها و معابر شهری ممنوع است مگر با اجازه شهربانی.
۱- بستن یا خوراک دادن دامها و پرندگان یا رهاکردن آنها بدون نگهبان.
۲- مسابقه با اسب یا سایر حیوانات و وسایل نقلیه.
۳- ورزش و مسابقههای ورزشی
ماده ۱۸۸- هرکس که مسئول حرکت دادن و هدایت حیوانات است باید علایم راهنمایی و رانندگی و آن قسمت از مقررات این آییننامه راکه به وی مربوط میشود در راههای عمومی رعایت نماید.
ماده ۱۸۹- اشخاصی که به هر عنوان روی راههای عمومی کار میکنند موظفند قبل از شروع به کار علایم ایمنی عبور و مرور را در محل و به لباسهای کارگران و وسایل نقلیه خود نصب نمایند در غیر اینصورت مامورین انتظامی موظفند از کار آنان جلوگیری به عمل آورند.
ماده ۱۹۰- جز ماموران انتظامی هیچکس حق ندارد برای هدایت یا حفاظت وسایل نقلیه در سوارهروی خیابان بایستد یا قدم بزند.
ماده ۱۹۱- عابرین پیاده موظفند که:
۱- در محلهایی که پیادهرو وجود دارد از داخل سوارهرو عبور نکنند.
۲- در محلهایی که پیادهرو وجود ندارد یا در صورت وجود به جهاتی قابل استفاده نباشد هنگام حرکت از سوارهرو از منتهیالیه سمت چپ خود بهطوریکه حرکت وسایل نقلیه مقابل در خلاف جهت ایشان انجام گیرد عبور کنند.
۳- برای گذشتن از عرض راه حتماً ازگذرگاههای پیاده عبور کنند.
۴- هنگام عبور از گذرگاههای پیاده مراقب حرکت وسایل نقلیه باشند و ناگهان از پیادهرو به سوارهرو داخل نشوند.
ماده ۱۹۲- توقف در سوارهروی خیابان برای سوارشدن وسیله نقلیه و همچنین صحبتکردن یا خریدوفروش با راننده یا سرنشینان وسیله نقلیه در سوارهرو ممنوع است.
فصل ۱۱- مجازاتها
ماده ۱۹۳- متخلفین از مواد ۲ (جز در مورد شمارههای موضوع قانون مجازات استفادهکنندگان از پلاکهای تقلبی مصوب ۱۳۴۵) و ۳ و ۷ تا ۹ و ۱۲ تا ۱۵ و ۱۶ (جز در مواردی که مشمول ماده ۴ قانون مجازات استفادهکنندگان از پلاکهای تقلبی مصوب ۱۳۴۵ میباشد) و ۲۰ و ۲۱ (جز در مواردی که مشمول قانون تشدید مجازات رانندگان مصوب ۱۳۲۸ است ) و تبصره ۲ ماده ۲۲ و مواد ۲۸ و ۲۹ و ماده ۳۱ (در صورت رانندگی) و ۳۷ تا ۴۰ و ۴۲ و ۴۵ تا ۵۲ و ۵۴ تا ۸۵ و ۸۷ و ۸۹ و ۹۲ تا ۱۷۷ و ۱۷۸ (در مورد وسیله نقلیه غیرموتوری) و ۱۷۹ و ۱۸۱ تا ۱۹۲ به پرداخت غرامت از یکصدریال تا دویستریال یا حبس تکدیری از دو روز تا ده روز و یا به هر دو مجازات محکوم خواهند شد مگر در مواردی که تخلف آنان به موجب مقررات مخصوص مستوجب مجازات خاصی باشد که در آنصورت باید طبق همان مقررات رفتار شود.
تبصره (اصلاحی ۱۳۵۳/۳/۱۸)- دادگاه مکلف است پس از صدور حکم محکومیت رانندگانی که به علت ارتکاب تخلفاتی مستی حین رانندگی – انحراف به چپ – سرعت غیرمجاز – سبقت غیرمجاز – عبور از چراغ قرمز – عبور از منطقه ممنوعه – عدمرعایت حق تقدم – امتناع تاکسیها از سوارکردن مسافر – سوارکردن مسافر با وجود مسافر قبلی – نرساندن مسافر به مقصد- عدم استفاده از تاکسیمتر با داشتن مسافر و هر نوع تخلف دیگر منجر به تصادف محکوم شده اند مراتب محکومیت و نوع تخلف را به اداره راهنمایی و رانندگی اعلام نماید تا اداره مزبور نوع محکومیت و تخلف را در سوابق مربوط به راننده متخلف درج و گواهینامه او را به علامت وجود سابقه محکومیت منگنه کند نسبت به این قبیل رانندگان برابر تبصره ۳ ذیل ماده یک قانون راجع به اعطای اختیار به افسران شهربانی برای وصول جرائم رانندگی مصوب ۱۳۲۶ عمل خواهد شد.
ماده ۱۹۴- متخلفین از مواد ۴۲ و ۴۷ و ۱۰۴ به تادیه یکصدریال غرامت و از دو تا ۵روز حبس تکدیری محکوم میگردند.
ماده ۱۹۵- متخلفین از مواد ۸ و ۱۲ و ۱۵ و ۱۶ و ۲۹ و ۶۷ و ۷۰ و ۷۲ و ۷۶ و ۷۷ و ۷۸ و ۸۱ و ۸۲ و ۸۳ و ۸۴ و ۸۷ و ۹۳ و ۹۴ و ۹۵ و ۹۶ و ۹۹ و ۱۰۷ و ۱۰۸ و ۱۱۱ و ۱۱۴ و ۱۱۵ و ۱۱۷ و ۱۲۹ و ۱۳۳ و ۱۳۷ و ۱۳۸ و ۱۳۹ و ۱۴۰ و ۱۴۴ و ۱۴۵ و ۱۵۱ و ۱۵۲ و ۱۵۳ و ۱۶۲ و ۱۶۹ و ۱۷۱ و ۱۷۲ و ۱۷۳ و ۱۷۴ و ۱۷۵ و ۱۷۶ و ۱۸۲ و ۱۸۳ و ۱۸۵ و ۱۸۶ و به پرداخت دویستریال غرامت محکوم خواهند شد.
ماده ۱۹۶- متخلفین از مواد ۹ و ۱۳ و ۱۴ و ۲۰ و ۲۱ و ۳۳ و ۳۷ و ۳۹ و ۴۶ و ۵۴ و ۵۵ و ۵۶ و ۵۸ و ۶۰ و ۶۴ و ۶۵ و ۶۶ و ۶۹ و ۷۱ و ۷۴ و ۷۵ و ۷۹ و ۸۰ و ۸۵ و ۱۰۰ و ۱۰۱ و ۱۰۳ و ۱۰۵ و ۱۰۶ و ۱۰۹ و ۱۱۰ و ۱۱۲ و ۱۱۳ و ۱۱۶ و ۱۱۸ و ۱۱۹ و ۱۲۰ و ۱۲۱ و ۱۳۰ و ۱۳۱ و ۱۳۴ و ۱۳۵ و ۱۳۶ و ۱۴۲ و ۱۴۳ و ۱۵۸ و ۱۶۰ و ۱۶۳ و ۱۶۵ و ۱۶۷ و ۱۶۸ و ۱۷۷ و ۱۷۸ و ۱۷۹ و ۱۸۱ و ۱۸۴ به پرداخت دویستریال غرامت و از ۶روز تا دهروز حبس تکدیری محکوم میشوند.
وزیر دادگستری وزیر کشور
