مصاحبه با محسن کاظمپور، رتبه ۸ آزمون دکتری حقوق تجارت و سرمایه گذاری بین المللی سال ۱۴۰۵
فهرست
مصاحبه با محسن کاظمپور، رتبه ۸ آزمون دکتری حقوق تجارت و سرمایه گذاری بین المللی سال ۱۴۰۵
لطفا خودتان را معرفی کنید و مختصری درباره پیشینه تحصیلی و شغلیتان بفرمایید.
محسن کاظمپور هستم. دوره کارشناسی حقوق را در دانشگاه شهید بهشتی و دوره کارشناسی ارشد را در رشته حقوق تجاری اقتصادی بینالمللی دانشگاه تهران گذراندم. همچنین وکیل پایه یک دادگستری و عضو کانون وکلای مرکز (تهران) هستم. در آزمون دکتریی ۱۴۰۵ موفق به کسب رتبه ۸ در زیرگروه پنج (حقوق نفتوگاز و تجارت سرمایهگذاری بینالمللی) شدم.
انگیزهتان از تحصیل در مقطع دکتری چیست؟ چرا به کارشناسیارشد بسنده نکردید؟
دلیل اصلی آن علاقه به کار پژوهشی و فهم عمیقتر از دانش حقوق است. تفاوت مهم دوره کارشناسی ارشد و دکتری با دوره کارشناسی این است که برنامه درسی دوره کارشناسی فقط با هدف یادگیری طراحی شده است. استاد نقش مدرس را دارد و دانشجویان هم درسآموز هستند. اما در دوره کارشناسی ارشد وضعیت کاملا متفاوت بود. بخش بزرگی از کلاسها به مباحثات میگذرد چراکه استاد میداند تمام دانشجویان علم حقوق را در دوره کارشناسی یاد گرفتند و بسیاری از آنها به وکالت یا شغلهای دیگر حقوقی مشغول هستند.
هدف از دوره کارشناسی ارشد و دکتری صرفا یاد گرفتن مباحث جدید نیست بلکه نحوه طرح سوالات جدید، بررسی عمیقتر موضوعات و نگاه به مسائل حقوقی از زوایای جدید است. مثلا در رشته ما توانایی بررسی مسائل حقوقی از زاویه منافع اقتصادی و مقتضیات تجاری اهمیت فراوان دارد. ما در دوره کارشناسی حقوق را به شکلی آموختیم که برای پاسخ به یک مساله حقوقی صرفا بایستی به قانون و رویه قضایی (و سایر منابع حقوق) مراجعه کرد، حتی آموزشهای وکالت و شغلهای مرسوم حقوقی غالبا با همین رویکرد انجام میشود. اما در دوره کارشناسی ارشد و دکتری میآموزیم که رویکرد تحلیل حقوقی محض کافی نیست. اگر میخواهیم دانش حقوقی ما برای جامعه مفید واقع شود ابتدا باید بررسی کنیم که پاسخ ما چه منفعت یا ضرر اقتصادی برای فرد یا جامعه دارد و سپس از مهارت حقوقی خود برای تبیین پاسخی که بیشترین منفعت را دارد استفاده کنیم.
از چه زمان و در چه شرایطی مطالعه را شروع کردید؟
از سه ماه قبل از برگزاری آزمون. من آبان ماه پایان نامه کارشناسی ارشد خود را دفاع کردم و بعد از آن مطالعه برای آزمون دکتری را شروع کردم.
منابع و شیوه مطالعهتان به چه شکل بود؟
سوالات گرایش ما به چهار دسته تقسیم میشود:
۱.حقوق مدنی (تعهدات) – منبعی که در این زمینه مطالعه کردم کتاب شرح قانون مدنی دکتر بیات بود. کسانی که کتابهای مرجع (یعنی کتابهای دکتر کاتوزیان، شهیدی و صفایی) را مطالعه کردند با خواندن کتاب دکتر بیات به نکات آزمونی که مورد توجه طراحان تستهای آزمونهای حقوقی (چه کارشناسی ارشد، چه دکتری و چه آزمونهای وکالت و قضاوت) تسلط پیدا میکنند. مطالعه کتب مرجع باید قبل از دوران امادگی برای آزمون انجام شود و کتاب دکتر بیات باید در مرحله آمادگی آزمون برای مرور مهمترین نکات و درک تلههای تستی مطالعه شود.
۲. حقوق معاملات دولتی: سوالات این بخش از مجموعه عظیم و پراکندهای از قوانین و آییننامهها طرح میشود. این درس در واقع ضوابط قراردادهای پیمانکاری با دستگاه های دولتی را بیان میکند و با توجه به اینکه انواع مختلفی قراردادها در دستگاه های مختلف دولتی با ضوابط متفاوت و جزییات فراوانی وجود دارند یافتن منبع کار بسیار مشکلی است. تنها منبعی که در این زمینه مشاهده کردم کتاب معاملات دولتی از دکتر ریحانه نجارزاده است که به عنوان کتاب نکات آزمونی تالیف شده است. در بین اسناد قانونی مرتبط هم قانون برگزاری مناقصات و شرایط عمومی پیمان مصوب سازمان مدیریت و برنامهریزی بیش از همه مهم هستند چون قطعا چند سوال از آنها طرح خواهد شد.
۳.حقوق نفت و گاز: سوالات این درس هم از مجموعه عظیمی از قوانین و قراردادهای مرتبط طرح میشود که مهمترین آنها مصوبه شرایط عمومی، ساختار و الگوی قراردادهای بالادستی نفت و گاز، اساسنامه شرکت ملی نفت و قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت هستند اما هر قانون مرتبطی حتی قوانین منسوخه یا قراردادهای تاریخی مثل قرارداد ویلیام دارسی با مظفرالدین شاه هم ممکن است منبع سوال باشد. خوشبختانه یک منبع جامع برای این درس وجود دارد که کتاب حقوق نفت و گاز دکتر شیروی است. ضمن اینکه قوانین این حوزه برخلاف قوانین حوزه معاملات دولتی جزئیات گیجکننده ندارند. در مجموع سوالات این بخش سادهتر از سه بخش دیگر بود حتی در برخی موارد بدون اینکه از یک قانون اطلاع داشته باشم میتوانستم جواب سوال را حدس بزنم.
۴.حقوق تجارت بینالملل: برای این درس فقط کتاب حقوق تجارت بینالملل دکتر شیروی را چندین بار مطالعه کردم چون میدانستم اکثر سوالات در چارچوب این کتاب طرح میشوند.
۵. در مورد درس زبان هم با توجه به تسلط نسبی به زبان انگلیسی و ضریب پایین این درس مطالعهای برای آن نداشتم و فقط سوالهای سالهای گذشته را مرور کردم.
منابع مطالعهتان را چطور انتخاب کردید؟
از طریق مصاحبههایی که رتبههای برتر سالهای قبل انجام دادند و مشاهده سوالات سالهای قبل.
بیشتر روی چه منابعی سرمایهگذاری کردید؟
بیشتر روی دو کتاب حقوق تجارت بینالملل و حقوق نفت و گاز دکتر شیروی. چون این دو کتاب بیش از نیمی از سوالات تخصصی را پوشش میدهند.
برنامه مطالعهتان به چه ترتیبی بود؟
برنامه معینی نداشتم. هر موقع که وقت خالی و حوصله درس خواندن را داشتم.
سطح سؤالات آزمون امسال را چطور ارزیابی میکنید؟
اکثر سوالات مشابه سالهای قبل بودند. اما تعدادی سوال متفاوت هم دیده میشد مثلا چند سوال ترکیبی بین حقوق مدنی و حقوق معاملات دولتی طرح شده بود.
برای ادامه تحصیل کدام دانشگاه را انتخاب کردید؟
رشته حقوق تجارت و سرمایهگذاری بینالمللی در دانشگاه تهران و بهشتی.
رزومهتان برای مرحله مصاحبه چطور است؟
به زبانهای انگلیسی و عربی تسلط نسبی دارم. مقالات مرتبط با حقوق بازارهای مالی در نشریات عمومی منتشر کردم و همچنین با همراهی استاد راهنمای پایاننامه ارشد دکتر محمود باقری کتابی با عنوان «لکس کریپتوگرافیکا؛ حقوق عرفی رمزنگاری» در دست انتشار دارم.
توصیهتان به داوطلبان آزمون های حقوقی چیست؟
۱) قبل از مطالعه برای آزمون به مطالعه منابع مرجع، مطالعه آرای قضایی و بررسی سوالات حقوقی که در کانالها و سایتها بپردازند. مشکل بسیاری از داوطلبان این است که به جای یادگیری حقوق به دنبال مطالعه برای آزمون هستند. در گذشته مشاهده میشد که افرادی چندین سال در آزمون وکالت شرکت میکنند و قبول نمیشوند. علت عدم موفقیت این است که حقوق را در دانشگاه یاد نگرفتند و حالا میخواهند با حفظ کردن قوانین و یادگیری نکات تستی در آزمون موفق شوند. این مسیر بسیار دشوار است و حتی در صورت موفقیت در آزمون به یادگیری واقعی حقوق منجر نمیشود. اولویت باید کتب مرجع و ارتباط دادن آنها با مسایل حقوقی معمول برای افراد جامعه باشد. کتب مرجع هرچند در نگاه اول قطور و مفصل هستند اما در مدت زمان کوتاهی میتوان آنها را مطالعه کرد. چون نیاز به حفظ کردن و بررسی کلمه به کلمه ندارند. مثلا شما اگر کتاب اعمال حقوقی (مدنی ۳) دکتر کاتوزیان را خوانده باشید عملا اکثر مباحث کتاب عقود معین ۱ کاتوزیان (مدنی ۶) را هم یاد گرفتهاید.
۲) حقوق مدنی (به ویژه حقوق قراردادها) را در اولویت قرار دهید. حتی اگر به حقوق عمومی، حقوق جزا یا حقوق بینالملل علاقهمند هستید راه موفقیت در آنها فهمیدن حقوق قراردادهاست. شاید فکر کنید حقوق بینالملل ارتباطی با حقوق مدنی ندارد ولی مهمترین بخش حقوق بینالملل چیست؟ حقوق معاهدات. اگر حقوق معاهدات را یاد گرفته باشیم بقیه بخشهای حقوق بینالملل عمومی را هم به راحتی میتوانیم بررسی کنیم. و حقوق معاهدات در واقع همان حقوق مدنی ۳ است که مطابق مقتضیات محیط بینالمللی شکل گرفته است. در حقوق جزا هم کاربردیترین بخش جرایم مالی و اقتصادی است و برای بررسی آنها به حقوق اموال و حقوق قراردادها نیازمندیم.
به نظر من در کشور ما، همه رشتههای حقوق شاخههایی از حقوق مدنی هستند. در واقع ما یک حقوق مدنی قدیمی و قدرتمند با سابقه چندین قرن داریم و سایر رشتههای حقوق در چند دهه اخیر با فشار حقوق مدنی ایجاد شدند. آقای دکتر راسخ میگفتند راه پیشرفت کشور ما در ارتقای حقوق عمومی است و توصیه به مطالعه این رشته میکردند. من کاملا با حرف ایشان موافقم ولی باید این را اضافه کنم که ما حتی وقتی وارد خاصترین مباحث حقوق اساسی مثل ضرورت برگزاری انتخابات آزاد، آزادی بیان، یا آزادی تجمعات میشویم فقط در صورتی میتوانیم استدلال حقوقی ارائه دهیم که به حقوق مدنی مسلط باشیم. شاید در کشورهای دیگر اینطور نباشد مثلا حقوقدانان آمریکایی و انگلیسی مثل ما وابسته به حقوق مدنی نیستند و با مفاهیم دیگری دیدگاه خود را بیان میکنند. ولی ما نمیتوانیم از آنها تقلید کنیم. تقلید از آنها مثل این است که ما در دادگاه ایرانی به زبان انگلیسی با قاضی صحبت کنیم. زبان مشترک حقوقی که نظام قضایی، دستگاههای حکومتی و فقهای مذهبی ما با آن ارتباط میکنند زبان حقوق مدنی است.
در مجموع یادگیری حقوق مدنی راه برای یادگیری تمام شاخههای حقوق باز میکند و اجازه میدهد که در مدت زمان کوتاهتری درس مورد نظر خود را یاد بگیرید.
۳) یادگیری زبان انگلیسی اکنون به یک ضرورت تبدیل شده است. با توجه به اینکه معمولا در آزمونها رقابت در دروس تخصصی فشرده است نمره خوب در زبان انگلیسی میتواند تعیین کننده باشد. ضمن اینکه مطالعه کتب انگلیسی اهمیت فراوانی در فهم حقوق دارد. مزیت مهم این کتب این است که برای توضیح تمامی مطالب به پروندههای قضایی ارجاع میشود. مشکل اساسی کتب مرجع و شیوه آموزش حقوق در کشور ما این است که مفاهیم و احکام قانونی صرفا به صورت انتزاعی مطرح میشوند، در کتاب نوشته میشود که «اقامتگاه» چیست و چه انواعی دارد و قوانین حاکم بر آن چیست؟ اما این اطلاعات به تنهایی فایده چندانی ندارد. باید پروندههای قضایی که مساله اصلی آنها اختلاف در مورد اقامتگاه طرفین بوده بررسی شود تا موضوع را واقعا درک کنیم. این کار در کتب انگلیسی زبان به خوبی انجام میشود.
سایر مطالب:
چند انتقاد از شیوه فعلی برگزاری آزمونهای دکتری حقوق
لزوم تکمیل فرم صلاحیت عمومی دکتری ۱۴۰۵ تا دهم تیرماه
اعلام نتایج انتخاب رشته آزمون دکتری تخصصی سال ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد
اعلام اسامی معرفیشدگان مرحله مصاحبه آزمون دکتری سال ۱۴۰۵
مصاحبه با محسن کاظمپور، رتبه ۸ آزمون دکتری حقوق تجارت و سرمایه گذاری بین المللی سال ۱۴۰۵
مصاحبه با امیر محمد موسوی، رتبه ۵ آزمون دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی سال ۱۴۰۵
مصاحبه با محمد هادی درایتی، رتبه ۱ آزمون دکتری فقه و مبانی حقوق سال ۱۴۰۵
مصاحبه با پژمان محمدی، رتبه ۹ آزمون دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی سال ۱۴۰۵
تمدید مهلت انتخاب رشته داوطلبان آزمون دکتری دانشگاه آزاد ۱۴۰۵
مصاحبه با سید محمد عرفان آئینه ساز، رتبه ۸ آزمون دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی سال ۱۴۰۵
